III SA/Wa 3133/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF T.R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, ze jego matka choruje na [...] i jest po [...] . Na leki i opiekunkę Skarżący wydaje 1.400 zł miesięcznie, na koszty utrzymania domu przeznacza natomiast około 4.000 zł. Pozostałą kwotę Skarżący wydaje na leki i jedzenie. Z oświadczeń Skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, posiada oszczędności w kwocie 2.000 zł. Żona Skarżącego posiada samochód marki [...] o wartości około 25.000 zł. Skarżący z tytułu emerytury uzyskuje miesięcznie 3.700 zł, jego żona i matka z tego samego tytułu uzyskują po 1.400 i 1.600 zł. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, Skarżący nadesłał zeznania podatkowe, rachunki miesięcznych opłat, decyzje o waloryzacji emerytury swojej oraz żony, dokument ubezpieczenia domu na kwotę 400.000 wystawiony na żonę Skarżącego oraz wyciągi z rachunków bankowych. Skarżący przedstawił też wyliczenie kosztów utrzymania, z którego wynika, że miesięcznie Skarżący wydatkuje kwotę 5.065,76 zł. Ponadto Skarżący oświadczył, że ponosi miesięcznie dodatkowe koszty utrzymania matki w kwocie 200 zł. Do swoich niezbędnych wydatków Skarżący zaliczył opłaty za: gaz 557,50 zł, wodę, 87 zł, opłatę komunalną 29,50 zł., energię elektryczną 254,80 zł., podatek od nieruchomości 40 zł., ubezpieczenie na życie 64,66 zł., dwa telefony komórkowe 90 zł, telefon stacjonarny i Internet 98 zł, abonament telewizyjny 17,30 zł, koszty utrzymania i eksploatacji samochodu 750 zł, koszty utrzymania urządzeń domowych (konserwacja i przeglądy pieca CO, systemu alarmowego, instalacji ogrodowej, instalacji elektrycznej, instalacji sanitarnej i kanalizacji) 66 zł, remonty bieżące i naprawy budynku (dach, rynny, wymiana drzwi) 300 zł, kompleksowe ubezpieczenie domu 61 zł, prasa, książki, teatr i kino 150 zł, środki czystości 50 zł, wyżywienie 1.500 zł, wydatki na leki 550 zł, odzież i obuwie 200 zł, badania laboratoryjne, prywatne wizyty lekarskie, stomatolog 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, że poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi w kwocie 500 zł. - przekracza jego możliwości finansowe. Instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi (referendarzowi sądowemu) kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego , z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Zwalnia się od kosztów sądowych tego, kto z uwagi na sytuację materialną sam nie jest w stanie tego uczynić. Do takiej kategorii osób nie można zaliczyć Skarżącego, który uzyskuje stałe dochody z emerytury w kwocie 3.700 zł miesięcznie. Łączne miesięczne dochody rodziny – według oświadczenia Skarżącego – wynoszą 6.700 zł. Wprawdzie Skarżący ponosi wysokie miesięczne wydatki (5.265,76 zł), jednakże nie wszystkie wydatki Skarżącego można zaliczyć do niezbędnych. Przykładowo nie można nazwać mianem niezbędnych wydatków na kino i teatr. Nie można również pominąć faktu, że Skarżący posiada oszczędności w kwocie 2.000 zł. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jak już wskazano, Skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w kwocie 3.700 zł netto miesięcznie. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, które uzyskują miesięczny dochód również tytułu emerytury w kwotach po 1.600 i 1.770 zł. W ocenie referendarza sądowego, ponadstandardowe wydatki ponoszone przez Skarżącego nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez niego postępowania sądowego. Wskazać też trzeba, że koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tej sytuacji uznać należało, że Skarżący nie spełnił przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.