III SA/Wa 3059/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący – G.T. pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (m.in. o nadesłanie kalkulacji kosztów życia czy wykazanie sytuacji finansowej osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, odpisu wyciągu z rachunków bankowych, zestawienie faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności gosp., zestawienie należności i zobowiązań precyzyjne wskazanie źródeł utrzymania i dochodów z nich osiągniętych, miesięczne koszty utrzymania) Skarżący, w piśmie z 17 października 2014 r oświadczył, m.in., że nie pracuje, nie prowadzi działalności gosp., nie posiada rachunków bankowych, nie osiągnął w 2013 i 2014 r. żadnych dochodów, utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych, dochodów z prac dorywczych nie jest w stanie wykazać. Poza tym dodał, że nie jest w stanie oznaczyć kosztów utrzymania, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna ani nie korzysta z pomocy społecznej. Do wniosku Skarżący załączył formularz PPF, w którym, wnosząc o zwolnienie od kosztów sadowych, poinformował o tym, że: - od 2008 r nie prowadzi działalności gosp.; - bieżące wydatki pokrywa ze środków żony, prowadzącej dział gosp., która nie uzyskuje jednak żadnego dochodu; - posiadane środki finansowe są wydatkowane na bieżące rachunki; - prowadzi gosp. domowe z żoną i trójką dzieci (ur. [...] , [...], [...] r). – posiada działkę rolną 0,5 ha zajętą w postepowaniu egzekucyjnym; - cały majątek został zajęty w ramach postepowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na nieprzekazanie informacji, o które strona była wzywana. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu pisma Skarżący wskazał, że nieprzekazanie dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wynikało z fizycznego braku możliwości jego wykonania a nie złej woli Skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że przedstawił stosowne dokumenty, które posiadał. Skarżący dodał, że nie jest w stanie dokładnie wykazać kalkulacji kosztów życia, gdyż nie prowadzi ewidencji wydatków, które przeznacza na codzienne, bieżące potrzeby. Skarżący jest w stanie jedynie określić, że niewielkie środki jakie otrzymuje od żony pokrywają rachunki oraz zakupy żywności. Skarżący podkreślił, że wraz z rodziną znajduje się w trudnej sytuacji życiowej biorąc pod uwagę fakt, że majątek Skarżącego został zajęty w licznych postępowaniach administracyjnych, które toczą się z wniosków urzędów skarbowych i celnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10). Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, którym jest wpis sądowy od skargi w kwocie 5090 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (zob. art. 255 p.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 p.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony w jej całokształcie. W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Skarżący nie wykonał należycie wezwania referendarza sądowego z dnia 15 października 2014 r. do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej. Nie nadesłał również takich dokumentów przy piśmie z dnia 12 listopada 2014 r. stanowiącym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 października 2014r. Wobec powyższego Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącego. W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia i dokumentny przez Skarżącego nie dają dostatecznych podstaw do oceny jego sytuacji majątkowej, a co za tym idzie, do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższą ocenę składa się niepełne i zawierające sprzeczności przedstawienie sytuacji finansowej i majątkowej przez Skarżącego. Skarżący w niniejszej sprawie pomimo wezwania nie udzielił stosownych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Przede wszystkim nie przedstawił kalkulacji kosztów życia i dochodów, nie nadesłał informacji dotyczących przychodów i dochodów uzyskiwanych przez żonę Skarżącego, nie nadesłał wyciągów z rachunku bankowego żony, wyciągu z rachunku bankowego Skarżącego za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, dokumentacji finansowej związanej z prowadzoną działalnością za ostatnie miesiące prowadzenia a także zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych. Zaakcentować trzeba, że na stronie ciążyły obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane - zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem - jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik Skarżącego miał przy tym świadomość, że bierna postawa może skutkować niekorzystnym rozstrzygnięciem, tym bardziej że wskazał to także referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Uwagi te można w tym miejscu tylko podtrzymać i powtórzyć. Reasumując, z uwagi na brak niezbędnych dokumentów, nie sposób ocenić, czy w stosunku do Skarżącego spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.