III SA/Wa 2977/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF B. P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku oraz z akt sprawy III SA/Wa 330-331/13 oraz III SA/Wa 1418/13 wynika, że Skarżąca jest właścicielką mieszkania o pow. 24,40 m², na zakup którego w 2002 r. zaciągnęła kredyt hipoteczny. Miesięczna rata kredytu wynosi 117,88 USD. Ponadto Skarżąca spłaca: kartę kredytową - minimalna rata ok. 900 zł, pożyczkę konsolidacyjną – rata 1.580,46 zł, pożyczkę pieniężną zaciągniętą w [...], zaległości podatkowe rozłożone na raty – łącznie 1.100 zł miesięcznie, kredyt ratalny – 349 zł; umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych – 118,90 zł. Skarżąca oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki wynoszą 5.084,60 zł, zaś wynagrodzenie – 3.322 zł. Skarżąca otrzymuje również premię kwartalną w kwocie 2.821 zł. Kwota ta wydatkowana jest na czynsz, który miesięcznie wynosi 281,34 zł, energię elektryczną – 121,70 zł, gaz – 10,36 zł, leczenie - 900 zł miesięcznie oraz jednorazowo leczenie [...] 2.258,67 zł. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe za 2012 r., dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące zobowiązań. Skarżąca wyjaśniła też, że ponosi znaczne wydatki na leczenie oraz jedzenie. Jest to związane z tym, że musi się odżywiać zdrowo z uwagi na [...]. Ze względu na [...] musi również kupować drogie środki higieny osobistej i gospodarczej. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 11 marca 2014 r. zatytułowanym "zażalenie" Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu przedmiotowego sprzeciwu Skarżąca wskazała, iż nie zgadza się ze stanowiskiem referendarza sądowego zgodnie z którym Skarżąca nie wykazała aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Skarżąca wskazała, iż wysokość bieżących dochodów nie jest miernikiem jej sytuacji finansowej, gdyż wpływa na nią również wysokość jej wydatków, które w praktyce mogą pochłaniać całe jej dochody, przez co nie jest ona w stanie wygospodarować żadnych oszczędności. Ponadto Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, iż jej stan zdrowia wymaga zakupu specjalnej jakości kosmetyków oraz środków chemii gospodarczej, gdyż jest [...] i z tego względu nie może używać tańszych środków, które uczulają co w konsekwencji pociąga następnie wydatki na leczenie. Z tego względu zdaniem Skarżącej nie można uznać za wydatek zbytkowy jednorazowego zakupu takich środków na cały rok za kwotę 782 zł. Odnosząc się do zakupu stołu do jedzenia w obecnym mieszkaniu, wskazała, iż nabyła go na raty. Ponadto po zaciągnięciu tego zobowiązania dowiedziała się dopiero o chorobie, gdzie na badania już wydała 2,5 tys. zł, a z umowy nie mogłam się już wycofać. W przypadku opłaty za abonament 29 zł i 39 za dostęp do internetu i 60 zł spłaty urządzenia- tabletu a nie jak to przyjął referendarz telefonu komórkowego Skarżąca podniosła, iż tablet służy jej do pisania pism m.in. do Sądu, zasięgania informacji na temat obowiązujących procedur czy przepisów prawa. W tym stanie rzeczy w ocenie Skarżącej odmowa przyznania jej pełnomocnika z urzędu pozbawia ją faktycznie zagwarantowanego w Konstytucji prawa do sądowego dochodzenia jej praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 3 marca 2014 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika oraz uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 205 zł, przekracza jej możliwości finansowe. Instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia pełnomocnika, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Ustanawia się profesjonalnego pełnomocnika temu, kto z uwagi na sytuację materialną sam nie jest w stanie tego uczynić. Do takiej kategorii osób nie można zaliczyć Skarżącej, która uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy w wysokości średnio 4.262 zł miesięcznie. Wprawdzie jednocześnie spłaca ona bardzo liczne zobowiązania (pożyczki i kredyty), które pochłaniają całe jej wynagrodzenie, ale okoliczność ta nie może przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, jej skomplikowana sytuacja finansowa, nie jest tylko i wyłącznie związana z koniecznością zaciągania pożyczek na kosztowne leczenie jej licznych schorzeń, których konieczności ponoszenia Sąd w żadnym razie nie neguje. Z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika bowiem, że mimo trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca w żaden sposób nie ogranicza innych, nie będących podstawowymi, wydatków. I tak z akt sprawy III SA/Wa 331/13 wynika, że 18 lipca 2013 r. Skarżąca przesłała zaliczkę w kwocie 1.000 zł na 14-dniowy pobyt w Hotelu [...] w J.. Tego samego dnia przeznaczyła na zakupy w sklepie kosmetycznym [...] 782 zł. Ponadto 24 sierpnia 2013 r. Skarżąca kupiła na raty tablet o wartości 1.440 zł, a 28 września 2013 r. - stół z [...] o wartości 3.990 zł również na raty. W dniu 2 grudnia 2013 r. nabyła kolejny stół za cenę 3.000 zł. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącej nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jak już Sąd wskazał, Skarżąca uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy w wysokości ponad 4,2 tys. zł netto miesięcznie. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu, ponadstandardowe wydatki ponoszone przez Skarżącą nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez nią postępowania sądowego. Skoro bowiem Skarżąca, mimo licznych ciążących na niej zobowiązań, zaciąga kolejne, które nie służą zaspokajaniu jej podstawowych potrzeb życiowych, to uznać należy, że nie spełniła przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.