III SA/Wa 2874/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż działalność gospodarczą zawiesił we wrześniu 2013 r. w następstwie kontroli podatkowej. Z uwagi [...] śmierć żony w [...] r. jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżący samotnie wychowuje uczącego się syna (lat [...] ) i studiującą córkę (lat [...] ). Nie posiada już oszczędności, ani majątku. Osiąga dochód w wysokości 1.750 zł brutto (1.286,16 zł netto). Skarżący podkreślił, że spłaca kredyt w banku w wysokości 1.639,55 zł. Dzieci nie pobierają świadczeń po matce. Miesięczne koszty utrzymania określił na 700 zł. Dalej Skarżący wyjaśnił, że jego córka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, mieszka w L. . Syn uczy się w gimnazjum i pozostaje na utrzymaniu Skarżącego. Żadne z dzieci nie pobiera renty rodzinnej po matce z uwagi na brak uprawnień zmarłej do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Skarżący wskazał, iż jest zmuszony systematycznie zadłużać się u przyjaciół, rodziny. Pomaga mu matka, która zajmuje się domem – częściowo jest to pomoc w naturze, a częściowo w pieniądzach. Wysokość tej pomocy Skarżący określił na ok. 1.000 zł. Podniósł, że od czasu śmierci żony sam podupadł na zdrowiu ([...] , [...] , problemy [...] ). Także syn jest pod opieką Poradni [...] . Skarżący jest zadłużony w banku na kwotę 60.000 zł, u rodziny na kwotę ok. 10.000 zł, u znajomych także na ok. 10.000 zł. Opisał sposób ustalenia i finansowania wynagrodzenia względem pełnomocników. Skarżący załączył zeznanie podatkowe, informację PIT-11, karty przychodów pracownika, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o zatrudnieniu, wydruki dotyczące zawieszenia działalności gospodarczej, kserokopie faktur. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi fakt korzystania z pomocy finansowej rodziny i przyjaciół. Pomoc ta jest istotna i konieczna, mimo, że są to "drobne, niewielkie kwoty". Skarżący mieszka u matki. Przedłożył listy płac za ostatnie trzy miesiące. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Uchylenie się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w powyższym zakresie wyklucza przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący – mimo przedłożenia szeregu dokumentów - nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Nie sposób bowiem nie zauważyć pewnych niespójności w przedstawionych przezeń informacjach. I tak Skarżący twierdzi, iż na jego dochód składa się wynagrodzenie za pracę wynoszące 1.286,16 zł oraz pomoc rodziny i znajomych. Z jednej strony wartość tej pomocy określił na ok. 1.000 zł (pismo z 4 listopada 2015 r.), z drugiej zaś zastrzegł, że pomoc finansowa ze strony przyjaciół i rodziny "są to drobne, niewielkie kwoty" (pismo z 25 listopada 2015 r.). W rezultacie nie wiadomo na jakim faktycznie poziomie pomoc ta się kształtuje. Wątpliwości tych w żadnym stopniu nie rozwiewają nadesłane materiały. Zabrakło bowiem wśród nich dowodów potwierdzających oświadczenie o uzyskiwaniu pomocy od rodziny i przyjaciół. Ich brak Skarżący tłumaczy tym, iż "umowy pożyczek i umowy darowizn nie były dotychczas sporządzane". W tej sytuacji jego oświadczenie o pomocy finansowej, czy systematycznym zadłużaniu się jawi się jako gołosłowne. Nie przedstawił on choćby kopii przelewów, czy oświadczeń osób udzielających pomocy (precyzujących w przybliżeniu czas i rozmiary tej pomocy). Skarżący nie może natomiast oczekiwać, że referendarz sądowy oprze się wyłącznie na wzajemnie wykluczających się jego oświadczeniach. Także twierdzenia o wysokości ponoszonych wydatków cechuje pewna nieścisłość. Otóż Skarżący do wydatków tych zaliczył ratę kredytu w wysokości 1.639,55 zł, opłaty za media wśród których wymienił energię elektryczną, Internet, gaz, wodę, wywóz nieczystości – łącznie 200 zł oraz koszty utrzymania, na które składa się wyżywienie, leki, odzież – w sumie 500 zł. Tymczasem z nadesłanych dokumentów wynika, że same tylko opłaty za energię elektryczną w okresie od września do grudnia br. wyniosły łącznie 1.910,39 zł. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za usługi telekomunikacyjne (nieco ponad 100 zł miesięcznie), gaz (ok. 250 zł/2 m-ce), wodę (nieco ponad 200 zł/3 m-ce). Wątpliwości pojawiają się także w kwestii miejsca zamieszkania Skarżącego. Z jednej strony oświadczył on, iż wskazał Sądowi "swój aktualny obecnie adres do doręczeń korespondencji" (ul. [...] w R. ), dodając jednocześnie, że mieszka "u matki", z drugiej zaś na nadesłanych fakturach za gaz, czy wodę jako miejsce poboru widnieje ul. [...] w R. . Z tych wszystkich względów przy obecnym stanie wiedzy o zdolnościach płatniczych Skarżącego nie ma podstaw do uwzględnienia jego wniosku. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.