III SA/Wa 3055/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3055/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 25 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 3055/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu – W. K., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu - w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżący, uzasadniając konieczność przyznania mu prawa pomocy wyjaśniał, iż w związku z blokadą rachunku bankowego zawiesił działalność gospodarczą i nie uzyskuje dochodów, a zatem nie ma środków na poczet kosztów sądowych i pełnomocnika. Posiada 150.000 akcji spółki P. SA o wartości 7.500, są one jednak niezbywalne. Skarżący osiąga dochód w wysokości 350 zł brutto miesięcznie z tytułu pracy na 1/5 etatu. Ponosi comiesięczne wydatki w kwocie 1.397 zł, tj. za energię, wodę, gaz, telefon, Internet, transport miejski, drukowanie i wysyłkę pism. W wykonaniu wezwań referendarza sądowego Skarżący wyjaśniał ponadto, że od stycznia 2015 r jest zatrudniony na 1/5 etatu z dochodem miesięcznym w wysokości 350 zł. Skarżącemu pomaga syn - do kwoty 1 200 zł miesięcznie. Zaległości podatkowe Skarżącego wynoszą ponad 8 000 000 zł. Skarżący według oświadczenia jest w stanie uczestniczyć w kosztach sądowych do kwoty 100 zł. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie w pierwszej kolejności zaakcentował fakt, iż Skarżący zadeklarował gotowość do ponoszenia wydatków na rzecz kosztów postępowania do kwoty 100 zł. Wymagany w sprawie wpis sądowy wynosi zaś 100 zł. Oznacza to, że strona uznała swoją zdolność do poniesienia kosztów wpisu od skargi, wymaganej w wysokości posiadanych środków. Ponadto referendarz zauważył, że wbrew poglądom Skarżącego ustrój "rozdzielności majątkowej małżeńskiej" nie zwalnia małżonka od pomocy – co ma potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, referendarz sądowy zauważył, że na obecnym etapie postępowania nie obowiązuje przymus adwokacki, strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej, zaś Sąd bada sprawę niezależnie od postawionych zarzutów i udziału strony. Ponadto, w ocenie referendarza, uwzględniając wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie oraz dochody Skarżącego i ewentualne dochody jego żony, Skarżący powinien dysponować środkami umożliwiającymi rozpoczęcie pertraktacji z pełnomocnikiem z wybranej grupy zawodowej, co do warunków jego reprezentowania. W sprzeciwie Skarżący podniósł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów doradcy podatkowego z obecnie uzyskiwanych dochodów, zaś żaden z doradców podatkowych, do których się zwrócił, nie chciał podjąć się sprawy za minimalną stawkę z uwagi na stopień jej skomplikowania. Skarżący nie posiada doświadczenia w bataliach sądowych ani przepisach podatkowych i pełnomocnik niezbędny jest mu w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącego postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z 25 stycznia 2016 r. wydane zostało prawidłowo. Referendarz sądowy słusznie zważył bowiem, iż skoro Skarżący zadeklarował gotowość do ponoszenia wydatków na rzecz kosztów postępowania do kwoty 100 zł, a wymagany w sprawie wpis sądowy wynosi 100 zł, to oznacza to, że Skarżący uznał swoją zdolność do poniesienia kosztów wpisu od skargi, w wymaganej wysokości. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest prawidłowa i ma oparcie w oświadczeniach Skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentach. Z tego też względu Skarżącemu należało odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii ustanowienia na rzecz Skarżącego pełnomocnika z urzędu Sąd zauważa, iż zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r. o sygn. akt II FZ 142/13). Sama bowiem konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej, o czym stanowi art. 6 p.p.s.a., określający, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak zaś stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez stronę zarzutów. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest przesłanek do pozytywnego rozpoznania wniosku Skarżącego w omawianej części i ustanowienia na jego rzecz doradcy podatkowego. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru kosztów postępowania sądowo-administracyjnego na Skarb Państwa. Co przy tym istotne, odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka Skarżącemu drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski w przypadku skargi kasacyjnej). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.