III SA/Wa 3024/14

Dnia 10 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku podatnika postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - Skarżąca – M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. zawarła w skardze wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając, że wobec zablokowania wszystkich środków pieniężnych spółki oraz zajęcia jej środków trwałych, nie posiada środków na opłatę wpisu od skargi. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę [...] zł. Skarżąca za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w kwocie około 120.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych Skarżąca przedłożyła rachunek zysków i start, bilans, deklaracje VAT-7 od kwietnia do września 2014 r. oraz deklaracje CIT- 8 za okres grudzień 2012 r. oraz styczeń-grudzień 2013 r. Skarżąca przedłożyła ponadto wyciągi z dwóch rachunków bankowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 20 lutego 2015 r. stanowiącym sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego Skarżąca zakwestionowała ustalenia dokonane przez referendarza sądowego odnośnie posiadania środków finansowych na rachunkach bankowych oraz uzyskiwanych przychodów. W ocenie Skarżącej zajęcie środków na koncie bankowym oraz zabezpieczenie posiadanych pojazdów na poczet zaległości podatkowych, skutkuje brakiem możliwości uiszczenia wpisu sądowego w sprawie. Końcowo zaznaczyła, iż odmowa przyznania prawa pomocy zamyka jej prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek Skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu przychody. Z przedłożonych deklaracji VAT – 7 wynika bowiem, że np. w sierpniu 2014 r. Skarżąca dokonała dostawy towarów w kwocie 1.778.625 zł oraz nabyła towary w kwocie 1.603.683 zł, a we wrześniu 2014 r. dokonała dostawy towarów w kwocie 1.792.532 zł oraz nabyła towary w kwocie 1.736.301 zł. Ponadto z rachunku zysków i strat wynika, że Skarżąca na koniec września 2014 r. uzyskała przychód w wysokości 16.400.609,99 zł. Zysk za ten okres wyniósł, jak wynika z przedstawionego bilansu sporządzonego na 30 września 2014 r. - 163.038,51 zł. Ponadto z przedstawionego rachunku zysków i strat wynika, że w 2013 r. Skarżąca uzyskała przychód w wysokości 46.625.546,74 zł, a zysk wyniósł 213.734,56 zł. Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych na wrzesień 2014 r. Skarżąca zgromadziła w wysokości 491.332,62 zł. Sąd stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki należności krótkoterminowych w wysokości 753.839,34 zł oraz zapasy towarów w wysokości 248.825 zł (stany na wrzesień 2014 r.). Odnosząc się do okoliczności zablokowania rachunków bankowych Skarżącej, jak wynika z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych za wrzesień 2014 r. Skarżąca posiada na nich debet w wysokości 102,52 zł oraz kwotę 89.173,71 zł. Zatem pozostała kwota wynikająca z przedstawionego bilansu pozostaje do dyspozycji Skarżącej. Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy w kwocie 100.000 zł. Sąd podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Zauważenia wymaga przy tym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.