III SA/Wa 3074/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Maksymilian Kulczycki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r., luty, kwiecień, czerwiec, grudzień 2001 r., styczeń, czerwiec 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. K. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] września 2010 roku wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 w związku z art. 220 2 oraz art. 67a 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. K. (Skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2010r. wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za IX/2000r., II, IV, VI, XlI/2001r., 1, VI/2002r. w łącznej kwocie: 15.312,35 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie: 18.348,- zł, Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 18.03.2010r. sprecyzowanym w dniu 04.06.2010r. Skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z prośbą o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za lXI2000r., II, IV, VI, X 1, Vl/2002r. w łącznej kwocie: 15.312,35 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie: 18.348,- zł. Złożony wniosek Strona uzasadniła tym, iż przedmiotowe zaległości podatkowe powstały w trudnym dla Skarżącego okresie, na który wpłynęła sytuacja rodzinna. Po śmierci matki w 2002 roku, Skarżący stracił miejsce stałego zamieszkania, chorował na depresję, członkowie rodziny znęcali się nad nim psychicznie i fizycznie co potwierdza skazujący wyrok karny sądu rejonowego dla W. [...] Wydział Karny sygn. akt. [...]. Wobec powyższych okoliczności Skarżący opuścił czasowo miejsce zamieszkania obawiając się o swoje życie i zdrowie, co spowodowało, że przez pewien okres czasu był bezdomny. Skarżący we wniosku zakwestionował również sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego, i podkreślił że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia postawiło Stronę w bardzo trudnej sytuacji osobistej. Zdaniem Skarżącego umorzenie zaległości podatkowych umożliwi mu otwarcie nowych szans na rozwój inicjatyw gospodarczych. Skarżący podkreślał również nieprawidłowości w doręczeniach dokumentów na podstawie których wszczęte zostało przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Decyzją z [...] czerwca 2010 roku organ pierwszej instancji – Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za wynika z decyzji wydanej po przeprowadzeniu kontroli podatkowej. Powyższe świadczy, że zaległość podatkowa powstała wskutek naruszenia przez Skarżącego przepisów prawa podatkowego. W związku z powyższym umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w kontekście okoliczności ich powstania, nie znajduje uzasadnienia. Podkreślił, że decyzja dotyczy postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej w spłacie należności podatkowych i nie dotyczy postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest odrębnie zgodnie z właściwością miejscową przez Urząd Skarbowy W.. Dokonując analizy sytuacji finansowej Wnioskodawcy ustalono, że zgodnie z załączonym do wniosku oświadczeniem o stanie majątkowym Skarżący z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy uzyskał dochód w 2007r. w wysokości 94.487,93zł, w 2008r. w wysokości 11 5.943,97zł, w 2009r. w wysokości 143.188,25zł, żona Skarżącego z tytułu umowy o pracę w 2009r uzyskała dochód w wysokości 68 051 34zł Miesięczne obciążenia ponoszone przez wspólne gospodarstwo domowe wynoszą łącznie ok. 1 .273,8Ozł, na które składają się: 668,80 PLN (ok. 250 CHF) - miesięczna spłata kredytu bankowego na mieszkanie (łączna wysokość kredytu pozostająca do spłaty to I 89.000 PLN), 60S,00 PLN - rata pożyczki gotówkowej. Ponadto Skarżący posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie położone w W. przy ul. P. [...] o pow. 32 m obciążone ww. kredytem hipotecznym. Biorąc pod uwagę uzyskany w 2009r. dochód, który wyniósł 143.1 88,25zł, co daje miesięcznie ok. 8.336 zł netto oraz ponoszone miesięczne obciążenia finansowe wynoszące ok. 1273,80 zł organ uznał, iż sytuacja finansowa Skarżącego umożliwia uregulowanie zaległości np. w systemie ratalnym. Udzielenie ulgi podatkowej w postaci umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę świadczyłoby o preferencyjnym traktowaniu Skarżącego w stosunku do innych podatników, którzy pomimo trudności finansowych regulują swoje zaległości podatkowe bez pomocy skarbu państwa. W ocenie organu przychylenie się do wniosku stoi także w sprzeczności z interesem publicznym. Poprzez pojęcie ważnego interesu publicznego należy rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego. W tym kontekście przyznanie wnioskowanej ulgi byłoby działaniem pochopnym i nieuzasadnionym bowiem w niniejszej sprawie nie występuje interes publiczny. W interesie publicznym jest zapewnienie wpływów finansowych do budżetu i zabezpieczenie tym samym potrzeb społeczeństwa. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazał, że oparta została ona na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych. Podkreślił, że odsetki które narosły od zobowiązania podatkowego nie wyniknęły z jego złej woli czy wręcz ukrywania się a tylko z braku podjęcia odpowiednich działań przez Urząd Skarbowy. W sytuacji gdy podatnik jest w pełni identyfikowalny za brak podjęcia działań przez pracowników urzędu a co za tym idzie za zwiększenie odsetek do tak gigantycznej sumy nie powinien być obciążony podatnika. Wskazał, że organ w czasie prowadzenia postępowania dysponował wiedzą co do jego miejsca pracy, przy czym część prowadzonej kontroli podatkowej prowadzona była fizycznie w jego miejscu pracy. Na skutek wniosku o restrukturyzację i kontrolę podatkową w owym czasie odbywał częste wizyty w urzędzie Skarbowym W. co potwierdza choćby fakt, że kontrola na jego wniosek prowadzona była poza adresem zameldowania. Wniosek o prowadzenie kontroli po za miejscem zameldowania uzasadniony został ciężką sytuacją osobistą Skarżącego, niemożliwością przebywania pod wskazanym adresem na skutek działań najbliższej rodziny. Urząd Skarbowy mógł skorzystać z możliwości dostarczenia korespondencji w trybie art. 44 KPA nie mniej przesyłał korespondencję na adres domu rodzinnego Skarżącego mając pełną świadomość iż przesyłki te nie zostaną odebrane w tamtym miejscu. Skarżący wyjaśnił, że na skutek zastosowania przez urząd jednej z bardziej dokuczliwych form zastosowanego środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z wynagrodzenia jego sytuacja osobista wygląda następująco: dochody wynoszą ok. 3000 PLN m-c, zobowiązania bieżące - kredyt na mieszkanie ok. 720 PLN m-c spłata pożyczki 605 PLN mc, zobowiązania z kart płatniczych zadłużenie razem ok. 5000 tys., to jest . ok. 500 PLN m-c, opłata za prąd 100 PLN m-c telewizja kablowa 55 PLN m-c, telefon prywatny 200 PLN m-c, czynsz za mieszkanie 385 PLN m-c, ubezpieczenie do kredytu 65 PLN m-c, łącznie 2565 PLN m-c zobowiązań. Co za tym idzie przedstawiona przez Urząd kwota miesięcznych koniecznych zobowiązań w wysokości 1 273,80 jest nieprawdziwa i niezgodna też z wielokrotnie przedstawianą kwotą miesięcznych zobowiązań. Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu podatnika organ wskazał, że badając jej wystąpienie organy powinny ustalić czy w sprawie wystąpiły nagłe zdarzenia losowe a przede wszystkim sytuacje spowodowane działaniem czynników na które podatnik nie miał wpływu i które nie były zależnego od jego postępowania. Organ odwoławczy dokonał analizy sytuacji majątkowej Skarżącego i wskazał, że z jego oświadczenia o stanie majątkowym z 4 czerwca 2010r. wynika, iż dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy wynoszą 6.569,56 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną która uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie: 3600,- zł netto. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi: 10.169,56 zł miesięcznie. W złożonym odwołaniu Skarżący podał, iż z uzyskiwanego dochodu ponoszone są wydatki: czynsz 385,- zł, energia elektryczna: 100,- zł, telewizja kablowa: 55,- zł, telefon komórkowy: 200,- zł, rata kredytu mieszkaniowego: około 720,- zł, rata pożyczki 605,- zł, zobowiązania z kart płatniczych około 500,- zł miesięcznie, ubezpieczenia kredytu 65,- zł miesięcznie. Wobec powyższego razem ponoszone wydatki wynoszą: 2.565,- zł, a na bieżące utrzymanie pozostaje kwota 7.604,56 zł. Ponadto Skarżący dokonuje wpłat przedmiotowych zaległości podatkowych w systemie ratalnym, na postawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...].06.2010r. rozkładającej na 24 raty zapłatę zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za lX/2000r., II, IV, VI, Xll/2001r., 1, VI/2002r. w łącznej kwocie: 15.312,35 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie: 18.348,- zł. Miesięczna rata stanowi kwotę: 1.500,- zł. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy zauważył, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest wyjątkowa i nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Odnosząc się do kwestii skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wskazał, że kwestia była przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Organ uznał, że w sprawie brak jest również interesu publicznego, gdyż przez pojęcie to rozumie się dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę, w której podtrzymał dotychczas wyrażane zastrzeżenia, co do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, sposobu dokonywania doręczeń oraz podkreślił, że odsetki od zaległości podatkowych narosły nie z jego winy a na skutek wadliwego dokonywania doręczeń przez organ podatkowy, który wiedział, że Skarżący nie zamieszkuje pod swoim adresem zameldowania z uwagi na sytuację rodzinną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się uzasadniona. Sąd wskazuje na wstępie, że zaskarżona decyzja wydana została w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przed wydaniem takiej decyzji, organ zobowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie występują przesłanki, warunkujące uwzględnienie żądania strony. Jeżeli w toku postępowania ustalone zostanie, że przesłanki te nie występują, organ nie może uwzględnić żądania strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa. W razie ustalenia, że w sprawie występują przesłanki, których istnienie warunkuje zastosowanie danego przepisu, organ w ramach uznania administracyjnego podejmuje decyzję, w której uwzględnia żądanie strony w całości lub w części lub też na mocy której żądania strony nie uwzględnia. W przypadku decyzji wydawanej w trybie art.67a § 1 o.p., sądowa kontrola prawidłowości decyzji wymaga zbadana w pierwszej kolejności w jaki sposób organ dokonał wykładni pojęć nieostrych, których zaistnienie umożliwia zastosowania ulgi. Dokona przez organ wykładnia powyższych pojęć warunkuje bowiem zakres postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia czy występują przesłanki ewentualnego zastosowania ulgi czy też nie. Organ podatkowy rozpoznający sprawę na skutek wniesienia odwołania przez Skarżącego przedstawił sposób rozumienia pojęcia interesu publicznego. Precyzując pojęcie ważnego interesu podatnika organ wskazał, że oznacza ono wystąpienie nagłych zdarzeń losowych a przede wszystkim sytuacje, które nie były uzależnione od postępowania podatnika. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organ winien również wziąć pod uwagę; że w ramach przesłanki interesu publicznego uwzględniać należy okoliczności powstania zaległości podatkowej u wnioskodawcy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2009 roku (sygn. akt II FSK 805/08), w którym wskazano, że w zakresie badania istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi płatniczej, w szczególności zaś w zakresie przesłanki interesu publicznego mieszczą się ustalenia dotyczące okoliczności powstania zaległości podatkowej u wnioskującego o jej umorzenie lub rozłożenie na raty. Nakaz uwzględniania interesu publicznego, o którym mowa w tym przepisie, oznacza bowiem dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt III SA 1838/01, Monitor Podatkowy 2003/7/43). W realiach niniejszej sprawy Skarżący konsekwentnie podkreślał, że odsetki od zaległości podatkowej narosły z uwagi na doręczanie mu korespondencji dotyczącej postępowania egzekucyjnego na adres pod którym nie mógł przebywać z uwagi na sytuację rodzinną nie przebywał w miejscu zameldowania, co powodowało niemożność odbierania korespondencji kierowanej na ten adres a w konsekwencji, uregulowanie ze znacznym opóźnieniem zaległości podatkowej. Wobec powyższego, zaniechanie przez organ rozważenia przesłanki interesu publicznego w kontekście powyższych okoliczności uznać należy za następstwo wadliwej wykładni tejże przesłanki przez organ drugiej instancji. Sąd wskazuje w tym miejscu, że pomijając znaczenie okoliczności powstania zaległości dla oceny istnienia przesłanki interesu publicznego organ zaniechał zbadania twierdzeń Skarżącego co do jego czasowej bezdomności będącej następstwem opuszczenia domu z uwagi na znęcanie nad nim przez najbliższych, o czym świadczyć ma przywołany przez Skarżącego skazujący wyrok sądu karnego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji ustali w jakich okolicznościach powstały zaległości podatkowe Skarżącego, w tym dołączy do akt administracyjnych powołany przez Skarżącego wyrok sądu karnego, ustali czy wyrok ten jest prawomocny a następnie rozważy powyższe okoliczności w kontekście istnienia bądź nie istnienia przesłanki interesu publicznego. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając zarzuty podniesione w skardze za zasadne, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o kosztach postępowania oraz o zakresie w jakim uchylona decyzja nie może być wykonana stosownie do art. 152 i 200 oraz 205 p.p.s.a.