III SA/Wa 3128/12

WyrokWSA w Warszawie2013-03-27

Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Sylwester Golec, Waldemar Śledzik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego, skierowanego na adres dłużnika widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym, jest skuteczne, jeśli przesyłka została zwrócona z adnotacją "adresat wyprowadził się", a spółka skarżąca działała w dobrej wierze, opierając się na danych z KRS?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego jest skuteczne, jeśli zostało skierowane na adres dłużnika widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym, nawet jeśli przesyłka została zwrócona z adnotacją "adresat wyprowadził się". Organy podatkowe błędnie przerzuciły negatywne skutki niezgłoszenia zmian w KRS na stronę skarżącą, naruszając zasadę prawdy obiektywnej i zaufania do organów podatkowych. Domniemanie prawdziwości danych zawartych w KRS jest wzruszalne, ale można je obalić jedynie poprzez wykazanie rzeczywistego stanu faktycznego, a nie poprzez samo zwrócenie przesyłki przez pocztę.
Stan faktyczny
Spółka w upadłości (skarżąca) dokonała korekty podatku VAT za sierpień 2011 r. w związku z nieściągalnością wierzytelności. Organy podatkowe zakwestionowały tę korektę, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła nieściągalności, ponieważ zawiadomienia do dłużnika wysłano na nieaktualny adres, co potwierdził zwrot przesyłek przez pocztę. Skarżąca argumentowała, że adres był zgodny z danymi w Krajowym Rejestrze Sądowym i działała w dobrej wierze. Po decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, skarżąca wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku oraz kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Syndyka Masy Upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. kwotę 10362 zł (słownie: dziesięć tysięcy trzysta sześćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] września 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania M. P. Syndyka P. sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący" lub "Strona"), od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. określającej kwotę różnicy podatku, o której w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za sierpień 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że na podstawie upoważnienia z dnia [...] listopada 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] listopada 2011 r. wszczął przeciwko P. sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") kontrolę podatkową za okres od [...] maja 2010 r. do [...] sierpnia 2011 r. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług przed dokonaniem zwrotu za sierpień 2011 r. oraz aktualności danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ podatkowy stwierdził, że Spółka zaniżyła podatek należny za sierpień 2011 r. o kwotę 316.161,29 zł. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2011 r. Mając na uwadze ustalenia kontroli, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. określił Spółce kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.- dalej: "ustawa o VAT"), do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za sierpień 2011 r. w wysokości 13.456,00 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że od dnia [...] kwietnia 2007 r. Spółka była związana ze Spółką M. sp. z o. o. umową współpracy w zakresie instalacji, obsługi oraz eksploatacji "systemu narrow casting" w lokalach restauracyjnych M. sp. z o. o. na terenie całej Polski, polegającego na emitowaniu przy użyciu ekranów [...] sekwencji muzycznych, filmowych, wideoklipów oraz materiałów reklamowych "zawartość merytoryczna". Zgodnie z przedmiotową umową Skarżąca zobowiązana była do zainstalowania oraz kompleksowej obsługi systemu, a ponadto przygotowania "zawartości merytorycznej" oraz zapewnienia jej emisji. Następnie niniejszą umowę wypowiedziano Skarżącej w dniu [...] czerwca 2009 r. W odpowiedzi na powyższe Strona pismem z dnia 26 czerwca 2009 r. wskazała M. sp. z o. o., iż ze względu na obowiązujące przepisy prawa upadłościowego nie mogła skutecznie wypowiedzieć upadłemu przedmiotowej umowy z dnia [...] kwietnia 2007 r., gdyż dopiero postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Upadłościowy - Sąd Rejonowy [...] w W. [...] Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i naprawczych wyraził Spółce zgodę na odstąpienie od ww. umowy zawartej z M. sp. z o. o. Wobec powyższego syndyk masy upadłości Spółki pismem z dnia 17 lipca 2009 r. złożył M. sp. z o. o. pisemne oświadczenie o odstąpieniu od zawartej w dniu [...] kwietnia 2007 r. umowy. Ponadto z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, iż celu realizacji umowy zawartej z M. sp. z o.o. Skarżąca zawarła umowę współpracy z P. sp. z o. o., która to na jej rzecz w okresie od grudnia 2007 r. do czerwca 2009 r. faktycznie świadczyła usługi dostępu do sieci i transmisji danych. Ponadto od dnia [...] lipca 2008 r. Strona związana była umową sprzedaży na rzecz Spółki A. sp. z o. o. z siedzibą w W. przy ul. [...], czasu emisyjnego w celu emisji reklam zleceniodawców A. sp. z o. o. na zainstalowanym przez Stronę "systemie narrow casting" znajdującym się w placówkach M. sp. z o. o. Na podstawie ww. umowy także zleciła A. sp. z o. o. przygotowanie zawartości merytorycznej emitowanej w "systemie narrow casting", zapewniając jej jednocześnie dostęp do systemu. Świadczenie Spółki na rzecz A. sp. z o. o. polegało zatem na udostępnieniu czasu antenowego w "systemie narrow casting" w celu emisji "zawartości merytorycznej" w lokalach M. . Usługi świadczone były do czasu skutecznego rozwiązania umowy zawartej pomiędzy Skarżącą a M. sp. z o. o. Naczelnik Urzędu Skarbowego ponadto wskazał, że Strona w dniu 9 września 2010 r. sporządziła pismo, w którym zawiadomiła dłużnika – A. sp. z o. o., że jeżeli w ciągu 14 dni nie ureguluje należności udokumentowanych 9 fakturami wymienionymi w przedmiotowym piśmie, dokona korekty podatku należnego, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT. Następnie pismem z dnia 25 września 2011 r. zawiadomiła o dokonaniu, w deklaracji VAT-7 za sierpień 2011 r., korekty podatku należnego o kwotę 316.161,29 zł wskazując jednocześnie faktury, z których wynikały nieuregulowane wierzytelności. Wskazując na powyższe zawiadomienia organ podkreślił, że obie przesyłki wróciły do nadawcy z odręczną adnotacją umieszczoną na kopercie "adresat wyprowadził się" i nie były podwójnie awizowane, co musiało zdecydować o niemożliwości skorzystania przez Spółkę z korekty podatku należnego, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, za miesiąc sierpień 2011 r. Jednocześnie organ poinformował Stronę, że podjęte rozstrzygnięcie nie stanowi przeszkody do skorzystania przez Spółkę z korekty podatku należnego, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, w innym okresie rozliczeniowym, gdyż nie jest kwestionowany fakt spełnienia przez Spółkę warunków art. 89a ust. 2 pkt 1-5 ustawy o VAT, o ile zachowane zostaną wszystkie warunki przewidziane przepisami prawa. Od powyższej decyzji Strona pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 769, z późn. zm., dalej: "ustawa o KRS") w związku z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji całkowicie dowolne i błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że dane adresowe osoby prawnej zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym aktualne na dzień kierowania stosownej korespondencji do dłużnika, jak i aktualne na etapie prowadzonego przez organ postępowania w zakresie kontroli podatkowej są nieaktualne tylko dlatego, że poczta zwróciła skarżącemu przesyłkę listową kierowaną do dłużnika na rzeczony adres z adnotacją "adresat wyprowadził się"; - art. 151 a Ordynacji podatkowej w związku z przepisem art. 89b ust. 1 i ust. 5 ustawy o VAT poprzez niewłaściwą, błędną i wadliwą interpretację i przyjęcie, że ze skutecznym doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o zamiarze skorzystania z uprawnienia do dokonania korekty podatku należnego mamy do czynienia wyłącznie wówczas, gdy "poczta dokonała podwójnego awizowania przesyłki listowej"; - art. 89 ust. 2 w związku z przepisem art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie przez organ podatkowy pierwszej instancji, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy przesłanka skorzystania z uprawnienia do korekty podatku należnego w postaci obowiązku zawiadomienia dłużnika o zamiarze skorzystania z rzeczonego uprawnienia nie została spełniona; - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów podatkowych poprzez "nieuwzględnienie przez organ podatkowy w trakcie rozpoznawania sprawy wielokrotnie powoływanych przez stronę skarżącą stanowisk i interpretacji prawa stosowanych przez inne organy podatkowe w identycznym stanie faktycznym, w którym zapadły odmienne rozstrzygnięcia, a organy podatkowe uznały za wiążącą interpretację prawa korzystną dla podatnika, a w konsekwencji wydanie decyzji niekorzystnej dla skarżącego"; - art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieustalenia dlaczego zamiast dokonać awizacji przesyłki listowej zwróciła ją nadawcy z adnotacją "adresat wyprowadził się", a w szczególności niepodjęcie przez organ podatkowy działań w zakresie zbadania i ustalenia praktyki i wewnętrznych wytycznych poczty w zakresie istniejących zasad postępowania w sytuacji, gdy "listonosz uzyskuje informację o tym, że adresat prywatnej nie zaś urzędowej korespondencji wyprowadził się". Wskazując na powyższe naruszenia Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ponownie odwołał się do ustalonego przez organ I instancji stanu i przypomniał, że przy piśmie z dnia 16 lutego 2009 r. Spółka A. sp. z o. o. z siedzibą w W. przy A. [...] lok. [...] odesłała P. sp. z o. o. - bez księgowania - jej styczniową fakturę oraz poinformowała, iż m.in. "(...) Spółka rozważa możliwość odstąpienia od umowy z konsekwencjami przewidzianymi w art. 491 par. 1 kc." Następnie Skarżąca przy piśmie z dnia 9 marca 2010 r. przesłała do A. sp. z o. o. na adres: ul. [...] , [...] W. , wystawione w dniu [...] stycznia 2010 r. faktury VAT z prośbą o ich uregulowanie. Jako dowód ich nadania Syndyk Spółki przedstawił tylko wpis do księgi kancelaryjnej z dnia 15 marca 2010 r. oraz potwierdzenie nadania nr 116089220, nie przedstawiając jednakże dowodów potwierdzających fakt doręczenia kontrahentowi przedmiotowych faktur. W związku z brakiem informacji zwrotnej ze strony A. sp. z o. o. oraz nieuregulowaniem przez nią należności zgodnie z terminami wskazanymi na przedmiotowych fakturach VAT, w dniu 9 września 2010 r. Skarżąca wystosowała na adres: P. [...] , [...] W. , pismo zawiadamiające dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego zgodnie z art. 89a ustawy o VAT. Przedmiotowe pismo, co wynika z kserokopii książki nadawczej znajdującej się w aktach sprawy, zostało wysłane do A. sp. z o. o. w dniu 10 września 2010 r., a następnie bez podwójnego awizowania oraz wskazania konkretnej daty zwrócone przez P . SA nadawcy z informacją, że "adresat się wyprowadził". Wobec powyższego Spółka dopiero pismem z dnia 28 listopada 2011 r. złożyła reklamację, z rozpatrzenia której wynika, że z uwagi, iż adresat wyprowadził się, przesyłka nie mogła być dwukrotnie awizowana. Następnie, w związku z dalszym brakiem uregulowania należności wynikających z faktur VAT wystawionych na rzecz A. sp. z o. o. Skarżąca w dniu 25 września 2011 r. wystosowała do ww. zawiadomienie o dokonaniu w deklaracji VAT - 7 za sierpień 2011 r. korekty podatku należnego o kwotę 316.161,29 zł, informując jednocześnie o przesłaniu kserokopii tegoż zawiadomienia do [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz [...] Urzędu Skarbowego W. Przedmiotowe zawiadomienie Strona przesłała na adres: ul. [...] [...] W. . Przesyłka zawierająca ww. pismo ponownie, nieawizowana, została zwrócona przez P. SA nadawcy z adnotacją " adresat wyprowadził się". Mając powyższe okoliczności na uwadze organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. i uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła nieściągalności wierzytelności albowiem wysłała zawiadomienia do dłużnika na nieaktualny adres. W związku z tym nie mógł mioeć zastosowanie art. 151 Ordynacji podatkowej stanowiący wprost, że skutek doręczenia (fikcyjne doręczenie) ma miejsce, jeżeli adres, którym dysponuje nadawca, nie istnieje lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności adresata. Spółka mając świadomość, że adres, którym dysponuje nie jest aktualny (o czym świadczy w szczególności zwrot pisma z dnia 9 września 2010 r.) dla wywołania skutku z art. 151a Ordynacji podatkowej zobligowana była do podjęcia wszelkich możliwych działań zmierzających do ustalenia właściwego adresu dłużnika i doręczenia mu zawiadomienia. Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że dane adresowe osoby prawnej zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym były aktualne na dzień kierowania stosownej korespondencji do dłużnika oraz na etapie prowadzonego postępowania kontrolnego organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odpisu KRS A. sp. z o. o. Nr [...] wg stanu na dzień 10 listopada 2011 r., tj. już po wysłanych zawiadomieniach i po wszczęciu przez organ podatkowy kontroli co potwierdza, że Strona dokonując wysyłki zawiadomienia do A. sp. z o .o w dniu 25 września 2011 r. nie dysponowała aktualnym wypisem z rejestru KRS tej spółki. Organ podkreślił także, że w aktach sprawy znajduje się poświadczony za zgodność z oryginałem przez Syndyka Spółki "skan" umowy zawartej w dniu [...] września 2009 r. pomiędzy A. sp. z o .o . z siedzibą w W. a N. sp. z o. o. z siedzibą w W. , z której wynika, że siedzibą A. sp. z o .o . w tym okresie była A. [...] lok. [...] , zaś siedziba spółki N. sp. z o. o. mieściła się przy P. [...] ., co wynika zarówno z treści komparycji tejże umowy, jak i jej postanowień umownych. Jednocześnie zgodnie z pkt. 2 tejże umowy ". Zleceniobiorca zezwala Zleceniodawcy na użytkowanie adresu wymienionego w pkt. 1 (tj. przy P. [...] w W. ) jako siedziby spółki", zaś zgodnie z pkt. 3. "Zleceniobiorca zobowiązuje się do przechowywania całej przychodzącej na powyższy adres korespondencji Zleceniodawcy i jej dystrybucję zgodnie z dyspozycją Zleceniodawcy. Koszty dystrybucji pokrywa Zleceniodawca". Zdaniem organu odwoławczego, także w tym przypadku, tj. mając na uwadze powyższe zapisy umowy Skarżąca nie ustaliła czy nadal one obowiązują. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy podkreślił, że domniemanie prawdziwości danych zawartych w KRS jest domniemaniem wzruszalnym. Można je obalić wykazując, iż w rzeczywistości istnieje inny stan faktyczny niż ten ujawniony w KRS. Skarżąca zatem w przypadku powzięcia wiadomości o zaistnieniu niezgodności pomiędzy informacjami zawartymi w rejestrze KRS a stanem rzeczywistym, zobowiązana była, jako nadawca zawiadomienia, podjąć wszelkie możliwe starania w celu ustalenia właściwego adresu odbiorcy, np. poprzez wystąpienia do Urzędu Skarbowego właściwego dla dłużnika z prośbą o udostępnienie aktualnego adresu prowadzenia działalności. Taki pogląd, w ocenie organu, tym bardziej jest uzasadniony jeśli zważy się, że - jak wynika z akt sprawy - od momentu zawarcia ze Skarżącą w 2008 r. umowy do dnia wysłania przedmiotowego zawiadomienia, tj. 25 września 2011 r. jej dłużnik kilka razy zmieniał adres siedziby. Wynika to m.in. z umowy z dnia [...] lipca 2008 r. zawartej pomiędzy A. sp. z o. o. a P. sp. z o. o. oraz pism A. sp. z o. o. z dnia [... ] lutego 2009 r. i z dnia [...] marca 2010 r. [...] . Dalej organ podatkowy stwierdził, że nie dopatrzył się podnoszonego przez Stronę naruszenia art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy rozpatrując niniejszą sprawę działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu nieopodjęcia przez organ I instancji dodatkowych działań we kierunku zbadania i ustalenia praktyki poczty w zakresie zasad postępowania w przypadku, gdy listonosz uzyskuje informację o tym, że adresat korespondencji prywatnej "wyprowadził się", organ wyjaśnił, że wydane bez upoważnienia ustawowego instrukcje, wytyczne czy samoistne uchwały nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa i dlatego organ podatkowy poddając ustaleniom stan faktyczny i prawny nie mógł opierać się na wewnętrznych wytycznych P. w zakresie zasad postępowania z taką korespondencją i w takich okolicznościach, jak w realiach sprawy. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w sposób bezstronny, zaś materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, został wszechstronnie rozważony, a wyprowadzone z niego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wnioski były prawidłowe. Ocena materiału została zatem dokonana z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności, co potwierdza wypełnienie dyspozycji określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Strona pismem z 11 października 2012 r. wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa: - art. 148 w związku z przepisem art. 151 Ordynacji podatkowej poprzez "błędne przyjęcie, iż w opisanym stanie faktycznym ww. przepisy nie mają zastosowania, podczas gdy w rzeczywistości strona skarżąca dokonała wszelkich czynności tak prawnych jak i faktycznych w celu ustalenia adresu dłużnika bowiem skierowała korespondencję na adres widniejący w rejestrze sądowym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy"; - art. 151 a Ordynacji podatkowej w związku z przepisem art. 89b ust. 1 i ust. 5 ustawy o VAT poprzez "ich błędną i wadliwą interpretację tj. przyjęcie, iż ze skutecznym doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o zamiarze skorzystania z uprawnienia do dokonania korekty podatku należnego mamy do czynienia wyłącznie wówczas, gdy poczta dokonała podwójnego awizowania przesyłki listowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy"; - art. 17 ust. 1 ustawy o KRS, w związku z przepisem art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji całkowicie dowolne i błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że dane adresowe osoby prawnej zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym aktualne na dzień kierowania stosownej korespondencji do dłużnika, jak i aktualne na etapie prowadzonego przez organ postępowania w zakresie kontroli podatkowej są nieaktualne tylko dlatego, że poczta zwróciła skarżącemu przesyłkę listową kierowaną do dłużnika na rzeczony adres z adnotacją "adresat wyprowadził się", a przez to naruszenie przez organ zasady domniemania prawdziwości danych wpisanych do rejestru, która winna chronić dobrą wiarę uczestników obrotu działających w zaufaniu do rejestru, co miało istotny wpływ na wynik sprawy"; - art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez "niepodjęcie przez organ podatkowy działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieustalenia dlaczego poczta zamiast dokonać awizacji przesyłki listowej zwróciła ją nadawcy z adnotacją "adresat wyprowadził się", w szczególności zaś nie podjęcie przez organ podatkowy działań w zakresie zbadania i ustalenia praktyki i wewnętrznych wytycznych poczty w zakresie istniejących zasad postępowania w sytuacji gdy listonosz uzyskuje informację o tym, że adresat prywatnej nie zaś urzędowej korespondencji wyprowadził się, a przez to naruszenie przez organ przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów podatkowych a w szczególności nieuwzględnienie przez organ podatkowy w trakcie rozpoznawania sprawy wielokrotnie powoływanych przez stronę skarżącą stanowisk i interpretacji prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 89 ust. 2 w związku z przepisem art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT poprzez ,jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie przez organ podatkowy I instancji, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy przesłanka skorzystania z uprawnienia do korekty podatku należnego w postaci obowiązku zawiadomienia dłużnika o zamiarze skorzystania z rzeczonego uprawnienia nie została spełniona, co miało istotny wpływ na wydane przez organ rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W związku z naruszeniem powyższych przepisów prawa Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza w istotny sposób przepisy dotyczące postępowania podatkowego i dlatego winna zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia skuteczności doręczenia przez Skarżącą (P. sp. z o. o w upadłości) dłużnikowi – firmie A. sp. z o.o. z siedzibą w W. zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na nieuregulowanie przez dłużnika należności, co jest okolicznością warunkującą zastosowanie ulgi za tzw. "złe długi". W ocenie organów, Spółka nie uprawdopodobniła w okolicznościach rozstrzyganej sprawy nieściągalności wierzytelności w trybie określonych w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - albowiem wysłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres i błędnie przyjęła, że na podstawie art. 151 w zw. z art. 151a O.p. doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego. Podkreślenia wymaga przy tym, że organy podatkowe nie kwestionują – co do zasady - uprawnienia Skarżącej do skorzystania z uprawnienia do korekty podatku lecz to, że w Skarżąca nie dopełniła formalnego warunku, o którym mowa w art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym w 2011r.) w postaci potwierdzenia odbioru przez dłużnika zawiadomienia o zamiarze skorzystania przez Skarżącą z uprawnienia do skorzystania z ulgi za złe długi. W ocenie Sądu, stanowisko organów sprowadzające się do twierdzenia, że w realiach rozstrzyganej sprawy Skarżąca "wysłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres" stanowi zarówno naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p., która nakłada na organy podatkowe, w szczególności, obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym jak i naruszenie art. 121 § 1 O.p., który stanowi, że postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co w praktyce - między innymi - oznacza, że organy podatkowe są zobowiązane do takiego zachowania, które nie będzie powodowało ujemnych skutków dla strony postępowania, która działa w dobrej wierze, ma zaufanie do aktów danego organu i je wykonuje oraz, że organy podatkowe nie mogą na podatnika przerzucać negatywnych konsekwencji własnych działań i zaniechań. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżąca zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art.89 a ust. 1 ustawy o VAT, kierowała na adres siedziby dłużnika - A. sp. z o. o. na adres: ul. [...] , [...] W. , tj. wynikający z treści odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. I tak: Skarżąca przy piśmie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] przesłała wystawione w dniu [...] stycznia 2010 r. faktury VAT z prośbą o ich uregulowanie do A. sp. z o. o. na adres: ul. [...] , [...] W. , co wynika wpisu do księgi kancelaryjnej Skarżącej z dnia [...] marca 2010 r. oraz potwierdzenie nadania korespondencji nr [...] . W związku z brakiem informacji zwrotnej ze strony A. sp. z o. o. oraz nieuregulowaniem przez nią należności zgodnie z terminami wskazanymi na przedmiotowych fakturach VAT, w dniu [...] września 2010 r. Skarżąca wystosowała na adres siedziby tejże spółki, tj. P. [...] , [...] W. , pismo nr [...] zawiadamiające dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego zgodnie z art. 89a ustawy o VAT. Przedmiotowe pismo, co wynika z kserokopii książki nadawczej (w aktach sprawy) zostało wysłane do A. sp. z o. o. w dniu 10 września 2010 r., a następnie zostało zwrócone przez P. SA nadawcy z informacją, że "adresat się wyprowadził". W związku z dalszym brakiem uregulowania należności wynikających z faktur VAT wystawionych na rzecz A. sp. z o. o. Skarżąca w dniu 25 września 2011 r. wystosowała do ww. spółki zawiadomienie o dokonaniu w deklaracji VAT - 7 za sierpień 2011 r. korekty podatku należnego o kwotę 316.161,29 zł, informując jednocześnie o przesłaniu kserokopii tegoż zawiadomienia do [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz [...] Urzędu Skarbowego W. . Przedmiotowe zawiadomienie Strona przesłała również na adres: ul. [...] , [...] W. , tj. na adres dłużnika wynikający z Krajowego Rejestru Sądowego. Przesyłka zawierająca ww. pismo ponownie została zwrócona przez P. SA nadawcy z adnotacją "adresat wyprowadził się". W nawiązaniu do przedstawionych okoliczności podkreślenia wymaga, że adres siedziby A. sp. z o. o. jako dłużnika Skarżącej, co wynika z treści odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego A. sp. z o.o., uległ zmianie dopiero 30 listopada 2011r., a następnie 30 marca 2012r. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, Skarżąca w sposób prawidłowy i w zgodzie z danymi wynikającymi z KRS kierowała we wskazanym wyżej okresie korespondencje, o której mowa w art. w art.89 a ust. 1 ustawy o VAT, na adres siedziby dłużnika - A. sp. z o. o. tj.: ul. [...] , [...] W.. Przypomnieć należy, że w myśl przepisu art. 17 ust.1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ( t. j. Dz.U. z 2007r., nr 168, poz. 1186) domniemywa się, że dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym, w tym w szczególności dane zawarte w Rejestrze Przedsiębiorców, są prawdziwe oraz, że do czasu zmiany danych podmiotu podlegającego obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego i zarejestrowania tejże zmiany przez Sąd Rejestrowy przyjmuje się, że dane zawarte w KRS są zgodne ze stanem rzeczywistym. W świetle powyższych okoliczności przyjęta przez organy podatkowe teza, że Skarżąca "wysyłała zawiadomienia na nieaktualny adres" stoi nie tylko w wyraźnej opozycji z zapisami KRS, ale uprawnia również do wniosku, że organy podatkowe przerzuciły negatywne skutki niezgłoszenia odpowiednich zmian w KRS co do siedziby A. sp. z o. o. z tegoż podmiotu na Skarżącą, co tym bardziej wzmacnia zarzut naruszenia przez organy zasady zaufania do organów podatkowych. W ten sposób doszło także do naruszenia jednej z fundamentalnych zasad, że wszelkie wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika (por. wyrok NSA z 12.04.2011r., sygn. akt I FSK 262/11, Lex nr 882070). Jako oczywiście chybione, a wręcz niezrozumiałe, Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że skoro "w aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia odpisu KRS A. sp. z o. o wg stanu na dzień 10 listopada 2011r., tj. już po wysłanych zawiadomieniach i po wszczęciu przez organ podatkowy kontroli (...)", to okoliczność ta rzutuje na fakt, iż Skarżąca wysłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres. Ponownego podkreślenia wymaga bowiem, że Skarżąca wysyłając w dniu 25 września 2011 r. do ww. spółki zawiadomienie o dokonaniu w deklaracji VAT - 7 za sierpień 2011 r. korekty podatku należnego o kwotę 316.161,29 zł, wskazała właściwy adres siedziby dłużnika, bo wynikający z danych w KRS. To, że do akt sprawy, jak stwierdza organ, już po wysłanym zawiadomieniu w dniu 30 listopada 2011r. załączono odpis z KRS A. sp. z o. nie wzrusza faktu ani nie podważa przyjętych ustaleń rejestrowych, iż siedziba tejże Spółki określona w KRS na dzień 25 września 2011r., a więc wysłania zawiadomienia do dłużnika, była przez Skarżącą prawidłowo określona. Podobnie, jako co najmniej niezrozumiały uznać należy wywód organu, że skoro w aktach sprawy znajduje się "skan umowy z dnia [...] września 2009r. pomiędzy A. sp. z o. a N. sp. z o.o." to dawało to podstawę do "obalenia prawdziwości danych zawartych w KRS (...)" oraz do ewentualnego wystąpienia do Urzędu Skarbowego właściwego dla dłużnika z prośbą o udostępnienie aktualnego adresu prowadzenia działalności". Odnosząc się do powyższego po raz kolejny zauważyć należy, że to wpisy do KRS, w realiach niniejszej sprawy - w zakresie danych o siedzibie firmy - korzystają z domniemania prawdziwości. Ponadto Sąd wskazuje, że siedziba firmy nie zawsze jest tożsama z "z adresem prowadzonej działalności". Implikacją powyższego jest, w ocenie Sądu, chybiona argumentacja organów, jakoby Skarżąca miała realną możliwość ustalenia adresu dłużnika innego niż zarejestrowany w KRS, pod którym dłużnik podejmował będzie korespondencję, skoro pismo z dnia 25 września 2011r. zostało zwrócone nadawcy (Skarżącej) z adnotacją "adresat wyprowadził się", gdyż przyjęcie powyższego przeczyłoby zasadzie jawności i prawdziwości danych znajdujących się w rejestrze. Powyższe oznacza również, że skoro adres dłużnika wskazany w KRS nie uległ zmianie to należy przyjąć, iż nie uległa także właściwość miejscowa Urzędu Skarbowego dłużnika ustalana w oparciu o zarejestrowany przez dłużnika w KRS adres prowadzenia działalności. Reasumując dotychczasowe rozważania oraz ustalenia, Sąd uznał, iż przyjęte przez organy stanowisko sprowadzające się do twierdzenia, że Skarżąca "wysyłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres" pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym i stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Implikacją prawną wadliwie ustalonego stanu faktycznego jest uznanie przez organy, że w takiej sytuacji Skarżąca nie mogła skutecznie doręczyć korespondencji w siedzibie firmy, zgodnie z art. 151 O.p., a zatem prawidłowej subsumcji przepisu prawnego. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę na istotną niekonsekwencję organu. Z jednej bowiem strony organ odwoławczy twierdzi, że "spółka wysłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres", a zatem "do kwestii związanych z doręczeniem zawiadomienia (...) nie może być zastosowany art. 151 O.p.", z drugiej zaś przyjmuje, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomień, o których mowa w art. 89a ust. 1 usatwy o VAT, gdyż "niestety obie przesyłki (tj. z dnia 9 września 2010r. oraz z dnia 25 września 2011r.) wróciły do nadawcy z odręczną adnotacją umieszczoną na kopercie < adresat wyprowadził się > i nie były podwójnie awizowane", przez co nie wypełniono warunku wynikającego z art. 150 § 1a O.p. Odnosząc się do powyższej problematyki wskazać należy, że w stanie prawnym, w którym Skarżąca zawiadomiła dłużnika – A. sp. z o.o. z siedzibą w W. o zamiarze skorzystania z tzw. ulgi za złe długi (tj. że jeżeli w ciągu 14 dni nie ureguluje należności udokumentowanych fakturami wymienionymi w tym zawiadomieniu, to dokona korekty podatku należnego, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT), podatnik mógł na podstawie tego przepisu skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z zastrzeżeniem ust. 2-5 tego przepisu. Dodać można, choć nie ma to zasadniczego znaczenia w rozstrzyganej kwestii, a jedynie wskazuje na pewną ewolucję w podejściu ustawodawcy do problematyki tzw. ulg za złe długi i warunków formalnych z tym związanych, że przepis ten uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2013r. na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2012r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. 21012r. poz. 1342 – zwanej dalej także "ustawą o redukcji niektórych obciążeń") w ten sposób, że od dnia wejścia w życie tej ustawy nie obowiązuje już zastrzeżenie ust. 2-5 tego przepisu oraz, w szczególności, że uchylony został obowiązek wynikający z przepisu ust. 2 pkt 6 art. 89a, zgodnie z którym przepis ust. 1 mógł wywrzeć skutki prawne, gdy wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1, a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie. Jak wynika z uzasadnienia ustawy o redukcji niektórych obciążeń (por. VII.833 – tekst uzasadnienia), celem wprowadzonej zmiany jest "zlikwidowanie zbędnego formalizmu związanego z zastosowaniem ulgi za złe długi" poprzez rezygnację z dotychczasowego warunku zawiadamiania dłużnika o zamiarze skorygowania podatku nalanego (tj. uchylenie pkt 6 w art. 89a ust. 2) oraz o dokonaniu takiej korekty, jak również zawiadomieniu o tym fakcie organu podatkowego (uchylenie ust. 6 w art. 89a), co w konsekwencji spowoduje, że dla skorzystania z ulgi za złe długi nie będzie konieczne uzyskanie potwierdzenia odbioru przez dłużnika ww. zawiadomień. W realiach rozpoznawanej sprawy, korekta podatku należnego mogła nastąpić w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął termin określony w ust. 2 pkt 6, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru przez dłużnika zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, zaś warunkiem dokonania korekty było uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru przez dłużnika zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 6. Jeżeli natomiast zawiadomienie o zamiarze skorygowania podatku należnego nie zostało odebrane przez wierzyciela, wówczas zgodnie z treścią art. 89b ust. 5 ustawy o VAT, należało stosować przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach. Zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 6 jednym z wymogów skorzystania z uprawnienia o jakim mowa powyżej, było zawiadomienie dłużnika przez wierzyciela o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art.89 a ust. 1. Do oceny spełnienia przedmiotowego warunku zastosowanie miał przepis art.89b ust.5 ustawy o VAT, zgodnie z którym do doręczeń zawiadomienia, o jakim mowa w art. 89a ust.2 pkt 6 cyt. ustawy, stosowano odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach tj. przepisy art. 144-154 c. W myśl przepisu art. 151 O.p. "Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio". Zgodnie zaś z przepisem art. 151 a Ordynacji podatkowej "Jeżeli podany przez osobę prawnej lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej adres jej siedziby nie istnieje lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności, pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia". Wobec brzmienia powołanych przepisów stwierdzić należy, iż w sytuacji gdy dłużnik będący osobą prawną wpisaną do odpowiedniego rejestru nie ujawni w rejestrze zmiany adresu siedziby przedsiębiorstwa, korespondencja kierowana pod adres wskazany w rejestrze jako adres siedziby przedsiębiorcy w braku możliwości ustalenia rzeczywistego adresu, pod którym dany przedsiębiorca funkcjonuje, winna zostać uznana za skutecznie doręczoną adresatowi. W świetle przedstawionych ustaleń Sąd uznał, że w rozstrzyganej sprawie zaskarżona decyzja narusza zarówno wskazane przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania, w tym zwłaszcza w zakresie sprzecznego ze stanem faktycznym przyjęcia, że w okolicznościach sprawy Skarżąca nie uprawdopodobniła nieściągalności wierzytelności, gdyż wysyłała zawiadomienie do dłużnika na nieaktualny adres, co miało miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012r., orzekając o zakresie w jakim nie może być wykonana stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić - na tle zakwestionowanych ustaleń w zakresie stanu faktycznego – rozważania odnoszące się do wykładni art. 89a ust.1 w zw. z art. 89a ust.2 pkt 6 ustawy o VAT, art. 17 o KRS, jak i przepisów dotyczących doręczeń, o których mowa w art. 144-154 O.p. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło