III SA/Wa 31/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący, K. M., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Wypełniając formularz Skarżący nie zaznaczył zakresu swojego żądania. Jednakże w złożonym wraz z formularzem PPF, pismem zatytułowanym "wniosek o zwolnienie z wpisu sądowego" Skarżący wnosi o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego należało uznać, że Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu należnego od skargi. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. był zmuszony do zamknięcia działalności gospodarczej, czego efektem jest brak pracy oraz dochodów. Podał, że posiada zobowiązania finansowe wobec banku [...] oraz [...] Oświadczył, że posiada rozdzielność majątkową z dnia [...] września 2002 r. nr Rep. [...]. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami, A. urodzoną w 1999 r. oraz N. urodzoną w 2002 r. oraz, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, dochodów ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 16 stycznia 2009 r. Skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że w okresie od 1 października 2008 r. do 1 stycznia 2008 r. na konto Skarżącego w Banku [...] tytułem prowadzonej działalności gospodarczej wpłynęły kwoty w łącznej wysokości 277.000., natomiast w Banku [...] w okresie od 14 – 15 października 2008 r. z tytułu "wypowiedzenia umowy o pracę", kwoty w łącznej wysokości 105.933,76 zł. Stan konta w Banku [...] na dzień 1 stycznia 2008 r. wyniósł minus [...] zł a w Bankuj[...] na dzień 15 października 2008 r. minus 4.069.795,60. Skarżący przedstawił również umowę o pracę, z której wynika, że od 2 stycznia 2009 r. jest on zatrudniony w firmie O. , jako kierowca zaopatrzeniowiec, z miesięczną pensją w kwocie 1.276,00zł, oraz z dodatkami za pracę w godzinach nocnych w kwocie 120,00 zł, i za pracę w godzinach nadliczbowych 120,00 zł. Skarżący oświadczył również, że nie korzysta z pomocy społecznej, oraz że jego koszty utrzymania są niewielkie, ponieważ mieszka z żoną A.M., która jest właścicielem domu i to ona ponosi wszelkie koszty jego utrzymania. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wyniesie 2.337 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3308/08 został zwolniony od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 5.000 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, swoich oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, takich dokumentów nie przesłał. Zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty dotyczące Skarżącego, znajdują się natomiast w aktach sprawy sygn. III SA/Wa 3308/08. Z zeznań tych wynika natomiast, że w roku 2006 Skarżący osiągnął dochód w kwocie [...] zł, a w 2007 r. dochód w kwocie [...]. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że w związku z prowadzonym w stosunku do niego, postępowaniem przez Urząd Kontroli Skarbowej zmuszony był do zamknięcia działalności gospodarczej. Okoliczność tę potwierdza decyzja Wójta Gminy S. o wykreśleniu z działalności gospodarczej z datą 31 grudnia 2008 r. przedsiębiorstwa pod nazwą P.. Dokument ten został przesłany wraz ze sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego do sprawy III SA/Wa 3308/08. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia okoliczność, iż na konta Skarżącego, na przełomie października i grudnia 2008 r. wpływały znaczne kwoty. Wpływ ten w łącznej wysokości wyniósł [...] zł. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie jedynie z dwiema córkami. Jednakże z oświadczenia przedstawionego na wezwanie referendarza sądowego wynika, iż zamieszkuje on także z żoną, która ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem domu (własność żony). Ustosunkowując się do złożonych oświadczeń, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, iż przedstawione informacje i oświadczenia są niespójne, a momentami sprzeczne. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący bowiem twierdzi, że nie osiąga żadnych dochodów, a z przedstawionych, na wezwanie referendarza sądowego, dokumentów wynika, że na konto Skarżącego wpływają znaczne kwoty (wpłaty własne Skarżącego, wpłaty od żony Skarżącego, a także zapłaty za wystawione faktury). Fakt posiadania przez Skarżącego zobowiązań finansowych, nie może stanowić jedynej przesłanki przyznania prawa pomocy. Koszty sądowe należy bowiem traktować na równi z innymi bieżącymi wydatkami, a zobowiązania Skarżącego nie mają pierwszeństwa przed kosztami wpisu należnego od skargi. Z nadesłanych dokumentów znajdujących się przy sprawie sygn. akt III SA/Wa 3308/08 ponadto wynika, że żona Skarżącego, prowadzi działalność gospodarczą oraz z uzyskiwanych dochodów utrzymuje rodzinę. Odnosząc się do argumentu Skarżącego, iż pozostaje on w rozdzielności małżeńskiej z żoną, Wskazać należy, iż przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji