III SA/Wa 3001/15

| | | Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od gier postanawia: odmówić zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie III SA/Wa 3001/15 W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata Skarżący S.W. wskazał, że jego zarobki nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji materialnej. Z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto, zaś łączny dochód wynosi około [...] zł netto; miesięczne wydatki na wyżywienie, ubranie i transport publiczny wynoszą około 1.100 zł, zaś wydatki na rehabilitację i lekarstwa, w tym część dla córki, wynoszą 700 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 marca 2018 r. wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, obrazujących jego obecną sytuację materialną. Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że wobec nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W sprzeciwie skarżący podniósł, że nie mógł odpowiedzieć na wezwanie referendarza sądowego, gdyż był chory, na potwierdzenie czego złożył kopię zwolnienia lekarskiego. Wskazał również, że dokumenty wymienione w wezwaniu zostały już w większości złożone w 2017 roku, w związku z rozpatrywaniem jego wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast zeznania podatkowego za 2017 r. nie złożył, gdyż dotychczas go jeszcze nie sporządził. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a., wskazał, że pomimo skierowanego do niego wezwania skarżący nie potwierdził złożonych oświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatków. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał zbyt rygorystycznej wykładni przepisów oraz podniósł, że jego dochody są trudne do udokumentowania, gdyż pochodzą z prac dorywczych i nie są gwarantowane, z tego względu nie można ich uznać za stałe. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 lipca 2018 r. II Fz 410/18 oddalił zażalenie, ponieważ podane przez Skarżącego informacje nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej, w jakiej się on znajduje. W szczególności skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie złożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych przeanalizował jego sytuację materialną. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny powziął wątpliwość i dostrzegł nieścisłości i niejasności w oświadczeniu składanym przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy istnieje różnica pomiędzy wskazanym przez skarżącego łącznym miesięcznym dochodem (około [...] zł), a wynagrodzeniem miesięcznym za pracę ([...] zł), zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż rzeczywista sytuacja materialna skarżącego nie została przez niego wykazana, co oznacza, że nie została też wiarygodnie wykazana niemożność pokrycia kosztów toczącego się postępowania. Skarżący S. W. pismem z 29 maja 2018 r. i na formularzu z 7 września 2018 r. wystąpił w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wykonując wezwanie urzędnika sądowego, w tym o wykazanie zmiany jego sytuacji majątkowej w stosunku do tej, rozpatrywanej już przez Sąd, przekazał wypełniony formularz PPF. W uzasadnieniu formularza Skarżący po raz kolejny podniósł, że uzyskiwane przez niego dochody nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji materialnej. Skarżący jest ojcem niepełnosprawnej córki, która wymaga stałej opieki. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ponadto z oświadczeń Skarżącego wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto. Ponosi koszty czynszu za mieszkanie (373 zł) i prądu. Poinformował, ze jego stan zdrowi uległ pogorszeniu, a w ostatnich miesiącach żył z oszczędności. Zadeklarował samotne prowadzenie gospodarstwa domowego. Załączył orzeczenie o niepełnosprawności, deklaracje podatkowe, zaświadczenia lekarskie Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy albo zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. I taj, z przepisów prawa wynika, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Ponieważ jest to kolejny wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Z cytowanego art. 165 p.p.s.a. wynika, że w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy należy ustalić, czy wnioskodawca wskazał nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W ocenie referendarza w rozpoznawanej sprawie Strona nie wskazała takich okoliczności, które uzasadniałby zmianę wydanego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący nie wskazał również powodów, dla których możliwe byłoby niestosowanie wskazań zawartych w rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w jego sprawie. Jedyną różnicą między danymi zawartymi w pierwszym wniosku, a tymi, które zawiera aktualnie złożony wniosek, jest (kolejne) oświadczenie o pogorszeniu się stanu zdrowia Strony, co było wiadome już NSA. W dalszym ciągu pozostałe nieznane informacje co do pozostałych członków gospodarstwa domowego Skarżącego, rachunków bankowych oraz pozostały niewyjaśnione rozbieżności w zakresie zadeklarowanych dochodów i wysokości wydatków. Również znany NSA był stan zdrowia córki Strony, jak i to, że fakt korzystania ze zwolnienia lekarskiego nie pozbawiał Strony prawa do uzyskiwania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Skoro przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy (uznaną przez NSA) były niewystarczające wyjaśnienia co do gospodarki finansowej prowadzonej przez Stronę, to powinna ona rzetelnie wykonać wezwanie urzędnika sadowego z 23 sierpnia 2018 r, w szczególności co do oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, czy posiadanych rachunków bankowych osób, z którymi zamieszkuje i sposobu prowadzenia gospodarki finansowej. Na fakt współzamieszkiwania przez Skarżącego z innymi osobami – które pominął (za wyjątkiem córki) w składanych oświadczeniach - wskazuje choćby informacja ze Spółdzielni z 9 maja 2018 r. o zmianie opłat. Należy zaznaczyć tylko, ze skoro Skarżący posiadał – jak sam wskazuje w formularzu z 7 września 2018 r. – oszczędności, to powinien ten fakt ujawnić podczas prowadzonego onegdaj postępowania o prawo pomocy, nie wspominając o równomiernym pokrywaniu z nich wydatków, w tym związanych z kosztami postepowania sądowego. Wniosek Strony budził – i budzi - uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności zawartych w nim oświadczeń, jeżeli fakty, podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów, lub wręcz z osobistymi deklaracjami Strony (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., II OZ 522/08). Nie bez znaczenia dla wyniku sprawy jest to, że zasygnalizowane braki Strona mogła bez trudu uzupełnić (per scientam ad salutem aegroti). Mając na uwadze, że Strona nie wskazała we wniosku istotnych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczas wydanego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy (z uwagi na niewykazanie sytuacji życiowej i finansowej), tj. takich okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku, referendarz sądowy na podstawie art. 165 i art. 167a § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowił odmówić zmiany dotychczasowego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy .