III SA/Wa 3106/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W skardze na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. A. R. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną spowodowaną m.in. trwającą od ponad dwóch lat kontrolą skarbową, jak również aktualną sytuacją gospodarczą. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF oraz dokumenty dotyczące jego sytuacji materialnej. Z oświadczeń Wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dwiema dorosłymi studiującymi córkami oraz ojcem emerytem, który wymaga stałej opieki. Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 140 m², plac manewrowy 1500 m², działkę rolną przy domu o pow. 2000 m². Oświadczył ponadto, że posiada ok. 5000 zł oszczędności, a także samochody do nauki jazdy ([...] szt. o wartości powyżej 3000 euro i [...] szt. o wartości poniżej 3000 euro). Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 5.000 zł brutto, jego żona z tytułu emerytury 1.479,51 zł brutto, córki z tytułu umowy o pracę – L. 375 zł (1/4 etatu) oraz M. 1500 zł, ojciec z tytułu emerytury - 901 zł, tj. łącznie 9.255 zł brutto. Miesięczne średnie wydatki pięcioosobowej rodziny Wnioskodawcy wynoszą 8.675 zł, w tym: wywóz nieczystości 250 zł, gaz i energia elektryczna 900 zł, woda 100 zł, podatek od nieruchomości 125 zł, opłata i dojazdy na studia córek 600 zł, opieka pielęgnacyjna i rehabilitacyjna dla ojca 800 zł, wydatki na leki i środki higieniczne 500 zł, utrzymanie samochodu 700 zł, telefon i internet 200 zł, wydatki remontowe, konserwacyjne, utrzymanie domu 500 zł, wydatki na artykuły spożywcze, ubrania i inne potrzeby 4.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis sądowy w wysokości 2.000 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący powołał się na trudną sytuację materialną spowodowaną trwającą od ponad dwóch lat kontrolą skarbową, jak też aktualną sytuacją gospodarczą, która powoduje zmniejszenie liczby klientów. Dodatkowo Wnioskodawca, aby utrzymać działalność gospodarczą był zmuszony dokonać szeregu inwestycji. Ustosunkowując się do złożonych oświadczeń, uznać należało, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba bowiem pamiętać, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć Wnioskodawcy, który prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Jego roczne przychody, zgodnie z zeznaniem PIT - 36L wyniosły w 2011 r. ponad 1 mln złotych (dochód wyniósł 156.637,40 zł). Obroty na rachunku bankowym Wnioskodawcy w okresie od 1 września do 30 listopada 2012 r. kształtowały się na poziomie ok. 45.000 zł. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Skarżący uzyskuje bowiem przychody z działalności gospodarczej i kształtują się one na wysokim poziomie. Oceny tej nie zmienia fakt znacznych wydatków związanych z utrzymaniem pięcioosobowej rodziny, w tym chorego ojca. W ocenie referendarza sądowego dochód uzyskiwany przez rodzinę Skarżącego pozwala na zaspokojenie jej bieżących, niezbędnych wydatków oraz partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto, oceniając sytuację materialną Wnioskodawcy należy mieć na względzie, że dysponuje on oszczędnościami w wysokości ok. 5.000 zł. W związku z powyższym nie sposób przyjąć, że Skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. W ocenie referendarza sądowego, kwota wpisu sądowego ciążącego na Wnioskodawcy nie jest obciążeniem ponad jego możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny. Mając na względzie powyższe, na podstawie przepisów art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.