III SA/Wa 2875/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2875/176 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący – A.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na jego utrzymaniu pozostaje chora żona oraz córka, która po uzyskaniu licencjatu poszukuje pracy. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności na wpis od skargi kasacyjnej. Z jego oświadczeń wynika, że nie posiada żadnego majątku. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Jedyny dochód rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego, z tytułu której skarżący deklaruje dochód na poziomie 3 500 zł miesięcznie netto. Wydatki rodziny to z kolei: spłata dwóch kredytów – raty 1 539 zł i 369 zł, utrzymanie mieszkania ok. 650 zł, wyżywienie i inne niezbędne do utrzymania wydatki. Na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r. Skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów. W odpowiedzi Skarżący nadesłał kopie zeznań podatkowych za 2016 r., kopie 4 rachunków celem udokumentowania przychodów z działalności. Skarżący oświadczył, że innych przychodów nie uzyskał. Skarżący nadesłał również wyciągi z rachunków bankowych, kopie zestawienia operacji bankowych potwierdzających spłatę rat kredytów, umowy pożyczki oraz zestawienie wydatków rodziny. Skarżący oświadczył, że wszystkie wydatki ponoszone są wyłącznie z jego przychodów, co powoduje częściowy brak możliwości ich poniesienia, zaległości w spłacie kredytów i pożyczek, opóźnienia w zapłacie zaległości. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 20 grudnia 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu starszy referendarz sądowy uznał, iż nie jest w stanie w pełni zweryfikować sytuacji finansowej Skarżącego. Zwrócił uwagę, że z rachunków bankowych wynika, iż Skarżący: za listopad 2017 r. wystawił rachunek za świadczone usługi na kwotę 1 000 zł, za październik na kwotę 2 925 zł, za wrzesień 2 925 zł, za sierpień na kwotę 1 000 zł, co daje średnio ok. 1 900 zł, przy czym deklarował dochód netto ok. 3 500 zł. Podniesiono też, że w 2016 r. Skarżący uzyskał dochód w wysokości 312 500 zł. Na koniec zauważono, iż na rachunku córki Skarżącego widnieją obroty w wysokości od 15 481,76 zł do 4 169 zł. Nie godząc się z powyższym postanowieniem Skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że kwota 312 500 zł nie stanowiła dochodu, a jedynie przychód, i nie pochodziła z prowadzonej działalności gospodarczej, lecz ze sprzedaży mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że uzyskane z tego środki przeznaczył na spłatę wcześniejszych zobowiązań, w tym alimentacyjnych. Co do środków na rachunku bankowym córki Skarżący wyjaśnił, że pochodziły one z alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, przyjmując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny realnej kondycji finansowej Skarżącego. W ocenie Sądu nawet przyjmując, że Skarżący wystarczająco przedstawił swoją sytuacje finansową, należało utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Wskazać trzeba, że Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 697 zł. Jak wynika z jego oświadczenia na spłatę zobowiązań kredytowych przeznacza on około 1 900 zł. Podnieść należy, że zobowiązania prywatnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, a ich posiadanie nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy. Skoro Skarżący na spłatę kredytów potrafi uzyskać kwotę 1 900 zł miesięcznie (co musi świadczyć o dużej zdolności kredytowej Skarżącego), to tym bardziej powinien on uzyskać środki na wpis sądowy w kwocie 697 zł (vide: postanowienie WSA w Opolu z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Op 13/17). Ostatecznie Skarżący w drodze porozumienia z kredytodawcą może na okres jednego miesiąca zawiesić spłatę jednego z kredytów i w ten sposób uzyskać środki finansowe na wpis sądowy. Ze względu na powyższe zbyteczne jest odnoszenie się do kwestii, czy sytuacja finansowa Skarżącego została w pełni wykazana poprzez złożone przez niego dokumenty. Na marginesie należy jednak wskazać, iż Skarżący w sprzeciwie od postanowienia twierdził, iż kwotę 312 500 zł uzyskaną z sprzedaży mieszkania rozdysponował na spłatę wcześniejszych zobowiązań. Są to twierdzenia gołosłowne, gdyż do sprzeciwu nie załączono żadnego dokumentu. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.