III SA/Wa 3048/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w kwocie 271 zł. Wobec Skarżącego orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżący mieszka w mieszkaniu syna. Przedstawił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że aktualnie zasiłek stały wynosi 529 zł. Z uwagi na stan zdrowia Skarżący jest pod stałą opieką lekarską. Zobligowany jest też do przyjmowania lekarstw. Zajmowane mieszkanie należy do syna, ale to Skarżący za nie płaci. Opłaca mianowicie czynsz, wodę i energię elektryczną w wysokości odpowiednio 200 zł, 40 zł i 70 zł. Skarżący nie posiada rachunku bankowego, ani żadnych oszczędności. Przedłożył zaświadczenie urzędu skarbowego o dochodach, decyzję przyznającą zasiłek stały, dokumenty obrazujące wydatki, pismo w sprawie zadłużenia z tytułu czynszu za mieszkanie. W piśmie z 12 lutego 2014 r. Skarżący przedstawił sposób, w jaki rozdysponował przychód w wysokości 210.000 zł uzyskany ze sprzedaży w 2009 r. udziału w nieruchomości. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego przesłanki tej Skarżący nie wykazał. Przemawia za tym przede wszystkim fakt darowania synowi spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Wskazać bowiem należy, iż w sytuacji gdy Skarżący przekazał w drodze darowizny swój majątek, obdarowani, zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego, są zobowiązani do świadczeń na rzecz darczyńcy. Przepis ten stanowi mianowicie, że jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom. Argument ten wzmacniają także reguły wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące obowiązku wzajemnego wspierania się dzieci i rodziców. Wspomniana darowizna uprawnia zatem Skarżącego do uzyskania od obdarowanego pomocy finansowej. Darowizna ta spowodowała znaczne przysporzenie majątkowe po stronie syna Skarżącego, uzyskane - co wynika z samego charakteru darowizny - bez ekwiwalentu. Z racji wyjątkowości instytucji prawa pomocy należy mieć na uwadze to, iż koszty sądowe, z których uiszczenia zwolniona jest strona, której prawa pomocy w tym zakresie udzielono, obciążają ogół obywateli. W sytuacji gdy strona ta nieodpłatnie przekazała znaczny składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeśli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie. Także w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od tych kosztów jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (postanowienia NSA z: 13 czerwca 2012 r., II FZ 445/12; 28 listopada 2011 r., II FZ 682/11). W tej sytuacji w ocenie referendarza sądowego Skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do uzyskania prawa pomocy w żądanym zakresie.