III SA/Wa 2969/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych na 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący – M. N. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową. Wyjaśnił, że mieszka z dwoma synami, z których jeden jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a drugi utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1 600 zł. Poza współwłasnością (z byłą żoną) mieszkania Skarżący nie posiada innego majątku. Podniósł, że płaci jeszcze alimenty na dwoje dzieci. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, potwierdzenie wpłaty alimentów, rachunki obrazujące wydatki (czynsz za mieszkanie, energię elektryczną), wyciągi z rachunku bankowego syna, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę oraz nielicznych prac (porąbanie drzewa, skopanie działki itp.) oraz wskazał, że opłata za gaz w butli wynosi 56 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2969/13, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wyjaśnił, że miesięczne wydatki na zakup żywności wahają się w granicach około 700 zł w zależności od sytuacji finansowej. Wskazał ponadto, że w styczniu poniósł koszt zakupu leków w wysokości 100 zł oraz, że ubrania kupuje sporadycznie, na wyprzedażach. Jednocześnie wyjaśnił, że syn otrzymuje wynagrodzenie bezpośrednio z kasy firmy, w której jest zatrudniony. Oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego oraz że matce swojego najmłodszego dziecka daje pieniądze, aby regulowała należności. Do sprzeciwu Skarżący dołączył kopie zwolnień lekarskich, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za pracę syna – B. N. oraz potwierdzenie przelewu za czynsz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ppsa. Zgodnie z § 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Z oświadczenia Skarżącego o stanie majątkowym wynika, że miesięczny dochód Skarżącego oraz jego syna B. N. kształtuje się na poziomie ok. 3 200 zł brutto, czyli ok. 2 300 zł netto. Skarżący wskazał, że miesięczne koszty utrzymania rodziny (czynsz, opłata za energię elektryczną, alimenty, koszty wyżywienia) kształtują się na poziomie ok. 2 500 zł. Skarżący wskazał również, że poza wynagrodzeniem za pracę utrzymuje się również z nielicznych prac dorywczych (rąbanie drzewa, skopanie działki). Podkreślić należy, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii nie można zaliczyć Skarżącego, który ma stałe źródło utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia, bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05, "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Do oceny wniosku o przyznanie prawo pomocy istotne są twierdzenia Skarżącego, zgodnie z którymi dysponuje on łącznym dochodem w wysokości ok. 2 300 zł miesięcznie netto, z którego pokrywa wydatki związane codziennym utrzymaniem. Zatem w stosunku do Skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w łącznej wysokości ok. 2 300 zł netto, nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie. Nie można mówić o sytuacji majątkowej Skarżącego uniemożliwiającej mu pokrycie kosztów postępowania w sprawie. Podkreślić również należy, że Skarżący nie wskazał również kwoty wynagrodzenia uzyskiwanego z pracy dorywczej oraz nie wykazał, w jakiej kwocie płaci alimenty na drugie dziecko. Powyższe umożliwiłoby Sądowi pełną ocenę sytuacji finansowej Skarżącego. Zdaniem Sądu Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym w wysokości 100 zł. Sąd stwierdza zatem, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Brak jest więc podstaw do pozytywnego dla niego załatwienia wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 ppsa, Sąd postanowił, jak w sentencji.