III SA/Wa 2947/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2012 r. po rozpoznaniu wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. Sp. z o.o., dalej jako strona lub spółka, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 26 października 2012 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że spółka nie jest w stanie pokryć kosztach sadowych w sprawie, leasinguje jeden samochód osobowy oraz posiada udział w części 7,9/100 w nieruchomości rolnej. Strona, wezwana przez referendarza sądowego pismem z 31 października 2012 r. o podpisanie przez osoby uprawnione formularza PPPr (wypełnienie rubryki 14) nadesłanie, m.in. odpisów z rachunków bankowych, faktur VAT za ostatnie miesiące prowadzenia działalności, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, źródeł finansowania bieżącej działalności i in, poinformowała o tym, że: - w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wystawiła żadnych faktur; - ma wymagalne zobowiązania wobec ok. piętnastu podmiotów, w tym, wobec trzech, z tytułu pożyczek; -ponosi miesięczne opłaty w kwocie ok. 3oo zł netto i ma już roczne zadłużenie; - zamierza pozyskać środki z tytułu zbycia udziału 7,9/100 w nieruchomości rolnej; - od początku 2012 r. spółka nie osiągnęła żadnych przychodów; - z powodu braku środków na wynagrodzenie biura rachunkowe nie sporządziły sprawozdania finansowego za 2011 r. Do pisma strona załączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2011 r., za 2010 r. Referendarz sądowy zauważa, że strona, pomimo wezwania, nie wypełniła rubryki 14 formularza PPPr. Skutki niewykonania wezwania referendarz sądowy tonuje jednak zestawieniem faktu odręcznego parafowania każdej ze stronic formularza z porównaniem z wzorem podpisu Prezesa Zarządu zawartym w kserokopii CIT. Wynika z tego, że formularz PPPr, został podpisany, choć w nieodpowiednim miejscu, przez uprawniona do tego osobę, tj D. R. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zdaniem referendarza sądowego, ogólnikowe stwierdzenia strony o braku majątku i środków finansowych nie wyczerpują przesłanek przyznania stronie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 u.p.p.s.a. Pomimo stosownego wezwania referendarza sądowego i deklaracji strony zawartej w piśmie z 12 listopada 2012 r., nie złożyła ona wyciągów z rachunków bankowych. Nadto, nie złożyła ona zestawienia faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy p r o w a d z e n i a przez nią działalności, ograniczając się do stwierdzenia, że "w okresie ostatnich 6 miesięcy spółka nie wystawiła żadnych faktur". W ocenie referendarza sądowego, tak niezastosowanie się, jak niepełne zastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 u.p.p.s.a. co do zasady wyklucza zatem przyznanie prawa pomocy (tak: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2011 r., II FZ 227/11) – zwłaszcza, jeżeli uniemożliwia dokonania oceny sytuacji majątkowej strony. Referendarz sądowy podziela tu pogląd, wyrażony w wyroku ETPCz z 22 marca 2012 r. w sprawie Granos Organicos Nacionales S.A. przeciwko Niemcom, zgodnie z którym osoba prawna – w braku przedstawienia nadzwyczajnych okoliczności - zachowuje prawo do istnienia w porządku prawnym jeśli jest zdolna realizować swoje cele o własnych siłach i w oparciu o własne środki (§ 48). Nadto, w sprawie Elcomp sp. z o.o. przeciwko Polsce (wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 roku, skarga nr 37492/05), Trybunał wywiódł, iż strona ma obowiązek lojalnie współpracować z sądem w zakresie ustalenia rzeczywistego składu jej majątku, stanowiącego podstawę do oceny możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Oznacza to, że strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Nie przedstawienie przez stronę wymaganych dokumentów świadczy o niedochowaniu przez nią wymaganej staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych i brak jest podstaw do podważania oceny sytuacji finansowej strony dokonanej przez sądy krajowe w oparciu o niepełne materiały przez nią przedstawione. Co więcej, na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciążą liczne obowiązki pozytywne, w szczególności obowiązek rzeczywistego przedstawienia sytuacji majątkowej i nie zatajania składników majątkowych oraz "lojalnej" współpracy z sądem w tym zakresie (wyrok z dnia 17 lutego 2009 roku w sprawie Gospodarczyk przeciwko Polsce, skarga nr 6134/03; wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 roku w sprawie Elcomp sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 37492/05). Natomiast w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą ma ona obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (wyrok z dnia 19 stycznia 2010 roku, skarga nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. przeciwko Polsce). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.