III SA/Wa 2923/10
WyrokWSA w Warszawie2011-06-01
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Paweł Groński, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota pieniężna otrzymana przez spadkobiercę zmarłego wspólnika spółki jawnej, stanowiąca równowartość udziału kapitałowego, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też jest zwolniona z tego podatku jako przysporzenie spadkowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwota pieniężna otrzymana przez spadkobiercę zmarłego wspólnika spółki jawnej, będąca wynikiem realizacji nabytego prawa majątkowego (spieniężenia udziału kapitałowego po rozwiązaniu spółki), podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Sąd rozróżnił etap nabycia spadku (który może podlegać podatkowi od spadków i darowizn) od etapu realizacji prawa majątkowego, który generuje przychód podlegający podatkowi dochodowemu od osób fizycznych.Stan faktyczny
Wnioskodawca, będący spadkobiercą zmarłego wspólnika spółki jawnej, nabył spadek obejmujący roszczenie o wypłatę w pieniądzu udziału kapitałowego po rozwiązaniu spółki. Spółka uległa rozwiązaniu z uwagi na śmierć jednego z dwóch wspólników i brak postanowień umowy spółki przewidujących kontynuację działalności. Wnioskodawca uzyskał zaświadczenie o zwolnieniu z podatku od spadków i darowizn. Zwrócił się o interpretację, czy otrzymana kwota podlega podatkowi dochodowemu od osób fizycznych. Minister Finansów uznał, że podlega, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wnioskodawcy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Groński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
W dniu 31 maja 2010 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wpłynął wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych spłaty wartości udziału kapitałowego przysługującego spadkobiercom zmarłego wspólnika.
We wniosku został przedstawiony stan faktyczny, z którego wynika, że wnioskodawca nabył wraz z rodziną (mama, siostra i brat) spadek po ojcu, który był wspólnikiem spółki jawnej (50%). Do Urzędu Skarbowego w G. zostało zgłoszone zeznanie podatkowe na druku SD-Z2, zaś wnioskodawca oraz jego rodzina otrzymali zaświadczenie, wydane na podstawie art. 306a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja Podatkowa -t.j. Dz. U z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej: Ordynacja podatkowa), z którego wynika że, po zmarłym dnia 15 października 2009 r. K. K. został zgłoszony następujący majątek spadkowy:
1. Aktywa firmy PPHU "K." w G. w tym:
-grunty (prawo użytkowania wieczystego gruntu);
-budynki; lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej,
-urządzenia techniczne i maszyny,
-materiały,
-produkty gotowe,
-należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty do 12 miesięcy,
-należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek z tytułu podatków, dotacji;
ceł ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń,
- inwestycje krótkoterminowe środki pieniężne i inne aktywa pieniężne,
- krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe.
2. Pasywa firmy PPHU "K.":
-kapitał (fundusz) podstawowy,
-kapitał (fundusz) zapasowy,
-zysk (strata) netto, odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego,
-zobowiązania krótkoterminowe wobec pozostałych jednostek, kredyty i pożyczki.
Z zaświadczenia wynika, że masa spadkowa nie podlega opodatkowaniu na postawie art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.).
Z uwagi na braki formalne w dniu 14 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie czy przedmiotem sprzedaży będą udziały w spółce jawnej oraz przedstawienie własnego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na ww. wezwanie z dnia 14 lipca 2010 r. Nr IPPB1/415-546/10-2/MT wnioskodawca uzupełnił swój wniosek w dniu 22 lipca 2010 r. informując, iż na mocy postanowienia Sądu z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. [...] wnioskodawca stał się (wraz z mamą, siostrą i bratem) prawnym spadkobiercą po ojcu, który był współwłaścicielem w 50% spółki jawnej. W spółce jawnej uczestniczyło dwóch wspólników. Wnioskodawca nigdy nie miał zamiaru wstępować jako wspólnik do spółki, umowa spółki jawnej nie przewidywała możliwości kontynuacji działalności na wypadek śmierci któregokolwiek ze wspólników, a spółka uległa rozwiązaniu. Wnioskodawca jako spadkobierca nie nabył udziałów (spółka z chwilą śmierci jednego z dwóch wspólników przestała istnieć, więc wnioskodawca nie mógłby nabyć udziałów w nieistniejącym podmiocie), natomiast nabył faktycznie roszczenie o wypłatę w pieniądzu udziału kapitałowego. Odnosząc się zatem do pytania przedstawionego w wezwaniu - wnioskodawca nie będzie zbywał udziałów. Złożone zapytanie dotyczy konieczności opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanej sumy pieniężnej tytułem rozliczenia się ze spadkobiercą zmarłego wspólnika.
W związku z powyższym stanem faktycznym wnioskodawca zadał następujące pytanie:
Czy otrzymaną tytułem rozliczenia się ze spadkobiercą zmarłego wspólnika sumę pieniężną należy opodatkować podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Zdaniem Wnioskodawcy skutki podatkowe otrzymania wypłaty należy rozpatrywać biorąc w szczególności fakt prawomocnego nabycia spadku, brak występowania przez wnioskodawcę w charakterze wspólnika spółki jawnej oraz charakter prawny przysługującej mu wypłaty. Na mocy przywołanego w pkt 1 powyżej orzeczenia Sądu sygn. [...], wnioskodawca został spadkobiercą po ojcu. Fakt nabycia spadku został zgłoszony do Urzędu Skarbowego w G. w dniu 13 maja 2010 r., a następnie zaświadczeniem z dnia 18 maja 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. potwierdził fakt zwolnienia otrzymanego przez Wnioskodawcę przysporzenia majątkowego na mocy art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tym samym urzędowo potwierdzonym zostało, iż otrzymany majątek podlegał dyspozycji ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Wnioskodawca powołał się również na przepisy zawarte w ustawie z dnia 15 września 2002 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: Ksh), zgodnie z którymi w chwili śmierci wspólnika dwuosobowej spółki jawnej ulega ona rozwiązaniu, chyba, że jej umowa przewidywałaby możliwość kontynuacji działalności. W omawianym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca, a brak stosownych zapisów w umowie powodował automatycznie rozwiązanie spółki z chwilą śmierci jednego z dwóch wspólników. W konsekwencji, żyjący wspólnik został zobowiązany do rozliczenia się z wnioskodawcą jako spadkobiercą na mocy regulacji art. 65 Ksh określając na podstawie bilansu wartość sumy pieniężnej do otrzymania której wnioskodawca nabył prawo. Wnioskodawca podkreślił, że nie nabył majątku spółki (własności czy współwłasności w nim), udziałów w niej, a jedynie roszczenie o wypłatę określonej sumy pieniężnej. Stosownie do art. 65 § 3 Ksh wnioskodawca jest uprawnionym do otrzymania sumy pieniężnej będącej ekwiwalentem udziału kapitałowego w spółce jawnej, której wspólnikiem był jego zmarły ojciec. Przysporzenie to wnioskodawca nabył w drodze dziedziczenia i podlegało ono regulacjom ustawy o podatku od spadków i darowizn. Ma ono prawny charakter roszczenia o wypłatę określonej sumy (quasi wierzytelność). Nie jest to prawo majątkowe, gdyż: nie jest prawem zbywalnym, nie podlega obrotowi handlowemu, nie można go przekazać bądź się zrzec, a te elementy w sposób nierozerwalny związane są z istnieniem praw majątkowych. W sensie ekonomicznym z kolei jest ono najbliższe wierzytelności - wierzytelność również nie jest odrębnym prawem majątkowym, zaś jej spłata stanowi podatkowo jedynie materializację pieniężną już zaistniałego zdarzenia (gospodarczego, cywilnego itp.). Zdarzenie pierwotne powodując powstanie wierzytelności (np. sprzedaż nieruchomości) wywołuje pierwotnie skutek podatkowy (przychód - dochód) zaś wtórna spłata wierzyciela; jest neutralna na gruncie prawa podatkowego, gdyż mamy de facto do czynienia z jednym obowiązkiem podatkowym. Podobnie rzecz się ma w ocenie Wnioskodawcy z otrzymaniem przez niego wypłaty pieniężnej w przedmiotowym stanie faktycznym - jest to materializacja przysporzenia, które to zostało zgłoszone Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, a przez organ ten potwierdzone, jako objęte regulacjami ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Konkludując zatem - przedmiotowe przysporzenie majątkowe nie jest według wnioskodawcy opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (podlega ustawie o podatku od spadków i darowizn); w przeciwnym razie mogłoby dojść do dwukrotnego opodatkowania majątku na podstawie dwóch odrębnych ustaw.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Finansów uznał stanowisko wyrażone we wniosku K. K. za nieprawidłowe.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 65 § 1-5 Ksh wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej powoduje obowiązek rozliczenia udziału kapitałowego wspólnika. Rozliczenie poprzedza ustalenie wartości udziału kapitałowego występującego wspólnika, przez sporządzenie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, czyli wartość jej majątku w obrocie prawnym i gospodarczym. Ustalony w ten sposób udział kapitałowy powinien być wypłacony występującemu wspólnikowi w pieniądzu, zaś rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze (art. 65 § 3 Ksh). Udział wypłacany wspólnikowi powinien uwzględniać wniesione do spółki wkłady, a także procentową część nadwyżki majątkowej ponad wniesione przez wspólników wkłady.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca oraz troje innych spadkobierców nabyło spadek po zmarłym (ojcu, małżonku), przedmiotem którego było roszczenie o wypłatę w pieniądzu udziału kapitałowego. Umowa spółki jawnej nie przewidywała możliwości kontynuacji działalności na wypadek śmieci któregokolwiek ze wspólników; a spółka uległa rozwiązaniu.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie zaś do treści art. 10 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.
Z kolei, w myśl przepisu art. 18 ww. ustawy, za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.
W ocenie Ministra Finansów przepisy ustawy podatkowej mimo, że posługują się terminem "prawa majątkowe", nie definiują tego pojęcia, a zawarty w art. 18 katalog tych praw jest jedynie przykładowy, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w szczególności". Należy zatem przyjąć, iż do katalogu praw majątkowych objętych zakresem regulacji art. 18 ww. ustawy można zaliczyć także inne prawa niewymienione w tym przepisie. W konsekwencji kategorią tą został objęty każdy przychód osiągnięty przez podatnika w związku z posiadaniem przez niego praw o charakterze majątkowym, a zatem wypłata udziału kapitałowego nie jest przychodem z działalności gospodarczej, czy też z kapitałów pieniężnych, lecz przychodem z praw majątkowych.
Minister Finansów podniósł, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W przedmiotowej sprawie przychód powstanie w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji wnioskodawcy pieniędzy lub wartości pieniężnych. Z kolei w myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 29-30c, art. 30e oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów. W związku z tym dochody z praw majątkowych, a więc także te uzyskane w związku z zawartym porozumieniem i spłatą udziału kapitałowego podlegają kumulacji z innymi dochodami i należy je wykazać w zeznaniu rocznym, składanym w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku. W ocenie organu w tym samym terminie należy wpłacić należny z tego tytułu podatek, obliczony zgodnie z określoną w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy, skalą podatkową.
Minister Finansów stwierdził, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych według obowiązującej skali podatkowej w danym roku podatkowym będą podlegały środki, które wnioskodawca otrzyma do dyspozycji w danym roku podatkowym. Organ podkreślił, że zwrot udziału kapitałowego należy traktować jako przychód z praw majątkowych, natomiast nie jest to przychód z działalności gospodarczej, ani z kapitałów pieniężnych. Podstawę opodatkowania stanowić będzie kwota otrzymanej spłaty. Koszty uzyskania przychodów mogą stanowić koszty poniesione przez wnioskodawcę w związku z wypłatą udziału kapitałowego. Środki faktycznie postawione do dyspozycji wnioskodawcy w danym roku podatkowym będą opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych wg obowiązującej skali podatkowe w danym roku podatkowym i winny być rozliczane w zeznaniu rocznym, składanym do dnia 30 kwietnia następnego roku.
Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy, że opisane przysporzenie majątkowe nie jest opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ podlega ustawie od spadków i darowizn Minister Finansów zgodził się, że nabycie udziału w spółce jawnej w drodze spadku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, co oznacza, że skoro nabycie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to nie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym w związku ze śmiercią spadkodawcy powstał obowiązek podatkowy w podatku od spadków, lecz nie powstał w podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym niemniej organ zaakcentował, że w przypadku opisanym przez wnioskodawcę mamy do czynienia z inną sytuacją niż nabycie spadku, albowiem dotyczy ona realizacji prawa majątkowego przysługującego wnioskodawcy oraz pozostałym spadkobiercom. Realizacja prawa majątkowego nie podlega wyłączeniu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - nie jest bowiem przychodem podlegającym przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn. Realizacja praw majątkowych nie została wymieniona w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako czynność podlegająca podatkowi od spadków i darowizn. Nabycie prawa majątkowego w np. drodze spadku, jest odrębną czynnością od realizacji tego prawa majątkowego; tym samym wypłata (postawienie do dyspozycji) wartości udziału kapitałowego podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Powyższa interpretacja indywidualna Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. stała się przedmiotem skargi K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący zarzucił zaskarżonej interpretacji naruszenie następujących przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie:
* art.2 ust.1 pkt.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, poprzez przyjęcie, że przysporzenie majątkowe podlegające podatkowi od spadków i darowizn podlega również opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych
* art. 21 ust. 1 pkt.50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędne przyjęcie, iż mimo że zdaniem organu należność pieniężna winna być opodatkowana podatkiem PIT, przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, tym samym przyjmując, iż pełna wartość należnej kwoty spłaty (jedynie pomniejszona o koszty związane z wypłatą) podlega opodatkowaniu;
* art. 14c § 1 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania przyczyn dla których odstąpiono od uznania części argumentów podatnika, tym samym nie sporządzono pełnego uzasadnienia prawnego,
* art. 52 § 3 ppsa poprzez brak zawarcia w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jakichkolwiek argumentów, szczególności w sytuacji, gdy podatnik podnosił wcześniej nie przywoływane racje dla poparcia swego stanowiska.
W obszernym uzasadnieniu skarżący powtórzył i opisał szczegółowo argumenty przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia 12 sierpnia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżonej interpretacji Ministra Finansów z [...] lipca 2010 r. nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy kwota pieniędzy otrzymana przez spadkobiercę zmarłego wspólnika spółki jawnej podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też jest ona zwolniona z tego podatku, ze względu na rozwiązanie spółki i objęcie spadku przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn. W ocenie Sądu przyjęta interpretacja Ministra Finansów, zgodnie z którą ww. kwota powinna zostać opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie zaś do treści art. 10 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c. Natomiast stosownie do art. 18 tej ustawy, za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.
W sprawie bezsporne jest, że na skutek śmierci wspólnika spółki jawnej -ojca skarżącego spółka uległa rozwiązaniu – stosownie do treści art. 58 pkt 4 Ksh w zw. z art. 64 § 1 Ksh, ze względu na brak odmiennych postanowień umowy spółki. Nie ulega również wątpliwości, że na mocy postanowienia Sądu z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. [...] skarżący stał się (wraz z mamą, siostrą i bratem) prawnym spadkobiercą po ojcu, który był współwłaścicielem w 50% spółki jawnej (w spółce jawnej uczestniczyło dwóch wspólników). Zgodnie zaś z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 18 maja 2010 r. otrzymane przez skarżącego przysporzenie majątkowe zostało zwolnione od podatku na mocy art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Niezależnie jednak od powyższego należy zaznaczyć, że zarówno pytanie skarżącego, jak i interpretacja Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nie dotyczą opodatkowania otrzymanego spadku w postaci udziału kapitałowego w spółce jawnej, lecz objęcia obowiązkiem podatkowym w podatku PIT kwoty uzyskanej ze spieniężenia tego udziału, czyli z realizacji nabytego wcześniej prawa majątkowego.
W ocenie Sądu wbrew argumentacji skarżącego w niniejszej sprawie występują dwa etapy, z których każdy powinien być oceniony odmiennie pod względem obowiązków podatkowych. Pierwszy z nich obejmuje śmierć wspólnika spółki jawnej i nabycie spadku, co zostało stwierdzone zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 18 maja 2010 r., natomiast drugie polega na realizacji nabytego wcześniej prawa majątkowego. Zdaniem Sądu w drugim z wymienionych etapów dochodzi do uzyskania przychodu i powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodzić się zatem należy z twierdzeniem Ministra Finansów w przypadku opisanym przez wnioskodawcę mamy do czynienia z inną sytuacją niż nabycie spadku, albowiem dotyczy ona realizacji prawa majątkowego przysługującego wnioskodawcy oraz pozostałym spadkobiercom. Realizacji tego prawa nie można utożsamiać – jak to czyni skarżący – z przychodem podlegającym przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn. W rezultacie nie podlega ona wyłączeniu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie została wymieniona w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako czynność podlegająca podatkowi od spadków i darowizn. Czym innym jest nabycie spadku w postaci udziału w spółce, a czym innym, wypłata (postawienie do dyspozycji) wartości udziału kapitałowego. Druga z czynności podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego wspólnik jego zmarłego ojca nie miał obowiązku dokonać "rozliczenia udziału w spadku wobec skarżącego", gdyż wspólnik ten nie uczestniczył w spadku, lecz z mocy zupełnie innych przepisów zachowywał prawo do 50 % wartości spółki w chwili jej rozwiązania. Nie można zatem spieniężenia części aktywów spółki odpowiadających wartości 50 % spółki należącej do zmarłego ojca wliczać do aktu spadkobrania podlegającego regulacjom z ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że realizacja prawa majątkowego w postaci spieniężenia aktywów i przekazanie określonej kwoty spadkobiercom powoduje u nich powstanie przychodu podlegającego regulacjom ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skarżący w swoim stanowisku akcentuje, że spółka jawna, w której jego zmarły ojciec był wspólnikiem uległa rozwiązaniu na skutek jego śmierci co powoduje, że uzyskuje on zwolnioną od podatku kwotę wynikającą ze spieniężenia pozostałego majątku spółki i rozliczenia z byłym wspólnikiem. Skarżący podkreśla, że skutki podatkowe otrzymania wypłaty należy rozpatrywać biorąc w szczególności fakt prawomocnego nabycia spadku, brak występowania przez wnioskodawcę w charakterze wspólnika spółki jawnej oraz charakter prawny przysługującej mu wypłaty. Tymczasem, w ocenie Sądu, ten właśnie argument dodatkowo przemawia za przyjęciem interpretacji wskazującej na konieczność opodatkowania uzyskanej kwoty podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skoro bowiem skarżący nie wstępuje w prawa i obowiązki zmarłego ojca i nie kontynuuje działalności spółki, lecz domaga się realizacji prawa majątkowego w drodze spieniężenia aktywów w części odpowiadającej udziałowi kapitałowemu należącego do jego ojca, to uzyskuje on przychód i podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Reasumując Sąd, podzielając argumentację Ministra Finansów, za niezasadne uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art.2 ust.1 pkt.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz art. 21 ust. 1 pkt.50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 14c § 1 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 52 § 3 ppsa Sąd – uznając również ich bezzasadność – podkreśla, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była interpretacja indywidualna wydana w odniesieniu do stanu faktycznego i pytania przedstawionego przez skarżącego. W postępowaniu prowadzącym do wydania interpretacji organ nie przeprowadza żadnego postępowania dowodowego i nie wyjaśnia stanu faktycznego sprawy, gdyż postępowanie to nie jest tożsame z procedurą zmierzającą do wydania rozstrzygnięcia o prawa i obowiązkach strony np. w formie decyzji w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych. Biorąc pod uwagę zatem specyfikę charakteru zaskarżonej interpretacji należy zaznaczyć, że organ nie ma obowiązku odnoszenia się do wszystkich argumentów podnoszonych przez wnioskodawcę na każdym etapie jej wydawania, a następnie zaskarżenia do sądu administracyjnego. Wystarczające i odpowiadające prawu jest zatem wyrażenie stanowiska organu w sprawie zaprezentowanej przez wnioskodawcę i w formie odpowiadającej przepisom rozdziału 1a Ordynacji podatkowej. Przyjęcie, że zaskarżona interpretacja podatkowa z dnia [...] lipca 2010 r. odpowiada ww. przepisom stanowi wystarczającą przesłankę do uznania jej formalnoprawnej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło