III SA/Wa 2886/13

Dnia 7 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz wysokości odsetek za zwłokę od tego zobowiązania na dzień [...] maja 2013 r. za I kwartał 2012 r., maj 2012 r., czerwiec 2012 r., lipiec 2012 r., sierpień 2012 r., wrzesień 2012 r., październik 2012 r., listopad 2012 r., grudzień 2012 r., styczeń 2013 r., luty 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku C. sp. z o.o. ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 21 419 382 zł postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca", "Spółka"), pismem z dnia 21 października 2013 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz wysokości odsetek za zwłokę od tego zobowiązania na dzień [...] maja 2013 r. za I kwartał 2012 r., maj 2012 r., czerwiec 2012 r., lipiec 2012 r., sierpień 2012 r., wrzesień 2012 r., październik 2012 r., listopad 2012 r., grudzień 2012 r., styczeń 2013 r., luty 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku Skarżącej ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 21 419 382 zł. W skardze Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "ppsa", gdyż – w ocenie Spółki - jej wykonanie może spowodować znaczną szkodę finansową oraz trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca uzasadniając wniosek stwierdziła, że jedynym jej majątkiem jest jej rachunek bankowy, który został zablokowany. Blokada nastąpiła na dzień przed wydaniem tej decyzji (na 4 dni przed jej doręczeniem), na żądanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Zdaniem Skarżącej istotną okolicznością w sprawie jest zablokowanie rachunku w momencie dokonywania transakcji kupna - sprzedaży przez Spółkę - która zablokowane środki otrzymała od nabywców telefonów (spółki T. Sp. z o.o. i M. Sp. z o.o. z siedzibą w W.) i miała je niezwłocznie przekazać sprzedawcy, który na tej podstawie wydałby dyspozycję do D.Sp. z o.o. (właściciel wynajmowanego magazynu) do zwolnienia towaru na rzecz nabywców wskazanych przez Spółkę. Jednak zarówno pieniądze, jak i towar, zostały zablokowane. Spółka wyjaśniła, iż nie zaskarża sposobu wykonania tych czynności, lecz opisuje je celem wykazania przesłanek wstrzymania decyzji o zabezpieczeniu. Dokonana bowiem zabezpieczenie stwarza, jej zdaniem, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Kwota pieniędzy zabezpieczona to łącznie 1 107 000 Euro, należąca po połowie do T. Sp. z o.o. i M. Sp. z o.o. Wskazane spółki bezwzględnie żądają od Skarżącej zwrotu tych pieniędzy, grążąc wszczęciem postępowania cywilnego w tym zakresie. Ponadto ich przedstawiciele złożyli już zawiadomienie o przestępstwie dokonania oszustwa na swoją szkodę przez Prezesa Spółki – A. J.. Został on aresztowany. Dodatkowo organy ścigania zabezpieczyły towar w magazynie D. Sp. z o.o., który to towar nie należy do Spółki, tylko do dostawcy, który również może podjąć kroki prawne przeciwko Spółce. Natomiast postępowanie karne wobec A. J. jest w toku. Jednocześnie T. Sp. z o.o. i M. Sp. z o.o. żądają zwrotu pieniędzy informując o niechybnym podjęciu kroków w postępowaniu cywilnym w tej sprawie - tym bardziej, że Naczelnik US odmówił tym spółkom zwolnienia przedmiotowych kwot z zajęcia. Jeżeli wskazana kwota pieniędzy nie zostanie zwrócona nabywcom towaru, to wówczas będą ją dochodzić od zarządu, na zasadzie odpowiedzialności subsydiarnej. Spółka wskazała, iż na ten moment nie prowadzi dalszej działalności, musiała zrezygnować z wynajmu biura i współpracy z zatrudnianymi osobami, które utraciły zdolności zarobkowania. W ocenie Skarżącej tylko odblokowanie jej rachunku przez uchylenie zabezpieczenia (co miałoby nastąpić w drodze wstrzymania decyzji organów obu instancji) może pozwolić na wznowienie działalności i spłatę zobowiązań. Wskazała, iż prowadzenie działalności gospodarczej wymaga swobodnego operowania przynajmniej majątkiem ruchomym i rachunkiem bankowym. Zabezpieczenie na tego rodzaju składnikach majątku lub prawach majątkowych oznacza w praktyce uniemożliwienie prowadzenia jakiejkolwiek dalszej działalność i jej zakończenia. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącej wstrzymania wykonania decyzji Organów obu instancji, uzasadniając, że art. 239c Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim wskazuje, że decyzja o zabezpieczeniu ma rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa, chyba że przyjęto zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej, wyłącza wstrzymanie wykonania decyzji o zabezpieczeniu, mamy zatem do czynienia z przypadkiem, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa, tj. ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania takiej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 62/14, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że wadliwe było stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, jakoby przepis art. 239c Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja o zabezpieczeniu ma rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa, chyba że przyjęto zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33d § 2 tej ustawy, stanowił przepis szczególny, w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa. Ponadto Sąd wskazał, że nadanie aktowi administracyjnemu rygoru natychmiastowej wykonalności i wstrzymanie wykonania takiego aktu na podstawie art. 61 § 3 ppsa nie wykluczają się wzajemnie – nadanie bowiem aktowi administracyjnemu rygoru natychmiastowej wykonalności (nawet z mocy prawa) samo w sobie – wobec treści ww. przepisu ustawy (art. 61 § 3) – nie stanowi negatywnej przesłanki wstrzymania wykonania takiego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 zd. pierwsze ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2014 r., że możliwe jest wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania decyzji, o której mowa w art. 33 Ordynacji podatkowej, a tym samym badanie wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa, nie jest wykluczone. W związku z powyższym Sąd, przechodząc do oceny wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazuje, że zgodnie z art. 61 § 3 ppsa, po przekazaniu skargi sądowi o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności orzeka ten sąd. Orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu sąd ocenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 ppsa. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Oznacza to, że wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ppsa, tj. zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku lub uzasadnienie go w sposób lakoniczny, sprowadzający się w gruncie rzeczy do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uniemożliwia sądowi ocenę czy przesłanki te w sprawie zachodzą. W postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09 (LEX nr 564208), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 ppsa, oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że celem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych jest nie tyle pobór podatku, ile zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie tych zobowiązań. Zabezpieczenie nie jest więc formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane. Wstrzymanie zaś wykonania takiej decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której brak będzie możliwości zaspokojenia należności podatnika wobec Skarbu Państwa. Skarżąca jako przesłankę uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że zabezpieczona kwota to łącznie 1 107 000 Euro należąca po połowie do T. sp. z o.o. i M. sp z o.o., które bezwzględnie żądają od Skarżącej zwrotu tych pieniędzy, grążąc wszczęciem postępowania cywilnego w tym zakresie. Zdaniem Sądu ten argument nie odpowiada jednak wymogom art. 61 § 3 ppsa, gdyż niedokonanie przez dłużnika zwrotu należnej wierzycielowi kwoty w sposób naturalny prowadzić może do zażądania tego zwrotu na drodze postępowania cywilnego. Spór przed sądem powszechnym o taki zwrot jest typowym sporem uczestników obrotu prawnego i gospodarczego, i nie stanowi żadnej nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w tym przepisie, tzn. nie jest znaczną szkodą ani nie skutkuje trudnymi do odwrócenia konsekwencjami. Ponadto podkreślić należy, że okoliczności dotyczące sytuacji finansowe kontrahentów Skarżącej nie mogą być uwzględnione przy ocenie zasadności udzielenia Spółce ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 ppsa. Zdaniem Sądu również okoliczność aresztowania prezesa zarządu Spółki – A. J., oraz ewentualne dotkliwe konsekwencje dla członków jej zarządu, nie mają wpływu na ocenę przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji wydanej wobec Skarżącej. Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się z ryzykiem ewentualnego poniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki przez członków jej zarządu (art. 116 Ordynacji podatkowej), a także odpowiedzialności cywilnej za zobowiązania spółki (art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych). W ocenie Sądu nie można przyjąć, aby te przewidziane przez system prawny okoliczności dotyczące odpowiedzialności członków zarządu stanowiły jednocześnie nadzwyczajne przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Nie można uznać, że istniejąca w systemie prawnym możliwość odpowiedzialności członków zarządu stanowi, sama w sobie, nadzwyczajną okoliczność o charakterze wyjątku. Prowadziłoby to bowiem do wniosku o wewnętrznej sprzeczności systemu prawa. Odnośnie do drugiej grupy skutków, tj. skutków wiążących się z faktycznym uniemożliwieniem działalności Spółki, podkreślić należy, że także w tym zakresie Spółka w żaden sposób nie wskazała, ani tym bardziej nie udokumentowała, że w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić wspomnianych, daleko idących lub nieodwracalnych skutków. Po pierwsze bowiem twierdzenia o uniemożliwieniu prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, w konsekwencji czego Spółka zakończyć mogłaby swój byt, bez potwierdzenia tych okoliczności aktualnymi danymi dotyczącymi jej sytuacji majątkowej i finansowej, nie mogą prowadzić do uznania zasadności złożonego wniosku. Po drugie - decyzja o zabezpieczeniu należności, wydana na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, ma na celu uniemożliwienie ewentualnego wyzbycia się majątku przez podatnika w sytuacji, kiedy okoliczności wskazują, że zabezpieczony majątek może stanowić jedyne źródło wykonania zobowiązania określonego w przyszłości. To właśnie wstrzymanie wykonania decyzji o zabezpieczeniu może mieć w istocie skutki nieodwracalne z punktu widzenia interesów fiskalnych wierzyciela podatkowego, gdyż zwolnione z zabezpieczenia środki mogą być wycofane z rachunku bankowego, co bezpowrotnie uniemożliwi faktyczną zapłatę podatku. Wobec tego w przypadku wniosku o wstrzymanie takich właśnie decyzji wniosek taki wymaga szczególnie wyczerpującego uzasadnienia, w którym należy wskazać szczególnie istotne powody wstrzymania decyzji. Utrudnienie lub nawet uniemożliwienie prowadzenia działalności, jakkolwiek generalnie możliwe, nie może przeważać nad ważnym interesem Skarbu Państwa. Formalnie tymczasowa ochrona wnioskodawcy mogłaby się bowiem przerodzić w faktycznie trwałe i nieodwracalne uniemożliwienie wyegzekwowania długu podatkowego. Wymaga podkreślenia, że chociaż konsekwencje zabezpieczenia określonej kwoty są dotkliwe i ujemne (prowadzą do ograniczenia prawa dysponowania konkretnym składnikiem majątku), to jednak instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed skutkami każdego wykonania zaskarżonej decyzji. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, LEX nr 281811). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością - zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie przedmiotem zabezpieczenia są pieniądza na rachunku bankowym. Istota takiego zabezpieczenia polega więc na tym, że w razie uznania przez Sąd, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, i w efekcie uwzględnienia skargi, możliwa będzie restytucja stanu sprzed zabezpieczenia, czyli zwolnienie zajętych środków na rachunku bankowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ppsa, Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.