III SA/Wa 3094/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. K. P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: przyznać na rzecz adwokata K. P. kwotę 1230 zł (tysiąc dwieście trzydzieści złotych) w tym 230 zł (dwieście trzydzieści złotych) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z Skarżący – P. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. Skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolniono go od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata. Pismem z dnia 13 marca 2014 r. zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie dla Skarżącego adwokata z urzędu informując, że Skarżący wskazał jako pełnomocnika adw. J. Z.. W dniu 25 maja 2014 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej z informacją, na pełnomocnikiem Skarżącego został wyznaczony adw. K. P.. Następnie, pismem z dnia 14 maja 2014 r, Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o tym, że zmienia pełnomocnika z urzędu dla Skarżącego i w miejsce adw. K. P. wyznaczyła adw. J. Z.. Pismem z dnia 8 maja 2014 r. adw. K. P. zwrócił się - z uwagi na to, że skarga została złożona przez stronę osobiście – o rozpoznanie jej poza zakresem zarzutów i wniosków ze skargi, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa". Nadto, pismem z dnia 21 maja 2014 r , poinformował o zmianie pełnomocnika, o tym, że zapoznał się z aktami sprawy, złożył oświadczenie, że koszty nie zostały pokryte w jakiejkolwiek części oraz zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r. odmówił adw. K. P. zasądzenia na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W sprzeciwie z dnia 5 czerwca 2014 r. adw. K. P. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Ponadto wystąpił z wnioskiem o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie: - Czy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie ustalającym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. - Czy art. 197 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie odnoszącym się do zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie rozpoznania sprawy ze sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. - Czy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumiany w ten sposób, że zezwala na odmowę zasądzenia wynagrodzenia jednemu pełnomocnikowi z urzędu w zamian za udzieloną pomoc prawną, z uwagi na zamiar zasądzenia wynagrodzenia innemu pełnomocnikowi z urzędu w tej samej sprawie jest zgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; - Czy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumiany w ten sposób, że analiza akt sprawy nie jest elementem udzielania pomocy prawnej, za którą należy się wynagrodzenia jest zgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik wskazał, że złożenie pisma procesowego miało na celu zabezpieczenie interesu Skarżącego i było wykonywaniem udzielenia pomocy prawnej, a przede wszystkim mieściło się w treści art. 4 ustawy Prawo o adwokaturze. Wyjaśnił, że "już samo tylko przygotowanie pisma procesowego jest w orzecznictwie uznane za świadczenie pomocy prawnej (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - II Wydział Karny z 2013-08-13, II AKz 512/13 Opubl: Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku rok 2013, Nr 4, poz. 7).". Ponadto stwierdził, że "...również zaznajomienie się z aktami jako czynność wymagająca określonej inwencji intelektualno-koncepcyjnej musi mieścić się w zakresie udzielania pomocy prawnej. Nie jest bowiem możliwe udzielenie pomocy prawnej bez znajomości akt sprawy, a skarga czy decyzje organów nie są pełnomocnikowi przesyłane z urzędu z tej tylko okoliczności, że został wytypowany do funkcji pełnomocnika z urzędu.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Zgodnie z art. 250 ppsa adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy wyznaczony do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie kosztów ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej doradcy podatkowego określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) - dalej "rozporządzenie". Na postawie § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, Sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W postanowieniu z 22 grudnia 2004 r. w sprawie sygn. akt OZ 720/04 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że otrzymywane w ramach art. 250 ppsa, wynagrodzenie pełnomocnika związane jest z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna została rzeczywiście udzielone jest wyrazem tego, że poprzez instytucję przyznania pomocy prawnej Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu a sąd , jako dysponent środków publicznych , odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to, że czynność takiego pełnomocnika winna podlega kontroli w zakresie skutków jakie ma wywołać w postępowaniu. Wskazać należy, że przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny. W sprawie niniejszej rola pełnomocnika ograniczyła się jedynie do zapoznania się z aktami sprawy i sporządzenia pisma procesowego, zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi sporządzonej osobiście przez stronę zgodnie z art. 134 ppsa, tj. poza zakresem zarzutów i wniosków. Mając więc na uwadze zaangażowanie pełnomocnika, nakład pracy oraz charakter przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że wynagrodzenie w wysokości 1000 zł jest adekwatne do udziału pełnomocnika w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego, na podstawie § 6 pkt 7 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia, Sąd ustalił i przyznał adwokatowi wynagrodzenie w kwocie 1000 zł. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, opłatę (...) sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie. Sąd nie znalazł także podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności przepisów art. 260, art. 197, art. 250 ppsa z przepisami 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem Sąd nie powziął wątpliwości co do konstytucyjności zastosowanych w sprawie przepisów. Mając na uwadze powyższe należało orzec, jak sentencji postanowienia.