III SA/Wa 3024/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J. B. zwrócił się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, argumentując, że jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka w kwocie 560 zł. Żona Skarżącego pobiera emeryturę w wysokości 1.150 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje także syn. Poza domem Skarżący nie posiada majątku. Pismem z 21 marca 2012 r. Sąd wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przedłożył roczne obliczenie podatku przez organ rentowy oraz przekaz pocztowy o wysokości świadczenia pobieranego przez żonę Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja ta wprowadzona została w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej w skrócie: "CBOSA") konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 P.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. Sąd skorzystał, wzywając Skarżącego pismem z 21 marca 2012 r. do przedłożenia dodatkowej dokumentacji. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przedstawił zaledwie dwa dokumenty, a mianowicie przekaz pocztowy oraz roczne obliczenie podatku przez organ rentowy. Tym samym Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącego. Nie wskazał on chociażby źródeł utrzymania syna, z którym - jak oświadczył – pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie podał wysokości ponoszonych wydatków. Skarżący nie przesłał ponadto wyciągów z rachunków bankowych, nie wskazał też jakoby ich nie posiadał. W rezultacie brak współdziałania Skarżącego w wyjaśnianiu jego stanu majątkowego doprowadził do sytuacji, w której jego rzeczywiste możliwości płatnicze nadal budzą wątpliwości. Nie sposób zatem uznać, że skutecznie wykazał on, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 254 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.