III SA/Wa 2983/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Honorata Łopianowska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. z dnia 27 sierpnia 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2983/17 w sprawie ze skargi R. T. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 maja 2017 r., nr 0114-KDIP3-3.4011.66.2017.2.JM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2983/17. W dniu 4 lipca 2018 r., wyrokiem wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. T. (dalej jako: "Skarżący") na orzeczenie opisane w komparycji niniejszego postanowienia. Pismem z dnia 27 sierpnia 2018 r., Skarżący – reprezentowany przez pełnomocników – złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podkreślił, że w dniu 20 sierpnia 2018 r., podczas krótkiej wizyty w Polsce, skontaktował się telefonicznie z tutejszym Sądem by dowiedzieć się o terminie posiedzenia w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2983/17, ponieważ nie doręczono mu zawiadomienia o terminie rozprawy. Skarżący uzyskał informację, że rozprawa odbyła się 4 lipca 2018 r. w trakcie której oddalono przedmiotową skargę. W dniu 21 sierpnia 2018 r. Skarżący zapoznał się z aktami sprawy z których wynika, iż zawiadomienie o rozprawie wysłano na adres do korespondencji, mieszczący się w W. przy ul. F. [...], lok. [...] w którym znajduje się miejsce zamieszkania jego matki, E. T.. Przesyłkę zawierającą zawiadomienie o terminie rozprawy dwukrotnie awizowano i uznano za doręczoną z dniem 15 czerwca 2018 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zdaniem Skarżącego, brak odbioru przesyłki wynikał z nieobecności matki Skarżącego z powodu przebywania na leczeniu sanatoryjnym w placówce z siedzibą w K. od 31 maja 2018 r. do 15 czerwca 2018 r., na dowód czego Skarżący załączył "Kartę informacyjną leczenia pacjentki". Sam Skarżący zaś nie mógł odebrać przesyłki osobiście z uwagi na fakt stałego przebywania w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (na dowód czego załączono skan dowodu osobistego i wizy), a pobyt w Polsce miał charakter krótkotrwały (16-23 sierpnia 2018 r., na dowód załączono bilet podróży lotniczej Dubaj-Katowice oraz Katowice-Dubaj). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z treści art. 86 § 1 i 2 oraz art. 87 p.p.s.a. wynika, iż aby Sąd przywrócił termin niezbędnym jest spełnienie kumulatywnie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) przywrócenie terminu możliwe jest jedynie na wniosek strony - art. 86 § 1 zd. 1 i art. 87 § 1; 2) pismo z wnioskiem należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu - art. 87 § 1; 3) w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu - art. 87 § 2; 4) wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której niedokonano w terminie - art. 87 § 4. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że przywrócenie terminu może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową, przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w takiej sytuacji. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu orzekającego w sprawie. Sąd może zatem uwzględnić wszystkie okoliczności, jakie uzna za istotne. Jednocześnie - zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). O braku winy można mówić zatem tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak zaś podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, brak winy w uchybieniu terminu zaistnieje co do zasady wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując - własnym bądź innych - zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 1998 r. w sprawie o sygn. akt IV SA 1153/96, a także wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 463/12 dostępny na stronie internetowej: http://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zaliczyć można zatem na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza natomiast możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Tak więc, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (vide wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, niepubl.). Z powyższego wynika więc, że Sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, iż uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W razie natomiast ustalenia przez sąd, że okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, Sąd nie może przywrócić uchybionego terminu. Sąd, przekładając powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Przyczyną, z powodu której nie dochowano terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia była bowiem nieobecność matki Skarżącego w miejscu zamieszkania, będącym jednocześnie adresem do korespondencji Skarżącego. W ocenie Sądu wskazany przez Skarżącego powód uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia z całą pewnością nie uzasadnia przyjęcia, że miał miejsce brak winy Skarżącego w uchybieniu terminowi. To na Skarżącym ciąży obowiązek wskazania adresu do korespondencji, który umożliwi mu efektywne działanie w postepowaniu sądowym, biorąc także pod uwagę fakt, że stale przebywa poza granicami kraju. W sytuacji w której Skarżący nie ma możliwości odbioru korespondencji, powinien wskazać taki adres do korespondencji, który umożliwi stały odbiór przesyłek, szczególnie w sytuacji, gdy dąży do obrony swoich praw w postępowaniu sądowym i oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Skarżący w żaden sposób nie wskazał, dlaczego nie zapewniono zastępstwa w przypadku nieobecności osoby zamieszkującej pod adresem do korespondencji. Istotą adresu "do korespondencji" jest jego funkcja zapewniająca kierowanie przesyłek ze skutkiem ich doręczenia. Do wyboru zainteresowanego pozostaje przy tym ścieżka efektywnej, to jest gwarantującej skutek w postaci doręczenia komunikacji we wszczętym postepowaniu. Taki adres ma działać z korzyścią dla Sądu oraz Skarżącego. Sąd może skutecznie i bezzwłocznie kierować korespondencję, a Skarżący ma zagwarantowany dostęp do przesyłek przez co może skutecznie bronić swych praw. Wskazanie adresu do korespondencji to czynność skuteczna nie jedynie w razie i pod warunkiem, że przesyłka zostanie odebrana, lecz także z uwzględnieniem skutku doręczenia w razie jej nieodebrania. Skarżący na stałe zamieszkuje za granicą, co zostało wyeksponowane w stanie faktycznym będącym przedmiotem sprawy ze skargi na interpretację indywidualną oraz we wniosku o przywrócenie terminu (str. 2), zatem przyjęty przez niego sposób komunikacji jak i wskazany adres do korespondencji, to ten, który – na jego ryzyko – stanowił wybraną jako efektywną drogę komunikacji w niniejszej sprawie sądowej. Reasumując Sąd stwierdza, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Tym samym, w ocenie Sądu uznać należało, że Skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W konkluzji – uwzględniając zatem całokształt przedstawionych przez pełnomocnika okoliczności, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd postanowił o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.