III SA/Wa 2987/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2017 r. sprawy ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Burmistrz K. decyzją z [...] października 2015 r. określił [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2012-2015 w kwocie 638.059 złotych za nieruchomości pozostające w jej władaniu położone na terenie gminy K.. Decyzja została doręczona 23 października 2015 r. Organ zwrócił uwagę, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powyższej przesyłki widnieje pieczątka Spółki oraz podpis (nieczytelny) wraz z adnotacją "sekretarka". Skarżąca nie zgadzając się z decyzją złożyła w dniu 9 listopada 2015 r. odwołanie, w którym zakwestionowała prawidłowość decyzji wydanej przez Burmistrza K.. Ponadto pismem z 17 listopada 2015 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Uzasadniając uchybienie terminowi do wniesienia odwołania wskazała, iż jako datę wpływu korespondencji zawierającej przedmiotową decyzję potraktowano dzień 26 października 2015 r., gdyż w tym dniu pracownik Spółki przystawił stempel z datą wpływu korespondencji do Spółki. Wskazała, iż informację o innym terminie doręczenia przesyłki niż 26 października 2015 r., a co za tym idzie uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, powzięła z pisma Burmistrza K. przekazującego jej odwołanie do SKO. Spółka wskazała, że zaistniała sytuacja wynika z faktu, że 23 października 2015 r. na jej terenie odbywały się powiatowo-gminne ćwiczenia z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego "JESIEŃ 2015". Z tego powodu biuro obsługi klienta było zamknięte, praca Spółki nie przebiegała w normalnym trybie, jeden z pracowników Spółki odebrał korespondencję, która została przekazana do zarejestrowania jako korespondencja przychodząca następnego dnia roboczego, tj. 26 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z 9 sierpnia 2016 r. odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ, powołując się na orzecznictwo, wskazał, że w przypadku doręczenia pisma pracownikowi przedsiębiorcy, przyjmuje się domniemanie, iż osoba, która dysponuje pieczęcią osobistą pracodawcy i potwierdza odbiór korespondencji, jest osobą upoważnioną do odbioru pisma, doręczanego zakładowi pracy. Jednocześnie zaniedbanie pracownika, który odebrał korespondencję, którego niewątpliwym skutkiem było niezłożenie odwołania od decyzji w wyznaczonym terminie, nie może stanowić okoliczności potwierdzającej brak winy strony, która jako podmiot gospodarczy, posiadający osobowość prawną odpowiada za działania i zaniechania swoich pracowników przed osobami trzecimi, co jasno wynika chociażby z art. 117 § 2 Kodeksu pracy. Z kolei według SKO o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Mając powyższe na uwadze organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały trudne do przezwyciężenia przeszkody, niezależne od podmiotu zainteresowanego w sprawie. Tym samym przeprowadzanie powiatowo-gminnych ćwiczeń z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego uznał za zwykłe zadania Spółki. W jego ocenie Skarżąca powinna odpowiednio przygotować pracowników i procedury w związku z większą ilością zadań oraz dużą ilością gości przybyłych na wydarzenia przez nią organizowane. W związku z powyższym SKO uznało, że argumenty wskazane przez Spółkę we wniosku z 17 listopada 2016 r. nie dają podstaw do przywrócenia terminu do wniesienie odwołania. W dalszej części SKO wskazało, że w przypadku, gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który - stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm., dalej "O.p.") - wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy musi w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym organ uznał, że w sytuacji, gdy ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono Spółce za pośrednictwem urzędu pocztowego 23 października 2015 r. to 14-dniowy ustawowy termin do wniesienia odwołania rozpoczynał bieg z dniem 24 października 2015 r. i upływał w dniu 6 listopada 2015 r. Tym samym skoro odwołanie od decyzji zostało wniesione 9 listopada 2015 r., uznać należało, że zostało złożone z 3-dniowym opóźnieniem. Skargą z 8 września 2016 r. Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwym przyjęciu, iż nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza K., 2) art. 162 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie było trudnych do przezwyciężenia przeszkód, niezależnych od podmiotu zainteresowanego w sprawie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza K., 3) art. 122 O.p. poprzez przyjęcie, iż przeprowadzenie powiatowo-gminnych ćwiczeń z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego należy uznać za zadania Spółki, która powinna odpowiednio przygotować pracowników i procedury w związku z większą ilością zadań oraz dużą ilością gości przybyłych na wydarzenie przez nią organizowane, podczas gdy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, iż przedsięwzięcie organizowane było przez Gminę O. i Powiat O., zadania ze spraw obronnych i zarządzania kryzysowego nie należą do zadań Skarżącej, która prowadzi działalność w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków Uzasadniając zarzuty Skarżąca zwróciła uwagę, iż wbrew twierdzeniom SKO, przeprowadzone na jej terenie w dniu 23 października 2015 r. powiatowo-gminne ćwiczenia z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego "JESIEŃ 2015". nie są zwykłymi zadaniami Spółki, gdyż nie prowadzi działalności związanych ze sprawami obronnymi i zarządzania kryzysowego. Spółka udostępniła jedynie teren zakładu na ich przeprowadzenie. W sytuacji, gdy ww. ćwiczenia przeprowadzone zostały po raz pierwszy trudno było jej ocenić wielkość przedsięwzięcia oraz ilość gości oraz osób trzecich przybyłych na wydarzenie, a co za tym idzie utrudnienia w organizacji jej pracy. Rozmach wydarzenia polegającego na odtworzeniu ataku terrorystycznego wpłynął na zachowania pracowników, którzy nie byli w stanie racjonalnie wykonywać swoich obowiązków służbowych. Wprowadzenie elementu zaskoczenia i autentyczności dla wszystkich uczestników i obserwatorów oddziaływał stresująco na każdego pracownika Spółki. Mając powyższe na uwadze za chybione uznała twierdzenia organu w zakresie odpowiedniego przygotowania pracowników i procedur związanych z przedsięwzięciem. Skarżąca wskazała, iż dołożyła wszelkiej staranności celem zachowania procedur związanych ze zwykłym jej funkcjonowaniem, jednakże rozmach i znaczna ilość osób biorących udział w przedsięwzięciu spowodowała, iż korespondencja, która wpłynęła do Spółki w dniu 23 października 2016 r. (był to piątek a następne dni czyli sobota i niedziela są dniami wolnymi od pracy w administracji Spółki) nie została przekazana do osoby, która zajmuje się obiegiem dokumentów. W jej ocenie SKO nie podjęło wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędnie zakładając, iż powiatowo-gminne ćwiczenia z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego są zwykłymi zadaniami Spółki i powinna odpowiednio się do nich przygotować. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powtórzyło przedstawioną w nim argumentację. Zarzuty skargi uznało za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, ze zmianami, dalej jako “p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem było postanowienie SKO odmawiające Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym wskazać należy, że stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dla przywrócenia terminu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy bowiem oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Do pozostałych przesłanek przywrócenia terminu poza złożeniem wniosku należą: dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, który rozpoczyna swój bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin przywracany. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przepisanym prawem terminie pozwala przejść do merytorycznego rozstrzygnięcia czy zainteresowany uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że składając w dniu 9 listopada 2015r. odwołanie Skarżąca nie miała świadomości, że środek ten składa po terminie. O tym fakcie dowiedziała się dopiero z pisma Burmistrza K. przekazującego jej odwołanie do SKO, z którego wynikała inna niż przyjęła Skarżąca data doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Burmistrza K.. W przekonaniu Skarżącej doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 26 października 2015 r., a według pisma Burmistrza - 23 października 2015 r. W związku z tym Skarżąca w dniu 17 listopada 2015 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższej przesyłki niewątpliwie wynika, że została ona doręczona Skarżącej w dniu 23 października 2015 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oprócz daty widnieje pieczątka Spółki oraz podpis (nieczytelny) wraz z adnotacją "sekretarka". A zatem uznać należy, że SKO zasadnie stwierdziło, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Skoro ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono Spółce za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 23 października 2015 r. to 14-dniowy ustawowy termin do wniesienia odwołania rozpoczynał bieg z dniem 24 października 2015 r. i upływał w dniu 6 listopada 2015 r. Tym samym skoro odwołanie od decyzji zostało wniesione 9 listopada 2015 r., uznać należało, że zostało złożone z opóźnieniem. A zatem do oceny pozostał warunek braku winy Skarżącej w niedopełnieniu obowiązku wniesienia odwołania od decyzji w terminie ustawowym. Uzasadniając uchybienie terminowi do wniesienia odwołania Strona wskazała, iż jako datę wpływu korespondencji zawierającej przedmiotową decyzję potraktowano dzień [...] października 2015 r., gdyż w tym dniu pracownik Spółki przystawił stempel z datą wpływu korespondencji do Spółki. Spółka wskazała, że zaistniała sytuacja wynikała z faktu, że w dniu 23 października 2015 r. na jej terenie odbywały się powiatowo-gminne ćwiczenia z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego "JESIEŃ 2015". Z tego powodu biuro obsługi klienta było zamknięte, praca Spółki nie przebiegała w normalnym trybie, jeden z pracowników Spółki odebrał korespondencję, która została przekazana do zarejestrowania jako korespondencja przychodząca następnego dnia roboczego, tj. 26 października 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanęło na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały trudne do przezwyciężenia przeszkody, niezależne od podmiotu zainteresowanego w sprawie. Tym samym przeprowadzanie powiatowo-gminnych ćwiczeń z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego uznało za zwykłe zadania Spółki. W jego ocenie Skarżąca powinna odpowiednio przygotować pracowników i procedury w związku z większą ilością zadań oraz dużą ilością gości przybyłych na wydarzenia przez nią organizowane. Sąd podzielił argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy więc, nawet najlżejszy, stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Nie można zatem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego było działanie lub brak działania osób, którymi podmiot ten się posługuje. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Z treści art. 162 § 1 O.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Uchybienie przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było okolicznościami związanymi z działaniami pracownika Strony. W ocenie Sądu, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. Niedopełnienie przez pracownika personelu Skarżącej swoich obowiązków nie jest przesłanką do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem Sądu w złożonym przez Skarżącą wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania nie zostały wskazane przez nią okoliczności uprawdopodabniające, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej. W przypadku bowiem doręczenia pisma pracownikowi przedsiębiorcy, przyjmuje się domniemanie, iż osoba, która dysponuje pieczęcią osobistą pracodawcy i potwierdza odbiór korespondencji, jest osobą upoważnioną do odbioru pisma, doręczanego zakładowi pracy. Natomiast zaniedbanie pracownika, który odebrał korespondencję, którego niewątpliwym skutkiem było niezłożenie odwołania od decyzji w wyznaczonym terminie, nie może stanowić okoliczności potwierdzającej brak winy Skarżącej. To Skarżąca jako podmiot gospodarczy, posiadający osobowość prawną odpowiada za działania i zaniechania swoich pracowników przed osobami trzecimi, co jasno wynika chociażby z art. 117 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz.U.98 Nr 21 poz. 94 j.t., ze zm.). Rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że przeprowadzanie powiatowo - gminnych ćwiczeń z zakresu spraw obronnych i zarządzania kryzysowego nie stanowiło trudnych do przezwyciężenia przeszkód, niezależnych od podmiotu zainteresowanego w sprawie. Niezależnie od tego czy przeprowadzenie tych ćwiczeń było zwykłym zadaniem Spółki – jak twierdzi SKO, czy też było organizowane po raz pierwszy, poza jej zadaniami – jak twierdzi Skarżąca – to właśnie Spółka powinna odpowiednio przygotować pracowników i procedury w związku z tym wydarzeniem. Natomiast jak pokazują okoliczności niniejszej sprawy to właśnie braki organizacyjne Spółki stały się przyczyną uchybienia terminowi do złożenia odwołania, co jednak nie jest równoznaczne z wystapieniem przeszkód trudnych do przezwyciężenia, niezależnych od podmiotu zainteresowanego. Wskazana przeszkoda była jak najbardziej możliwa do uniknięcia, a więc i do przezwyciężenia oraz była zależna od Skarżącej. Po stronie Skarżącej nie zachodził brak winy w uchybieniu terminu. To powoduje, że okoliczności podniesione przez Stronę we wniosku nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe oznacza, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art.162 § 1 O.p., a także art. 122 i art. 228 § 1 pkt 2 O.p. należało uznać za niezasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.