III SA/Wa 3020/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2017 r. w zakresie wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej kwoty 500 zł w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżący M. Z. (dalej także jako "Strona") wnioskiem zawartym na formularzu PPF zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: - nie prowadzi działalności, "tylko spłaca długi"; uzyskuje niewielki dochód z tytułu umowy o pracę (368 zł); - żona nie osiąga dochodu; - ma na utrzymaniu dwie córki; toczy się wobec niego wiele postępowań podatkowych; - w następstwie postępowań nie jest w stanie prowadzić efektywnej działalności; - jest zobowiązany ponosić oczywiste koszty, takie jak konieczność opłacania usług księgowych, należności za media, raty kredytów, i leasingowe; - ma wierzytelności z tytułu nieopłaconych faktur na kwotę ok 61 000 zł; - zobowiązania i miesięczne wydatki wynoszą ok 50 tys zł; - z żoną łączy go ustrój majątkowy rozdzielności małżeńskiej. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 listopada 2017 r., pismem z 22 listopada 2017 r. przedstawił część informacji o elementach kalkulacji kosztów życia i finansowania wydatków. Wyjaśnił także reguły "pomocy grzecznościowej znajomej kancelarii" dzięki którym finansuje koszty obsługi prawnej. Wskazał nadto, ze córka – P. Z., nie współtworzy gospodarstwa domowego ze Skarżącym. Do pisma załączono wyciągi z rachunków bankowych Wnioskodawcy i jego małżonki, bilans oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., ewidencję zakupów i sprzedaży w 2017 r., odpisy zeznań podatkowych Skarżącego i jego małżonki za 2016 r., dokumenty dotyczące leasingów i kredytów. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r. Starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż zarówno Skarżący, jak i jego żona uzyskali przychód w 2016 r. (odpowiednio w kwocie 9 272 575 zł oraz 12 195, 12 zł), jak wynika natomiast z rejestru sprzedaży Strona cały czas prowadzi działalność gospodarczą, a opłaty sądowe są w istocie następstwem prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczności te, zdaniem referendarza sądowego uniemożliwiają przyznanie Stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo urzędnik sądowy zauważył, iż ani rozdzielność majątkowa, ani wysokość przepływów na kontach bankowych nie wskazują na brak możliwości wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 3312 zł. Pismem z dnia 11 grudnia 2017 r, Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") przez błędne uznanie, iż Skarżący nie wskazał braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, podczas gdy wykazał ujemny przepływ pieniężny utrzymujący się od pewnego czasu, będący rezultatem bardzo niskich dochodów oraz wysokich zobowiązań. Skarżący wskazał, że jakiekolwiek pogłębienie istniejącego zadłużenia będzie skutkowało dotkliwym uszczerbkiem wpływającym na utrzymanie Skarżącego i jego rodziny. Motywując sprzeciw Skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na osiągane straty w działalności gospodarczej, zajęcia egzekucyjne rachunków bankowych, niewielki dochód, nie jest w stanie wygospodarować środków na uiszczenie wpisu bez uszczerbku dla utrzymania własnego oraz dwóch córek. Podkreślił, iż w celu zachowania płynności finansowej spłaca wyłącznie najwcześniej wymagalne zobowiązania, a posiadane wierzytelności względem innych podmiotów nie pozwalają na uiszczenie należnych opłat. Nadmienił również, iż jego żona nie uzyskuje obecnie dochodów, jej dochód z 2016 r. został w całości wydatkowany na utrzymanie gospodarstwa domowego i bieżące opłaty eksploatacyjne, oraz, że nie ma ona obowiązku pokrywania kosztów sądowych w sprawach ze skargi Strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie wnioskodawca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że Wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy. Oceniając sytuację finansową Skarżącego na podstawie złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że słusznym był wniosek Starszego referendarza sądowego, że Skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć bowiem należy, że ze złożonych przez Skarżącego na potrzeby rozpoznania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy kopii dokumentów wynika, iż prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. z tego tytułu za 2015 r. uzyskał on przychód w wysokości 9 588 275,65 zł (koszty sprzedaży wyniosły 9 256 529,74 zł, przychody operacyjne 43 595,86 zł, przychody finansowe 7 998,51 zł, przychody finansowe z tytułu dywidend i udziałów 43 595,86 zł, koszty finansowe 66 638,22 zł, dochód ogółem 234 389,06 zł). Z kolei w 2016 r. Skarżący uzyskał przychód w wysokości 8 736 857,66 zł (koszty 8 805 939,38 zł, przychody operacyjne 40 627,17 zł, przychód z tytułu rozchodu aktywów finansowych 363 463,98 zł, koszty finansowe 58 784,79 zł dochód spółki ogółem 225 709,74 zł). oraz dochód ze stosunku pracy w kwocie 1151 zł. Skarżący uzyskiwał również przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w 2017 r. , o czym świadczą dane zawarte w rejestrze sprzedaży. Tym samym zgodzić się należy ze stanowiskiem referendarza sądowego, że porównując należne w sprawie koszty sądowe w wysokości 3312 zł do wysokości przychodu Skarżącego (za 2015 r. ponad 9 mln zł, za 2016 r. ponad 8 mln zł) nie sposób przyjąć, iż powyższa kwota przekracza możliwości finansowe Skarżącego. Niezależnie bowiem od wysokiej wartości zobowiązań powstałych w związku z prowadzeniem działalności, w tym opłat leasingowych, kosztów obsługi linii kredytowej zabezpieczonej w [...] S.A., kosztów spłat kredytu zaciągniętego w P. S.A., kosztów spłat kredytu zaciągniętego w M. S.A. oraz zajęć egzekucyjnych Skarżący utrzymuje płynność finansową i nadal uzyskuje znaczne przychody z prowadzonej działalności. Nawet zatem uwzględniając nieuprawdopodobnioną jakimikolwiek dokumentami okoliczność, iż małżonka Strony w 2017 r., nie osiąga dochodów, nie sposób uznać, że Skarżący od dnia 12 lipca 2017 r. tj. dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia wydania niniejszego postanowienia nie był w stanie wygospodarować kwoty 3312 zł tytułem należnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny. Zauważyć bowiem należy, że koszty sądowe, do uiszczenia których Skarżący jest zobowiązany w niniejszej sprawie nie mogą ustępować pierwszeństwa pozostałym wydatkom Skarżącego opisanym w jej wniosku, w tym również wydatkom związanym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wskazać również należy, iż w obszernej dokumentacji złożonej przez Skarżącego w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy znajdują się wyłącznie dokumenty dotyczące wyłącznie dochodów i kosztów prowadzonej przez niego działalności oraz zeznanie podatkowe PIT-36 jego żony za 2016 r. Dokumenty te w żaden sposób nie obrazują jednak kosztów utrzymania Skarżącego i jego rodziny. Złożony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem na ocenę stopnia, w jakim uzyskiwany przez skarżącego przychód, przy uwzględnieniu wysokich kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, pozwala na zaspokojenie potrzeb jego rodziny, jak również analizę czy zapłata wpisu sądowego od skargi w kwocie 3312 zł doprowadzi do uszczerbku dla koniecznego utrzymania osób pozostających na utrzymaniu skarżącego. Zauważyć również należy, iż Skarżący w perspektywie ma możliwość uzyskania środków z tytułu faktur nieopłaconych przez kontrahentów, na kwotę 61 000,co niewątpliwie wpłynie na poprawę jego sytuacji majątkowej. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.