III SA/Wa 3123/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W, z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca W. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że cały swój majątek przekazała w drodze darowizny dzieciom i wnukom. Aktualnie utrzymuje się z renty wynoszącej 1.844,82 zł i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 206,76 zł. Skarżąca zamieszkuje w domu syna wraz z jego żoną i dzieci, jednak nie tworzy z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczyła, że wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika w kwocie 1.000 zł opłaciła wnuczka. Skarżąca przedstawiła decyzję o waloryzacji renty, dokumentację lekarską, faktury i paragony obrazujące wydatki, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek Skarżącej referendarz sądowy nie neguje trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, w jakiej się znajduje. Szczególnie ta ostatnia została obszernie zobrazowana dokumentacją medyczną. Wynika z niej mianowicie, że Skarżąca cierpi z powodu licznych schorzeń, co pociąga za sobą wysokie koszty leczenia i pielęgnacji. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest jednak przede wszystkim tym, iż - jak przyznała sama Skarżąca - cały zgromadzony majątek w drodze darowizny przekazała dzieciom i wnukom. Wskazać bowiem należy, iż w takiej sytuacji obdarowani, zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego, są zobowiązani do świadczeń na rzecz darczyńcy. Przepis ten stanowi, że jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom. Argument ten wzmacniają także reguły wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące obowiązku wzajemnego wspierania się dzieci i rodziców. Wspomniana darowizna uprawnia zatem Skarżącą do uzyskania od obdarowanych dzieci i wnuków pomocy finansowej. Darowizna ta spowodowała bowiem przysporzenie majątkowe po ich stronie, uzyskane - co wynika z samego charakteru darowizny - bez ekwiwalentu. Z racji wyjątkowości instytucji prawa pomocy należy mieć na uwadze to, iż koszty sądowe, z których uiszczenia zwolniona jest strona, której prawa pomocy w tym zakresie udzielono, obciążają ogół obywateli. W sytuacji gdy strona ta nieodpłatnie przekazała znaczny składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeśli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie. Także w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od tych kosztów jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (postanowienia NSA z: 13 czerwca 2012 r., II FZ 445/12; 28 listopada 2011 r., II FZ 682/11). Nie sposób też nie zauważyć, że Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 24 października 2014 r. Pomijając fakt, iż nie nadesłała zeznań podatkowych i nie podała innych - oprócz kosztów leczenia i pielęgnacji - wydatków, nie przedłożyła również wyciągów z rachunków bankowych. Nie wskazała także, jakoby ich nie posiadała. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.