III SA/Wa 2885/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2016 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – O. sp. z o.o. sp.k. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż na jej kondycję finansową miały wpływ działania strony przeciwnej. Dodała, iż prowadzone przeciwko niej postępowania doprowadziły do zaprzestania wykonywania działalności operacyjnej. Podała, iż kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych określiła na 5.264,71 zł. Zysk za ostatni rok wyniósł 139.980,68 zł. Skarżąca ujawniła stan swoich środków w kasie na koniec miesiąca, a mianowicie 10.253,74 zł oraz stan swoich dwóch rachunków bankowych (2.110,11 i 0). Poinformowała, że z uwagi na formę prawną brak jest możliwości przymusowego pokrycia kosztów sądowych przez wspólników. Skarżąca przedłożyła wyciągi bankowe, bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca przesłanki tej nie spełnia. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na tym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie 6.749 zł. Porównanie wpisu w takiej wysokości choćby z wysokością środków jakimi Skarżąca obracała na rachunku bankowym w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2017 r. pozwala na wniosek, że wpis ten jest ona w stanie uiścić. Przykładowo w maju 2017 r. na rachunku Skarżącej widniało saldo w wysokości prawie 400.000 zł, tj. w kwocie wielokrotnie przewyższającej wspomniany wpis. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy miała możliwość przygotować się na ich poniesienie. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko z nią związane konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r., III SA/Wa 326/17). Innymi słowy brak jest podstaw do przyjęcia, by konieczność uiszczenia kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym miała ustąpić przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienie NSA z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15). Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia akcentowany przez Skarżącą fakt zaprzestania prowadzenia działalności operacyjnej. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności, nie osiąga przychodów ze sprzedaży powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Nie można też zapominać, że Skarżąca – co zresztą obrazują wyciągi bankowe - ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak natomiast zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz sądowy pogląd ten w pełni podziela. Tym samym nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Ubocznie jedynie należy podkreślić, że Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 10 października 2017 r. Nie nadesłała chociażby sprawozdania finansowego za lata 2015-2016, czy zeznań podatkowych wspólników za ten okres. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.