III SA/Wa 3086/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieistnienia decyzji określającej zobowiązanie w podatku od środków transportowych za 2003 i 2004 r. oddala skargę 1. Z przedłożonych akt sprawy wynikało, iż E. Z. (dalej jako "Skarżąca") w dniu 1 października 2010 r. złożyła do Prezydenta [...] W. wniosek o stwierdzenie nieistnienia decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003-2004 za samochody ciężarowe o nr rej. [...] i [...]. Skarżąca stwierdziła, że powodem stwierdzenia nieistnienia ww. decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem zasad postępowania podatkowego ze względu na brak poprawnego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, jak również braku doręczenia pozostałych pism, w tym również decyzji wymiarowej. 2. Prezydent [...] W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., na podstawie art. 216 i art. 165a § 1 w związku z art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm. dalej jako "ustawa Ord. pod."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieistnienia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003-2004 za samochody ciężarowe o nr rej. [...] i [...]. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 8 i art. 9 ust. 1, 4 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U nr 95 z 2010 r., poz. 613 ze zm.). Zaznaczył, iż Skarżąca w latach 2003-2004 była właścicielem pojazdów ciężarowych o numerze rej. [...] i [...], za które nie uregulowała podatku od środków transportowych. Podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. organ podatkowy z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. Ww. postanowienie doręczone zostało dnia 23 maja 2005 r. W dniu 28 czerwca 2005 r. doręczone zostało postanowienie w trybie art. 200 ustawy Ord. pod. Wskazał, iż decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych nr [...] wydana została dnia [...] sierpnia 2005 r. i doręczona Skarżącej w trybie art. 150 ustawy Ord. pod. 3. W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżąca podniosła, iż wszelka korespondencja do strony w toku postępowania podatkowego kierowana była, zgodnie z aktami sprawy, na adres: W., ul. [...], pod którym od czterech lat nie zamieszkiwała i nie była zameldowana. Pod wskazanym adresem zamieszkiwał były małżonek strony postępowania, który nie przekazywał jej żadnej korespondencji. Nie można uznać za skuteczne doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania wydanego po upływie prawie czterech lat od dnia zaprzestania zamieszkiwania Skarżącej pod wskazanym adresem. Zdaniem Skarżącej nie można żądać wskazania organowi podatkowemu nowego miejsca zamieszkania w sytuacji, gdy nie zostało wcześniej wszczęte postępowanie i nie toczy się postępowanie podatkowe. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie postępowania nie wchodzi do obrotu prawnego. Wskazała, że w niniejszym postępowaniu decyzja nr [...] nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na brak poprawnego doręczenia stronie postępowania. 4. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ potrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. organ podatkowy z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych i postanowienie to zostało skutecznie doręczone dnia 23 maja 2005 r. Następnie w dniu 28 czerwca 2005 r. stronie postępowania doręczone zostało postanowienie w trybie art. 200 ustawy Ord. pod., co również zostało potwierdzone podpisem złożonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego postanowienia. Decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych wydana dnia [...] sierpnia 2005 r. została stronie postępowania doręczona w trybie art. 150 ustawy Ord. pod. - awizo dnia 9 grudnia 2005 r. i powtórne dnia 17 grudnia 2005 r., a zwrot do nadawcy dnia 27 grudnia 2005 r. Organ podkreślił, iż w związku z powyższym decyzja Prezydenta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. stała się decyzją ostateczną. Zaznaczył, iż w rozpoznawanej sprawie przyczyną uniemożliwiającą wszczęcie postępowania z wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieistnienia decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003-2004 jest sytuacja określona przepisem art. 165a § 1 ustawy Ord. pod. - wskazana we wniosku strony postępowania z dnia 1 października 2010 r. decyzja jest decyzją ostateczną. 5. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 roku został wydana na skutek nieistniejącego postępowania podatkowego. Zaznaczyła, iż w przedmiotowej sprawie nie miała możliwości brania udziału w toczącym się w jej sprawie postępowaniu, gdyż nie została poinformowana o jego wszczęciu oraz nie otrzymała decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie. Zaznaczyła, iż wszelka korespondencja kierowana do strony w toku postępowania podatkowego kierowana była, zgodnie z aktami sprawy, na adres: W., ul. [...]. Skarżąca w związku z sytuacją osobistą, w szczególności zaś z orzeczeniem rozwodu, zmieniła miejsce zamieszkania z [...] W. na miasto G. fakt zamieszkiwania przez Skarżącą od 10 sierpnia 2001 roku poza [...] W. W związku z powyższym zdaniem Skarżącej nie można uznać za skutecznie doręczone postanowień oraz decyzji kierowanych na błędny, nieaktualny od czterech lat adres, szczególnie w sytuacji, gdy strona postępowania w danym miejscu ani nie zamieszkuje, ani nie jest zameldowana. Podkreśliła, iż od 2001 roku Skarżąca nie zamieszkiwała w W. przy ul. [...]. W tym czasie pod wskazanym adresem przebywał były małżonek Skarżącej, który nie przekazywał jej żadnej korespondencji. Podniosła, iż nawet w przypadku podjęcia się przez byłego małżonka przekazania korespondencji Skarżącej decyzja skierowana nie na adres jej mieszkania, nie może być uznana za skutecznie doręczoną a co za tym idzie, nie może zostać doręczona dorosłemu domownikowi w ramach instytucji doręczenia zastępczego. Zdaniem Skarżącej decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r., jak również postępowanie w wyniku którego została wydana rażąco narusza art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 123 ustawy Ord. pod. Postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie nieistnienia decyzji narusza art. 121 § 1 oraz art. 124 ustawy Ord. pod. Podkreśliła, iż uzasadnienie postanowienia z dnia [...] listopada 2010 r. w żadnej mierze nie czyni zadość zasadzie wskazanej w art. 124 ustawy Ord. pod. Wskazała, iż w żadnej mierze nie odnosi się do zarzutów i argumentacji wskazanej we wniosku. W uzasadnieniu zostały wskazane przepisy prawne na podstawie których wydano postanowienie, jednakże w nie odnoszą się one do stanu faktycznego oraz zarzutów wskazanych we wniosku. W ocenie Skarżącej organ nie podjął działań zmierzających do ustalenia miejsca zamieszkania strony postępowania. W niniejszej sprawie ze względu na przedmiot postępowania - zobowiązanie podatkowe od środków transportowych miejsce zamieszkania podatnika jest o tyle istotne, iż z uwagi na treść art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych właściwość organu uzależniona jest od miejsca zamieszkania lub siedziba podatnika. W związku z powyższym stwierdziła, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2005r., nawet gdyby została skutecznie doręczona tj. gdyby była decyzją istniejącą, dotknięta byłaby sankcją nieważności zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 ustawy Ord. pod. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 ustawy Ord. pod w odniesieniu do postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku, jak również postanowieniu z dnia [...] listopada 2010 r. Podniosła, iż postępowanie było prowadzone bez umożliwienia stronie udziału w postępowaniu, przez niewłaściwy miejscowo organ. Zdaniem Skarżącej uzasadnienie postanowienia jest wskazaniem na obowiązujące przepisy prawne bez dokonania przez organ subsumpcji, czy też wskazania wniosków wypływających z przytoczonych jedynie przepisów. W ocenie Skarżącej nierozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący kwestii skuteczności doręczeń Skarżącej postanowień oraz decyzji wydawanych w pierwotnym postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a co za tym idzie art. 122 ustawy Ord. Pod., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Podniosła, iż Organ nie podał przyczyn na których organ oparł twierdzenie, iż postanowienie z dnia [...] maja 2005 r. zostało skutecznie doręczone dnia 23 maja 2005r. Zarzuciła rażące naruszenie prawa poprzez brak podania przyczyn dla których argumentom Skarżącej odmówił wiarygodności. Zdaniem Skarżącej decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 roku nie została Skarżącej prawidłowo doręczona, nie weszła w ogóle do obrotu prawnego, a zatem nie stała się decyzją ostateczną. Brak ostatecznej decyzji powoduje, iż nie będzie mieć zastosowania, jako podstawa prawna utrzymania w mocy zaskarżonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postanowienia. 6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej; "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przyjmując powyższe kryteria oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 8. Z akt sprawy wynikało, iż Skarżąca złożyła do Prezydenta [...] W. wniosek o stwierdzenie nieistnienia decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003-2004 za samochody ciężarowe o nr rej. [...] i [...]. Skarżąca stwierdziła, że powodem stwierdzenia nieistnienia ww. decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem zasad postępowania podatkowego ze względu na brak poprawnego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Prezydent [...] W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia przeprowadził analizę kwestii związanych z doręczeniem decyzji. Organ stwierdził, że doręczenie zostało dokonane w sposób prawidłowy. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe. Wskazać należy, iż Skarżąca wniosła o "stwierdzenie nieistnienia decyzji". Stwierdzić należy, iż procedura podatkowa nie zna powyższego trybu zmiany, czy też uchylenia decyzji wymiarowej. Z tych też powodów organ nie mógł prowadzić postępowania celem sprawdzenia, czy zaistniały przesłanki "stwierdzenia nieistnienia decyzji". W związku z powyższym organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej. W ocenie Sądu analizując wniosek Skarżącej organ powinien poprzestać na stwierdzeniu braku możliwości rozpatrzenia wniosku Skarżącej bez potrzeby wykazywania okoliczności faktycznych związanych z prawidłowym doręczeniem decyzji wymiarowej. Organ mógł także poinformować Skarżącą o przysługującej jej nadzwyczajnych środkach zaskarżenia ostatecznych decyzji: wniosku o stwierdzenie nieważności, wniosku o wznowienie decyzji. Podnieść należy, że podnoszone przez Skarżącą argumenty mogły być przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ord. pod., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Analiza wystąpienia Skarżącej pozwala na stwierdzenie, iż argumenty w swej istocie dotyczyły powyższej przesłanki. Zgodnie z poglądami piśmiennictwa akceptowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ord. pod. zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu podatkowym, jak i jedynie w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190 ustawy Ord. pod.), o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192 ustawy Ord. pod.), czy też z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 ustawy Ord. pod.) (wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1998 r., SA/Rz 282/99, LEX nr 42510). Z kolei w orzeczeniu z dnia 22 października 2009 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim zauważał, że "do jednej z kwalifikowanych wad dających podstawę do wznowienia postępowania zaliczamy przesłankę sformułowaną w § 1 pkt 4 tego przepisu, tj. "gdy strona, nie z własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu". Wznowienie postępowania z tej przyczyny na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 ustawy Ord. pod. następuje tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Aby można było mówić o jej spełnieniu, muszą de facto wystąpić jednocześnie dwa warunki: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu. Przesłanka "udziału strony" w każdym stadium postępowania dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej, jak i w drugiej instancji" (wyrok WSA, I SA/Go 304/09, LEX nr 533821). 9. Zważywszy powyższe Sad uznał, iż rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w nieistniejącym w procedurze podatkowej trybie "stwierdzenia nieistnienia decyzji" były prawidłowe. Co do uzasadnień wydanych rozstrzygnięć Sąd stwierdził, iż organy wadliwie w powyższym postępowaniu przeprowadzały merytoryczną analizę okoliczności związanych z doręczeniem decyzji wymiarowej. Podnieść jednakże należy, iż ta wadliwość przy prawidłowym rozstrzygnięciu nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. 10. W ocenie Sądu mimo prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w trybie "stwierdzenia nieistnienia decyzji" organy podatkowe powinny, odnosząc się do wystąpienia Skarżącej zwrócić się do podatniczki z prośbą o sprecyzowanie jej żądania dotyczącego wzruszenia decyzji wymiarowej. Zdaniem Sądu celowe jest także w ramach zasady pogłębiania zaufania do organów państwa poinformowanie Skarżącej o przewidzianych przepisami nadzwyczajnych trybach uchylenia ostatecznych decyzji. Powyższe nie zmienia stanowiska Sądu w przedmiocie prawidłowości wydanych rozstrzygnięć w zakresie odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem Skarżącej o "stwierdzenie nieistnienia decyzji wymiarowej". 11. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.