III SA/Wa 2888/05

Referendarz sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.218 zł A. S. - dalej jako skarżący - wniósł zażalenie w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, zakwalifikowane przez Przewodniczącego Wydziału jako wniosek – kolejny - o zwolnienie od obowiązku zapłaty wpisu sądowego, uzasadniając to dramatyczną sytuacją materialną. Skarżący wskazał, że nie posiada stałego źródła dochodów – utrzymuje się jedynie z przypadkowego świadczenia usług. Jego dochód za 2006 r. wyniósł 2.700 zł, czyli – średnio - 225 zł na miesiąc. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani też oszczędności. Zeznanie podatkowe PIT-37 za 2006 r. zostało dołączone przez skarżącego przy nadsyłaniu materiałów do uprzednio rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący poinformował o tym, że wpis od skargi do Sądu I instancji wpłaciła żona skarżącego, która – ponadto – musi ze swoich niskich dochodów utrzymać trójkę uczących się dzieci. W zakończeniu zażalenia skarżący napisał: "dodam także iż A. S. zwrócił się do mnie/Pani A.o napisanie skargi kasacyjnej, uczyniła/uczyniłam to i napisała/napisałam tą skargę nie pobierając żadnego honorarium od A. S.". Do wniosku zostało załączone potwierdzenie wymeldowania skarżącego z jego miejsca zamieszkania. Wykonując wezwanie z dnia 23 sierpnia 2007 r. Skarżący nadesłał formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się również ustanowienia radcy prawnego. Wskazał, ze prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a skargę kasacyjną napisał jego znajoma A. W. – bezpłatnie. Nie posiada pieniędzy na pomoc prawną, jak też majątku – ruchomego i nieruchomego. Miesięcznie osiąga dochód – ze zbierania złomu – w wysokości 300,- zł. Pismem z 17 października 2007 r. poinformował ponadto, że posiada rozdzielność majątkową ze swoją żoną i nie jest zarejestrowany w opiece społecznej. Skarżący wskazał, że nie posiada rachunków bankowych. Według skarżącego zestawienie należności jest możliwe tylko teoretycznie, a zobowiązań swoich nie pamięta. Przez ostatnie 6 lat nie zbywał żadnych ruchomości i nieruchomości. Zaznaczył, że jego dochody w 2007 r. są nieudokumentowane, ponieważ zajmował się zbiorem i sprzedażą surowców wtórnych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Ciężar wykazania, tj. ujawnienia i przedstawienia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zatem w jego interesie leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Skarżący ma tego świadomość, ponieważ Sąd zwraca się do niego o wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej kolejny raz, które to wezwanie – po raz kolejny – jest zbywane zdawkowymi informacjami, bez potwierdzenia jakimikolwiek dokumentami. Co do wniosku o ustanowienie radcy prawnego należy zauważyć, iż w aktach sprawy znajduje się już pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego A. W.– doradcy podatkowemu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ocena w tym względzie, podjęta na podstawie tożsamego stanu faktycznego, została wyrażona w sprawie w prawomocnym postanowieniu Sądu z [...]czerwca 2007 r. sygn. III SA/Wa 2888/05. Z powyższego wynika, że ustanowienie w analizowanej sprawie, w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika jest niedopuszczalne; innych argumentów, co do konieczności ustanowienia pełnomocnika w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie wskazano. Rozpoznając z kolei wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej należy zaznaczyć, iż Skarżący po raz kolejny nie wywiązał się, w sposób należyty, z nałożonego nań obowiązku nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów, ponieważ nie przekazał informacji o osobach, z którymi prowadził gospodarstwo domowe we wskazanych w nadesłanych formularzach PPF latach, czy też informacji o zestawieniu dochodów i wydatków. Mając na względzie rozmiar wysiłków podjętych przez Sąd w celu uzyskania informacji o sytuacji majątkowej skarżącego, wyjaśnienia zawarte w piśmie z 17 października 2007 r., należało uznać za zdawkowe i niewystarczające rzeczywistej kondycji finansowej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z 6 października 2006 r., sygn. GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8). Od pomocy nie zwalnia także nie prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, jeśli związek małżeński istnieje. Uwagę ta należy odnieść do rozpatrywanej sytuacji. Referendarz sądowy zwraca w tym miejscu uwagę na to, że skarżący, w zależności od celów, które chce osiągnąć w postępowaniu, deklaruje w sposób niekonsekwentny, prowadzenie – lub nie – wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. W każdym jednak wypadku, w okresie, z którego o nadesłanie materiałów zwracał się do skarżącego referendarz sądowy, skarżący prowadził ze swoją żoną wspólne gospodarstwo domowe, co wynika z jego osobiście złożonych deklaracji, zawartych w treści formularzy PPF z 1 lutego 2006 r., z 28 kwietnia 2007 r., czy z innych dokumentów nadesłanych do akt sprawy (w postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla W. [...] - postanowienie z dnia [...]marca 2006 r., [...] k. [...] akt sądowych, także powoływał się na okoliczność wspólnego z żoną prowadzenia gospodarstwa domowego). Z tego powodu skarżący powinien wskazać dochód, nadesłać odpisy zeznań podatkowych żony, czy wyjawić jej źródła dochodów, jak też wskazać jej inne zasoby finansowe – od czego konsekwentnie uchylał się we wcześniejszych stadiach postępowania. Niewykazanie tej okoliczności przez skarżącego zostało dwukrotnie ocenione w prawomocnie zakończonych postępowaniach o przyznanie prawa pomocy, wszczętych wskazanymi wyżej wnioskami z 1 lutego 2006 r. i z 28 kwietnia 2007 r., więc ocena referendarza sądowego w tym względzie nie może różnić się od wyrażonych w podjętych uprzednio postanowieniach. Skarżący nie wskazał nadto wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie własne, ograniczając się do lakonicznego wskazania, iż osiąga ok. 300,- zł dochodu brutto - co miesiąc. Brak tych informacji jest przyczyną niemożności zweryfikowania twierdzeń skarżącego. Skarżący nie wyjaśnił zarazem, w jaki sposób z dochodu w wysokości ok. 200 - 300 zł miesięcznie zaspokaja potrzeby niezbędne do egzystencji, w zakres których wchodzą chociażby wydatki na żywność, odzież, ochronę zdrowia i higienę. Nie ustosunkował się ponadto – w sposób umożliwiający pozytywną ocenę jego wyjaśnień - do wezwania o wskazanie należności, które posiada, jak też zobowiązań, do zapłaty, których jest zobowiązany. Bierność w tym zakresie nie może być przyczyną przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ uniemożliwia ocenę sytuacji majątkowej strony. Skutkiem uchylania się od przedstawienia wyczerpującej argumentacji we wskazanym w przesłanych wezwaniach zakresie, skarżący uniemożliwa przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny. W ocenie referendarza sądowego, dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Na powyższe zwrócił zresztą uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym postanowieniu z dnia [...] lipca 2006 r. (k. 98 akt sądowych), które to rozstrzygnięcie należy – mocą autorytetu – respektować, zwłaszcza, że zapadło w stosunku do tego samego skarżącego, przy zbliżonym stanie faktycznym W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż Skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie i na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 u.p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., postanowić, jak w sentencji.