III SA/Wa 30/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca B. N. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jesienią ubiegłego roku - z uwagi na likwidację etatu - straciła pracę. Mieszka z córką, która jest [...], co uniemożliwia jej podjęcie pracy dającej większe dochody niż praca wykonywana. Źródłem utrzymania Skarżącej jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 900 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 154 zł. Do wydatków zaliczyła czynsz (430 zł), prąd (300 zł), gaz (80 zł) oraz wydatki na jedzenie, środki czystości i ubrania. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 25 lutego 2013 r. w którym wyjaśniła, że zajmowany lokal jest lokalem znajdującym się w zasobach Z.. Wskazała że koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika zobowiązała się pokryć córka K. A.. Skarżąca przedstawiła decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki, informację PIT-11 za 2011 r., dokumenty obrazujące opłaty za mieszkanie. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z zawartego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, którą ustawodawca uznał za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten nakłada więc na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie wezwano Skarżącą do złożenia szeregu dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej. Wszystkich tych dokumentów jednak nie przedłożyła. Przede wszystkim niewyjaśniona pozostaje kwestia źródeł utrzymania córki Skarżącej. W formularzu PPF podała ona mianowicie, że córka jest [...], co uniemożliwia jej podjęcie pracy dającej większe dochody niż praca wykonywana. Wezwana do wskazania wysokości tego dochodu, nie udzieliła wyjaśnień. Tymczasem jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (sygn. akt II FZ 553/11) w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Nadto ujawnienie sytuacji finansowej córki Skarżącej pozwoliłoby ustalić źródło finansowania ponoszonych wydatków. Skarżąca utrzymuje się bowiem z zasiłku dla bezrobotnych, który w okresie pierwszych trzech miesięcy (tj. listopad 2012 r.-styczeń 2013 r.) wynosił 953,10 zł brutto (a nie jak wskazała Skarżąca netto), zaś aktualnie wynosi 748,40 zł brutto. Dodatkowo Skarżąca zadeklarowała iż pobiera zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 154 zł netto (choć mimo wezwania faktu tego nie udokumentowała). Tymczasem sam tylko czynsz za mieszkanie wynosi 430 zł. Do tego dochodzą opłaty za gaz (aktualnie w granicach 86-91 zł/2 m-ce) oraz energię elektryczną (w okresie marzec-sierpień 2012 r. opłata ta wyniosła średnio ok. 200 zł/m-c). Z powyższego wynika zatem, że opłaty związane z utrzymaniem mieszkania pochłaniają praktycznie cały dochód Skarżącej z tytułu zasiłków. Oznacza to, że takie wydatki jak zakup żywności, środków czystości czy ubrań musi ona finansować z innego źródła. Skarżąca nie nadesłała zeznań podatkowych. Zeznaniem takim niewątpliwie nie jest informacja PIT-11 wystawiona przez płatnika. Informacja ta obrazuje bowiem wysokość przychodów uzyskanych u danego pracodawcy, nie zaś wysokość przychodów uzyskanych w danym roku podatkowym. Nie udzieliła także informacji na temat wysokości dochodu uzyskanego w 2012 r. oraz korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie nadesłała również wyciągów z rachunków bankowych (jeżeli Skarżąca i jej córka takowych nie posiadają, należało taką informację przekazać). Tym samym zasadna jest konkluzja, że informacje przedstawione przez Skarżącą są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Informacje te nie przedstawiają bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej Skarżącej, koncentrując się jedynie na jej – dobranych wybiórczo przez Skarżącą - fragmentach. Tymczasem – jak wywiedziono wyżej – to właśnie Skarżącą obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób nie wywiązała się. Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.