III SA/Wa 2971/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Z przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy wynikało, że Prezydent W. w dniu [...] listopada 2008 r. wystawił, na podstawie swojej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie głównej 6.619 zł powiększonej o odsetki i wszczął wobec W. K. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") postępowanie egzekucyjne. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 23 marca 2009 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 17 marca 2009 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną, tj. kwotę z tytułu zwrotu podatku VAT należnego podatnikowi. 2. W dniu 24 marca 2009 r. Skarżący wniósł zarzuty na czynności podjęte w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Prezydent W. po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., działając w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako: "u.o.p.e.a.") uznał zarzut wniesiony przez Stronę na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego za bezzasadny. 3. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł zażalenie podnosząc w nim szereg uwag dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł przede wszystkim, iż w jego ocenie zobowiązanie podatkowe określone decyzją organu podatkowego z dnia [...] lipca 2008 r. uległo przedawnieniu. Skarżący wskazał także, że tytuł wykonawczy skierowany do niego zawiera szereg błędów skutkujących brakiem możliwości dochodzenia na jego podstawie zobowiązania podatkowego za 2003 r. W jego ocenie przedmiotowy tytuł egzekucyjny dotyczy I raty podatku za 2008 r., a więc nie może stanowić podstawy dochodzenia przez organ egzekucyjny podatku od nieruchomości za 2003 r. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2011 r. Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie. 5. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 33 u.p.e.a., uznając, iż w zażaleniu Skarżącego zawarto kolejne zarzuty do postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia 16 kwietnia 2012 r. przekazało do rozpatrzenia według właściwości Prezydentowi W. pismo Skarżącego z dnia 22 grudnia 2011 r. na postanowienie z dnia [...] października 2011 r., w części dotyczącej zarzutów wniesionych po raz pierwszy przez zobowiązanego w niniejszej sprawie. 6. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Prezydent W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniesionego przez Stronę zarzutu braku wymagalności zobowiązań objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu organ podniósł, iż Skarżący przekroczył ustawowy termin do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne o ponad dwa lata. Wynika to z faktu, że odpis tytułu wykonawczego został odebrany przez Skarżącego w dniu 23 marca 2009 r. natomiast zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym podniesiony został w piśmie z 28 listopada 2011 r. 7. Na powyższe rozstrzygniecie organu pierwszej instancji Skarżący pismem z 5 czerwca 2012 r. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie, unieważnienie postępowania egzekucyjnego i zobowiązanie Prezydenta W. do bezzwłocznego zwrotu zajętych należności. W uzasadnieniu podkreślił, że tytuł wykonawczy został mu doręczony po upłynięciu okresu przedawnienia. Wskazał ponadto, iż dotyczył on I raty podatku za 2008 r. w związku z czym nie może być podstawą do egzekwowania jakichkolwiek należności dotyczących 2003 r. Jego zdaniem zaległość za 2008 r. nie istnieje. W dalszej części wskazał na przewlekłość postępowania w sprawie a także zwłokę w doręczaniu podjętych rozstrzygnięć w sprawie. 8. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W.z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być zgłoszone przez zobowiązanego wyłącznie w terminie 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może uzupełniać zarzutów wniesionych w terminie, powołując nowe ich podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Organ odwoławczy podniósł, iż Skarżący składając kolejne zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego złożył je po upływie blisko 2 lat od doręczenia mu tytułu wykonawczego. Reasumując organ podkreślił, że uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego polegających na zgłoszeniu do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym powoduje wystąpienie okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania w tym zakresie. 9. Skargą nadaną 14 września 2012 r. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, unieważnienie postępowania egzekucyjnego i zobowiązanie Prezydenta W. do bezzwłocznego zwrotu zajętych należności powiększonych o odsetki ustawowe za okres zajęcia. W uzasadnieniu wskazał, że organ drugiej instancji w wydanym postanowieniu minął się w kilku miejscach ze stanem faktycznym nieodnosząc się jednocześnie do czytelnych i oczywistych zarzutów, uzasadniając to trudnymi do uznania argumentami formalnymi. Jego zdaniem uzasadnienie postanowienia jest całkowicie jednostronne i odnosi się wyłącznie do czynności jakie powinien on podjąć jako podatnik. Ponadto zarzucił Prezydentowi W. stosowanie podstępnych, oszukańczych praktyk, których celem jest uzyskanie nienależnych korzyści majątkowych. Reasumując wskazał na błędne uznanie przez organ odwoławczy, iż wystawiony tytuł wykonawczy dotyczył 2003 r. Podkreślił ponadto, iż podniesiony zarzut o braku możliwości rozpatrzenia zarzutów wniesionych po terminie po pierwsze stoi w jawnej sprzeczności z obowiązkiem dbania o prowadzenie postępowań w zgodzie z obowiązującymi normami prawa, a po drugie jest o tyle bezzasadny, iż nie wskazuje do jakiej rzeczywistości prawnej należało się odnieść, czy do prowadzonej procedury odwoławczej w sprawie należności za rok 2003, czy zgodnie z literą tytułu do prowadzonego w tym czasie postępowania dotyczącego 2008 r. 10. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. 11. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podnieść należy, iż zgodnie z art. 133 § 1 in princ p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy. Wyrażona w nim zasada, zgodnie z którą sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, oznacza jedynie to, że sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie może wyjść poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o jakim mowa w art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., oznacza bowiem, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd administracyjny rozpoznając sprawę zasadniczo nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie nią objętym, a jedynie bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Podnieść także należy, iż stosownie do przepisu art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy p.p.s.a oraz wskazane powyżej uwagi należy zauważyć, iż przekazane Sądowi przez organy administracji akta są niekompletne. W swej istocie przekazany materiał dowodowy jest nieuporządkowaną kompilacją kopii dokumentów, w tym nie poświadczonych za zgodność z oryginałem z oryginałami. Akta sprawy nie zostały ponumerowane, nie zawierają także łącznego zestawienia dokumentów przekazanych Sądowi. Akta administracyjne nie zawierają także istotnych dowodów w postaci decyzji podatkowej, która była wykonywana w ramach postępowania egzekucyjnego, a także postanowień SKO uchylających uprzednie rozstrzygnięcia. W tym zakresie warto wskazać, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącym formy przekazywanych Sądowi dokumentów źródłowych przesyłane sądowi akta postępowań toczących się przed organem I i II instancji winny zawierać dokumenty ułożone chronologicznie, złączone i ponumerowane, wyposażone w kartę przeglądową, czyli spis treści. Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie lub kopie poświadczone za zgodność z oryginałem; w postaci m.in. pism składanych przez Skarżącego, notatek sporządzanych przez pracowników organu, dokumentów związanych z doręczaniem pism: pokwitowań pocztowych, kopert z pieczęciami, a w razie złożenia pisma bezpośrednio w kancelarii organu, adnotacji urzędowej, potwierdzającej datę i okoliczność osobistego złożenia pisma. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, iż Sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (vide orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2012r. III SA/Łd 94/12). Zważywszy powyższe Sąd co do zasady powinien odesłać organowi wyższego stopnia przesłane dokumenty celem ich ponownego skompletowania uznając, iż wobec stwierdzonych braków nie ma podstawy do orzekania w sprawie. Sąd kierując się jednakże zasadą szybkości postępowania nie uczynił tego ze względu na dostrzeżone jednoznaczne uchybienia procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy. Abstrahując od wykazanych przez Sąd "technicznych" uchybień w działaniu organów administracji wskazać należy, iż w ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów administracji zostały wydane z uchybieniem przepisów postępowania, w szczególności określających ogólne zasady postępowania administracyjnego. 12. Z akt sprawy wynikało bowiem, iż organy obu instancji potraktowały część uwag zgłoszonych przez Skarżącego w zażaleniu jako zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Sądu takie postępowanie było dowolne i wobec treści pisma Skarżącego niedopuszczalne. Skarżący pismem z dnia 22 grudnia 2011 r. "zaskarżył" postanowienie Prezydenta W. i wskazał, iż występuje ze "skargą" w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego. Skarżący wniósł o jego uchylenie i unieważnienie. Skarżący w uzasadnieniu złożonego pisma przedstawił stan faktyczny oraz dostrzeżone wady tytułu wykonawczego, a przede wszystkim kwestie związane z możliwością przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2003 r. Strona wskazywała, że tytuł egzekucyjny, w którym jako podstawa dochodzenia należności została wskazana decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. został doręczony w dniu 17 marca 2009 r. Skarżący wskazał także, że organ egzekucyjny błędnie stwierdził, iż ww. decyzja dotyczy stycznia 2008 r. mimo tego, iż określono w decyzji zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2003 r. Z treści pisma Skarżącego bezsprzecznie wynika, iż Skarżący nie posiada wiedzy prawniczej oraz doświadczenia w prowadzeniu spraw z zakresu egzekucji administracyjnej. Mimo braku jednoznacznego żądania Strony w zakresie zgłoszenia kolejnych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym organy administracyjne potraktowały wystąpienie Skarżącego jako zarzuty w zakresie stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego i umorzyły postępowanie w sprawie ze względu na upływ terminu materialnego na ich zgłoszenie w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Sądu takie postępowanie organów w sposób jaskrawy naruszało zasady postępowania administracyjnego (art. 6 Kpa i nast.). Potraktowanie wystąpienia Skarżącego; bez uprzedniego wystąpienia z prośbą o sprecyzowanie żądania, bez stosownego przedstawienia przysługujących Stronie środków zaskarżenia, przy z góry podjętym założeniu przekroczenia terminu na zgłoszenie zarzutów i związanego z powyższym założeniu negatywnego rozstrzygnięcia wobec Strony naruszało podstawowe zasady postępowania administracji wobec obywatela państwa prawa, w tym w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywatela do państwa. W ocenie Sądu dowolne uznanie, iż Skarżący zgłasza "zarzuty" po upływie przeszło 2 lat było przykładem nadużycia uprawnień władczych organu. 13. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy z treści pisma Strony nie wynikało jaki był zakres żądania Skarżącego podstawowym obowiązkiem organów było wyjaśnienie charakteru przesłanego pisma i wskazanie na podstawie stosownych przepisów Kpa (vide art. 7 Kpa) i u.o.p.e.a. przysługujących Stronie uprawnień procesowych. Organy mogły bowiem potraktować przedmiotowe pismo Skarżącego zarówno jako skargę na czynności egzekucyjne; jak i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że nieuprawnione potraktowanie przez organy pisma Skarżącego jako zawierającego zarzuty naruszało przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. 14. Ponownie rozpatrując sprawę organy egzekucyjne będą zobligowane do wyjaśnienia treści złożonego przez Skarżącego pisma, wskazania Skarżącemu wszystkim przysługujących mu środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku uznania wystąpienia Skarżącego jako wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego będą zobligowane do wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem istnienia dochodzonego obowiązku. W przypadku ponownego wniesienia skargi na ostateczne rozstrzygnięcie, wydane po zastosowaniu przedmiotowego orzeczenia będą zobligowane do przesyłania akt sprawy według wskazówek opisanych w przedmiotowy uzasadnieniu. 15. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.