III SA/Wa 3094/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. Z. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia - odmówić przyznania wynagrodzenia - Postanowieniem z 7 marca 2014 r. referendarz sądowy przyznał P.P. prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnił go od kosztów sądowych oraz ustanowił na jego rzecz adwokata. Pismem z 20 marca 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła adwokata K. P. pełnomocnikiem skarżącego. Pismem z 14 maja 2014 r. ORA poinformowała o zmianie pełnomocnika na adwokata J. Z. . Pismami z 10 czerwca 2013 r., z 10 lutego 2015 r. oraz z 20 kwietnia 2015 r. ustanowiony pełnomocnik wnosił o odroczenie terminu rozprawy. Na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. pełnomocnik nie stawił się. W tym dniu wydano wyrok oddalający skargę. Pismem z 28 czerwca 2015 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej za pomoc prawną udzieloną na rzecz P. P. przed i Sądem I instancji. Pełnomocnik oświadczył, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy m.in.: reprezentowanie przed Sądem I instancji, wniesienie środków odwoławczych albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak stanowi z kolei § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461), zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Rozpoznawany wniosek dotyczy wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w postępowaniu przed Sądem I instancji. Odnosząc się do powyższego wniosku zauważyć należy, że w niniejszej sprawie pomoc prawna adwokata J. Z. ograniczyła się do złożenia trzech wniosków o odroczenie rozprawy (w tym: pierwszy z uwagi na chorobę pełnomocnika, a dwa następne z uwagi na stan zdrowia skarżącego). Z akt sprawy nie wynika nawet, aby pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy (zrobił to jedynie poprzedni pełnomocnik). Pełnomocnik nie wniósł w sprawie żadnego pisma procesowego odnoszącego się do meritum sprawy, chociażby popierającego skargę. A co najistotniejsze, pełnomocnik nie stawił się na rozprawie. W związku z powyższym podkreślić należy, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej prezentowane jest również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II CKN 341/98, OSNC 1999/6/123 i z dnia 18 marca 1999 r. sygn. akt I CKN 1046/97, OSNC 1999/10/178). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje Sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10, art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W ocenie referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie powyższa przesłanka nie została spełniona. Przy czym, decydująca dla tej oceny była nieusprawiedliwiona nieobecność pełnomocnika na rozprawie. W związku z powyższym, na podstawie art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.