III SA/Wa 3062/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. oddala skargę W dniu 18 sierpnia 2012 r. (data wpływu) K. R. (dalej jako "Skarżący" lub "Strona") wystąpił do Wójta Gminy C. "o umorzenie 3 i 4 raty podatku gruntowego, ponieważ jego działka leży w dorzeczu byłej Wisły i co roku jest zalewana". Wójt Gminy C. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w żądanym zakresie. Postanowienie doręczono w dniu 4 września 2012 r. W dniu 5 września 2012 r. Skarżący wniósł pismo zatytułowane "odwołanie od decyzji [...]" domagając się umorzenia podatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Kolegium w uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 136, poz .969 ze zm.) - dalej jako "ustawa o podatku rolnym", podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. W myśl art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.749 ze zm.) - dalej jako "Ordynacja podatkowa", "organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Kolegium stwierdziło, że z przywołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że umorzenie podatku, oznaczające wygaśniecie zobowiązania, możliwe jest jedynie w odniesieniu do zaległości podatkowej, a więc w stosunku do podatku niezapłaconego w terminie płatności. Wniosek o umorzenie trzeciej i czwartej raty podatku Skarżący wniósł do organu podatkowego w dniu 18 sierpnia 2012r. tj. przed upływem terminu płatności przedmiotowych rat, które upływają w dniu 15 września i 15 listopada. W tej sytuacji Kolegium uznało, że uzasadnione i zgodnym z prawem było działanie organu podatkowego polegające na odmowie wszczęcia postępowania na zasadzie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem "gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". W tym stanie rzeczy należało orzec jak w rozstrzygnięciu. Kolegium zauważyło również, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, nie oznacza braku możliwości późniejszego ponownego złożenia wniosku o zastosowanie takiej ulgi w odniesieniu do podatku stanowiącego już zaległość podatkową. Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Kolegium z dnia [...] września 2012 r. Skarżący wniósł o umorzenie całego podatku za 2012 rok z uwagi na podtopienia i powstałe straty w plonach oraz wyraził dezaprobatę wobec działania organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Sąd stwierdza, iż skarga jako niezasadna nie zasługuje na uwzględnienie. Cytowany wyżej art. 165a Ordynacji podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest on podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 Ordynacji podatkowej), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1250/10 (LEX nr 1131068), użyte w tym przepisie. wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika w sposób oczywisty, iż organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć wyłącznie zaległość podatkową. Definicję zaległości podatkowej zawiera art. 51 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (§1), a za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie ratę podatku. Zgodnie z art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym, podatek ten jest płatny w ratach, a raty: trzecia i czwarta płatne są odpowiednio 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Z akt sprawy wynika, iż Skarżący wniósł o umorzenie trzeciej i czwartej raty podatku rolnego przed terminem ich płatności, tym samym w momencie złożenia wniosku o umorzenie, podatek związany z tymi ratami nie stanowił zaległości podatkowej. Skoro tak wniosek ten nie mógł zostać rozpoznany na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie możliwości umorzenia zaległości podatkowej. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000 r. sygn. akt III SA 2246/99 (LEX nr 47091), iż organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku. Stanowisko to poparte jest również w piśmiennictwie dotyczącym procedury podatkowej. W przypadkach, w których w trakcie wstępnego badania żądania okaże się, że jest ono niedopuszczalne, organ podatkowy w formie postanowienia winien orzec o odmowie wszczęcia (R. Hauser, (w:) B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, R. Hauser, A. Kabat, S. Babiarz, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 587). Nie ma przy tym znaczenia, że w toku postępowania podatkowego uległ zmianie status należności publicznoprawnej wskutek przekształcenia się zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową, ponieważ datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej). Skutek ten należy odnieść również do przypadku odmowy wszczęcia postępowania (art. 165a Ordynacji podatkowej.), albowiem również i w ty wypadku złożenie wniosku inicjuje podjęcie czynności wstępnych przez organ podatkowy. Ocena dotycząca dopuszczalności lub niedpuszczalności postępowania musi więc odnosić się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wniesienia podania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 854/09 (LEX nr 554044). Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. .