III SA/Wa 3016/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca A.S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na fakt dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego zajęć rachunków bankowych, wierzytelności, wynagrodzeń, posiadanych udziałów oraz fakt ustanowienia hipoteki przymusowej na mieszkaniu. Wskutek powyższych działań niemożliwe stało się wykonywanie przez Skarżącą działalności gospodarczej. Główni jej kontrahenci, tj. sąd okręgowy i prokuratura wojskowa wyłączyły bowiem Skarżącą z wyznaczania do tłumaczeń. Utraciła ona zatem stałe i główne źródło zarobkowania. Z uwagi na brak majątku oraz toczące się postępowanie egzekucyjne Skarżąca nie ma także możliwości pozyskania środków finansowych w postaci kredytu czy pożyczki. Posiadane rachunki bankowe wykazują ujemne saldo na poziomie kilku milionów. Skarżąca nie ponosi kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, gdyż będzie ono należne wyłącznie w przypadku wygranej. Do majątku zaliczyła mieszkanie, udziały w spółkach, samochód osobowy. Skarżąca posiada szereg kredytów, które łącznie stanowią wydatek rzędu 7.000 zł. Kredyty te są na różnym etapie spłacania w związku z ich restrukturyzacją i ugodami. Część z nich została wypowiedziana. Od 2011 r. Skarżąca przebywa z przerwami na zwolnieniu lekarskim. W 2013 r. zdiagnozowano u niej [...] oraz inne choroby współistniejące. W tym czasie Skarżąca utrzymywała się z zasiłku chorobowego. Obecnie stara się o świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca przedstawiła tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu, wyciąg z księgi wieczystej, pierwszą stronę decyzji z [...] grudnia 2012 r., postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, pismo w sprawie wypowiedzenia umowy, zaświadczenia lekarskie, dokumentację medyczną. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi z synem wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazała, że do września 2013 r. przysługiwał jej zasiłek chorobowy w wysokości 1.600 zł. Po tej dacie nie posiada żadnych środków utrzymania i jest aktualnie na etapie ubiegania się o zasiłek rehabilitacyjny. Skarżąca podała, że początkowo bieżące utrzymanie zapewniało jej korzystanie z kredytów (karty kredytowe, limity w rachunkach bieżących), a później także wspomniany zasiłek. Obecnie większość kredytów jest postawiona w stan wymagalności, zaś Skarżąca korzysta z pomocy przyjaciół i rodziny. Skarżąca przesłała rozliczenie ze spółdzielni mieszkaniowej wskazujące na wysokość czynszu (973,17 zł), fakturę za energię elektryczną (409 zł/2 miesiące), Internet i TV (104,98 zł) oraz telefon komórkowy (160 zł), potwierdzenia wpłat na poczet kredytów, informacje o stanie zadłużenia, wypowiedzeniu umów, wyciągi bankowe, korespondencję z bankami i spółdzielnią mieszkaniową dotyczącą zadłużenia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak się wskazuje w orzecznictwie celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu stronom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia tych kosztów (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 marca 2014 r., II FZ 291/14). Jak bowiem o tym stanowi art. 252 § 1 p.p.s.a. strona jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Od strony wymagana jest zatem należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony. Co prawda w niniejszej sprawie Skarżąca nadesłała szereg dokumentów, niemniej po ich lekturze wątpliwości referendarza sądowego budzi oświadczenie Skarżącej, iż od września 2013 r. nie posiada ona żadnych środków utrzymania, w związku z czym korzysta z pomocy przyjaciół i rodziny, która zaspokaja podstawowe potrzeby. Po pierwsze Skarżąca nie określiła bliżej ani stopnia pokrewieństwa czy powinowactwa osób udzielających tej pomocy, ani też jej formy i wysokości. Po drugie mimo deklarowanego braku dochodu Skarżąca regulowała w tym czasie swoje zobowiązania. I tak w okresie od września 2013 r. do stycznia 2014 r. wpłacała co miesiąc kwotę 1.015 zł na poczet zaległości czynszowych. W tym czasie wpłaciła także: - kwotę 2.818 zł na rachunek [...], - kwotę 758 zł na rachunek [...]; - kwotę 1.725 zł na rachunek [...]; - kwotę 2.791 zł na rachunek [...]; - kwotę 6.749 zł na rachunek [...]; - kwotę 151 zł na rachunek [...]; - kwotę 750 zł na rachunek [...] ; - kwotę 1.124 zł na rachunek [...] . Nadto Skarżąca wpłaciła tytułem spłaty karty kredytowej oraz raty kredytu kwotę 4.285 zł. Tymczasem wyjaśnienia Skarżącej nie pozwalają na zidentyfikowanie źródła finansowania powyższych wydatków. Oświadczyła ona mianowicie, że nie posiada żadnych środków utrzymania. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych w postaci kredytu czy pożyczki, gdyż jej obecna wiarygodność kredytowa jest znikoma z uwagi na brak majątku, którym mogłaby dysponować oraz fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca nie wykazała również jakoby źródłem finansowania wspomnianych wpłat była pomoc przyjaciół czy rodziny. Jak sama bowiem wskazała pomoc ta zaspokaja tylko podstawowe potrzeby. Ponadto nie można pominąć faktu, że Skarżąca korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nie wiadomo natomiast, jakie jest źródło finansowania kosztów z tym związanych. Co prawda oświadczyła ona, że nie ponosi kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, gdyż będzie ono należne wyłącznie w przypadku wygranej, niemniej okoliczności tej w żaden sposób nie udowodniła. Nie przedłożyła chociażby kopii umowy, na którą powołała się w formularzu PPF. Poza tym trudno uwierzyć, by świadczonych przez pełnomocnika usług nie opłacała od lutego 2012 r., kiedy to pełnomocnika tego ustanowiła. Wobec powyższych niejasności referendarz sądowy uznał, iż Skarżąca nie wykazała, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może bowiem zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.