III SA/Wa 2883/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz do zwrotu na rachunek bankowy za wrzesień 2012r. postanawia 1. ustanowić na rzecz skarżącej doradcę podatkowego 2. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca A. S.A., na urzędowym formularzu [...]r zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, wskazując, że prowadzone są w stosunku do niej liczne postępowania egzekucyjne, nie posiada żadnych środków, ma zajęte rachunki, nie osiąga żadnych dochodów. Skarżąca nadesłała postanowienia zwalniające ją z ponoszenia kosztów w innych sprawach. Podała, że kapitał zakładowy wynosi 2.015.216,34 zł, zaś wartość środków trwałych 1.737,54 zł. Za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 448.567,16 zł. Wskazała stan rachunków bankowych, zastrzegając, iż są one zajęte w ramach egzekucji. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, rachunki zysków i strat, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, bilans. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższą przesłankę spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak dochodów z tego źródła, zajęcie rachunków bankowych, czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, referendarz sądowy jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (skargi kasacyjnej). W ocenie referendarza sądowego, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznać należy za uzasadnione, gdyż Skarżąca nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Referendarz sądowy zauważa, iż Skarżąca w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 2014 rok wykazała stratę w wysokości 686.109,73 zł. Natomiast za 2015 r. wykazała stratę 127.425,93 zł., a w 2016 r. stratę 26.111,22zł. Od czerwca 2014r. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, rozwiązała wszystkie umowy o pracę i nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, nie uzyskuje też żadnych dochodów. Rachunki bankowe Skarżącej zostały zajęte w toku prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Ponadto Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku. Postępowanie w tej sprawie toczy się przed Sądem Rejonowym [...] [...] Wydział [...] dla spraw upadłościowych i naprawczych pod sygn. akt [...]. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem referendarza sądowego uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy. Natomiast postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem postanowieniem z 12 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwolnił Skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 249a P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji