III SA/Wa 2862/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie składzie: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia Starszego Referendarza sądowego z dnia 31 października 2018 r. III SA/Wa 2862/17 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego Skarżący – K. K. (dalej także jako "Strona"), pismem z 14 lipca 2017 r, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd, wyrokiem z 23 maja 2018 r. III SA/WA 2862/17, oddalił skargę Strony. Skarżący, pismem z 20 sierpnia 2018 r., złożył skargę kasacyjną. Następnie Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wnioskiem na formularzu PPF z 19 września 2018 r. w którym wypełnił jedynie rubrykę 4 (zakres wniosku) oraz rubrykę 14 i 15 (data, miejsce, podpis), zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy, pismem z 27 września 2018 r., skutecznie doręczonym 15 października 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k 6 akt postępowania o prawo pomocy), zwrócił się do Skarżącego o przekazanie - w terminie siedmiu dni - wypełnionego (rubryki 4-11) formularza PPF oraz nadesłanie wyszczególnionych w wezwaniu informacji o sytuacji finansowej Skarżącego. Skarżący, pismem z 22 października 2018 r., zwrócił się o "przedłużenie (...) terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, udzielenia informacji, złożenia oświadczeń i dostarczenia dokumentów źródłowych ze względu na konieczność przeanalizowania obszernej dokumentacji w celu wypełnienia formularza zgodnie z zobowiązaniem Sądu". Referendarz sądowy, w zarządzeniu z 31 października 2018 r. uznał, że brak wykonania doręczonego Skarżącemu wezwania o uzupełnienie istotnych braków, tj. złożenia formularza PPF z wypełnionymi rubrykami 4-11, jest okolicznością uniemożliwiającą podjęcie jakichkolwiek działań w zakresie prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), pozostawił wniosek o prawo pomocy bez rozpoznania. Skarżący, w sprzeciwie z 28 listopada 2018 r., zarzucił naruszenie art. 257 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ "wniosek został przedwcześnie pozostawiony bez rozpoznania, gdyż Skarżący wystąpił o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku (...)". Powołał się również na niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Sąd wskazuje, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, ewentualnie nieuzupełnienie istotnych braków formularza jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (§ 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r. poz. 1257). Z akt sprawy wynika, że Skarżący odebrał wezwanie o złożenie wypełnionego formularza PPF we wskazanych elementach, tj. rubryki 4-11 formularza, w dniu 15 października 2018 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach prawa pomocy, k. 6), jednakże do dnia wydania zaskarżonego zarządzenia referendarza sądowego, tj. do 31 października 2018 r., nie wypełnił rubryk 4-11 tego formularza i to pomimo, tego, że wskutek rozstrzygnięć w innych sprawach, w których był stroną (np. postanowienie z 5 lipca 2018 r., III SA/WA 414/18) miał świadomość skutków prawnych składania wniosku "o przedłużenie terminu" przy uzupełnianiu braków formalnych. W szczególności, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 15 maja 2013 r, sygn. akt II OZ 358/13 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl - zwana dalej: CBOSA), rygor przewidziany w art 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku (tj., w niniejszej sprawie - na złożenie urzędowego formularza) jest terminem ustawowym i nie powinien - co do zasady - być skracany, ani przedłużany (por. postanowienie NSA z 6 kwietnia 2011 r" sygn. akt I OZ 217/11). Przedłużenie terminu dopuszczalne jest bowiem jedynie w przypadku terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a ), natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w zw. z art. 252 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 1/08, CBOSA). Zasadą zatem jest, że niezłożenie w terminie siedmiu dni wypełnionego formularza powoduje skutek pozostawienia bez rozpoznania - z czym Skarżący powinien liczyć się, nawet składając wniosek o przedłużenie terminu w tym zakresie. Uwagi powyższe Sąd miarkuje wskazaniami z orzecznictwa, z których wynika, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania, mimo iż uzupełniono (po terminie) jego braki formalne, bywa niekiedy uznawane za zbytnio formalistyczne i może prowadzić - w realiach konkretnej sprawy - w istocie do ograniczenia uprawnienia strony do dochodzenia swoich praw przed sądem. Dopuszczalne zatem w takiej sytuacji jest, by Sąd, w szczególnych okolicznościach, rozpoznał wniosek skarżącego i po jego ocenie przyznał stronie prawo pomocy lub odmówić takiego przyznania (por. postanowienie z 7 grudnia 2011 r., I OZ 1015/11; 30 stycznia 2013 r" I OZ 40/13, 20 maja 2014 r" I Oz 387/14, CBOSA). Sąd zauważa jednakże, że w badanej sprawie, pomimo pewnej zwłoki w rozpoznaniu wniosku Skarżącego przez referendarza sądowego (wezwanie doręczono 15 października 2018 r., zaś wniosek rozpoznano 31 października 2018 r.), nie można zastosować korzystnych skutków przywołanej linii orzeczniczej, ponieważ brak formalny wniosku o prawo pomocy (tj. wypełnienie kluczowych dla oceny kondycji Strony elementów wniosku) nie został w ogóle uzupełniony: brak było zatem możliwości oceny sytuacji Strony. Należy zaakcentować, że Skarżący został skutecznie zobowiązany przede wszystkim do złożenia uzupełninia istotnych braków formularza PPF, a wypełnienie wezwania leżało przede wszystkim w sferze woli, a nie (specjalistycznej) wiedzy: tym bardziej, że Skarżący toczy przed Sadem podobne spory w zakresie prawa pomocy "od lat". Zarazem nie było, wbrew twierdzeniom zawartym w treści sprzeciwu, podstaw do przedłużenia Skarżącemu terminu do "uzupełnienia formularza PPF", skoro, pomimo skutecznie doręczonego mu uprzednio jednoznacznego wezwania w dniu 15 października 2018 r. o uzupełnienie tych braków, nie dopełnił wezwania. Ustawodawca w treści art. 257 p.p.s.a. nie pozostawia Sądowi wyboru: wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest bezzasadny, ponieważ wobec nieuzupełnienia braków formalnych złożonego formularza PPF, niedopuszczalne było badanie zdolności Skarżącego do uczestniczenia w kosztach postępowania. W konsekwencji, skoro Sąd nie został zwolniony od przestrzegania obowiązującego prawa, w którym ustawodawca jednoznacznie uregulował skutki prawne podejmowanych przez Stronę działań, to był zobowiązany, na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.