III SA/Wa 3135/14

WyrokWSA w Warszawie2015-05-22

Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Elżbieta Olechniewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy datą nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego jest data podpisania aktu notarialnego czy data przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni, w kontekście opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie oparły swoje decyzje na przepisie art. 17(2) ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który został uznany za niezgodny z Konstytucją. Skuteczność wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest ex tunc, co oznacza, że data nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu powinna być datą podpisania aktu notarialnego, a nie datą przyjęcia w poczet członków spółdzielni. W konsekwencji, przychód ze sprzedaży nie podlega opodatkowaniu, gdyż sprzedaż nastąpiła po upływie 5 lat od nabycia.
Stan faktyczny
M. K. sprzedał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w 2009 roku, które nabył na podstawie aktu notarialnego z 2003 roku. Organ podatkowy uznał, że datą nabycia jest 2004 rok, gdyż skuteczność umowy była uzależniona od przyjęcia M. K. w poczet członków spółdzielni. Skarżący kwestionował tę datę, wskazując na datę podpisania aktu notarialnego jako moment nabycia prawa. Organ podatkowy na podstawie niekonstytucyjnego przepisu nałożył podatek dochodowy od osób fizycznych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M. K. kwotę 133 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. K. kwotę 133 zł (słownie: sto trzydzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z [...] maja 2014 r. określił M. K. (zwanemu dalej "Skarżącym", "Podatnikiem" lub "Stroną") wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 3.316 zł z tytułu odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący złożył 14 lipca 2009 r. akt notarialny z 1 lipca 2009 r. Rep. A Nr [...] z którego wynika, że dokonał odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w budynku położonym w W. przy ul. [...] a za cenę 325.000 zł. Z treści § 1 ww. aktu wynika również, że spółdzielcze własnościowe prawo do ww. lokalu mieszkalnego przysługuje Podatnikowi od 5 stycznia 2004 r. oraz, że prawo to Podatnik nabył na podstawie umowy sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego Rep. A Nr [...] sporządzonej w dniu 16 grudnia 2003 r., gdy był kawalerem, a umów majątkowych małżeńskich ze swoją żoną nie zawierał, w związku z czym prawo to stanowi Jego majątek osobisty. Wraz z aktem notarialnym Podatnik złożył pismo z 13 lipca 2009 r., w którym oświadczył, że środki otrzymane ze sprzedaży ww. prawa zostaną w całości przeznaczone na zakup nowego mieszkania. 16 lipca 2009 r. Skarżący złożył akt notarialny z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...] dotyczący nabycia ww. prawa. Z § 6 aktu notarialnego wynika, że strony umowy zostały uprzedzone, że skuteczność umowy objętej tym aktem zależy od przyjęcia nabywcy w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "R." w W. oraz poinformowane o treści art. 17.1 pkt 6 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27 ze zm., zwanej dalej "u.s.m."), z którego wynika, że spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków nabywcy prawa, jeżeli odpowiada on wymaganiom statutu. W dniu 2 listopada 2009 r. Skarżący złożył także pismo, w którym oświadczył, że środki otrzymane ze sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego zostaną w całości przeznaczone na zakup i remont nowego mieszkania (ul. [...] W.). W dniu 10 listopada 2009 r. złożył kserokopię interpretacji indywidualnej z 6 października 2009 r. Nr [...], z której wynika, że za datę nabycia przedmiotowego prawa należy przyjąć datę przyjęcia Podatnika, jako nabywcy, w poczet członków spółdzielni, czyli 5 stycznia 2004 r. W dniu 18 listopada 2009 r. Skarżący złożył deklarację o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym PIT-23 w której wskazał: przychód z odpłatnego zbycia w kwocie 325.000 zł, przychód pomniejszony o koszty odpłatnego zbycia w kwocie 325.000 zł, kwotę przychodu zwolnioną z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) lub lit. e) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.d.o.f.", w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.), w wysokości 325.000 zł. W dniu 14 października 2011 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynął akt notarialny z 7 sierpnia 2009 r. Rep. A Nr [...] dotyczący nabycia przez I. i M. K., na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] położonego przy ul. [...] w W.. Pismem z 13 stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]wezwał M. K. w celu przedłożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] położonego w W. przy ul. [...], aktem notarialnym z 1 lipca 2009 r. Rep. A Nr [...] na cele mieszkaniowe, określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) lub lit. e) u.p.d.o.f., w terminie dwóch lat od dnia sprzedaży. W odpowiedzi na ww. wezwanie, 4 lutego 2014 r. Podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym [...] zaświadczenie o wysokości spłaconych odsetek/kapitału z tytułu kredytu udzielonego na cele mieszkaniowe z 8 sierpnia 2011 r. wystawione przez P. S.A., zestawienie kwot dotyczących spłat kredytu oraz wniosek o zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku, gdyż jak wskazał, sprzedaż mieszkania nastąpiła po pełnych 5 latach kalendarzowych od dnia zakupu (16 grudnia 2003 r. akt notarialny Rep. A Nr [...]) i w związku z tym przychód ze sprzedaży nie powinien podlegać opodatkowaniu. Do wniosku Podatnik dołączył: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 marca 2004 r. sygn. akt K [...] oraz postanowienie Urzędu Skarbowego w S. 17 sierpnia 2007 r. w sprawie interpretacji prawa podatkowego. Pismem z 4 marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] poinformował Podatnika, że datą nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w W. przy ul. [...] jest data wskazana w § 6 umowy z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...], tj. data przyjęcia Podatnika w poczet członków spółdzielni. Postanowieniem z [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w budynku położonym w W. przy ul. R. za cenę w kwocie 325.000 zł, dokonanego aktem notarialnym z dnia 1 lipca 2009 r. Rep. A Nr [...]. Następnie, pismem z 31 marca 2014 r., organ podatkowy pierwszej instancji wezwał Podatnika w celu przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających wydatkowanie przychodu uzyskanego z tytułu zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do ww. lokalu mieszkalnego w terminie i na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) lub lit. e) u.p.d.o.f., w tym w szczególności: umowy kredytowej - Preferencyjny kredyt mieszkaniowy z dopłatami do oprocentowania Nr [...] z 4 sierpnia 2009 r. zawartej pomiędzy Podatnikiem a P. SA w W., zaświadczenia o przyjęciu w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko- Własnościowej "R." w W. z 5 stycznia 20014 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie, w dniu 9 kwietnia 2014 r., Podatnik przedłożył kserokopię zawiadomienia z 6 stycznia 2004 r. L dz. [...] o przyjęciu w poczet członków S. "R." oraz kserokopię umowy kredytu Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ podatkowy pierwszej instancji wyznaczył Podatnikowi siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania podatkowego. W dniu 24 kwietnia 2014 r. M. K. złożył pismo, w którym oświadczył, że wszystkie środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] zostały przeznaczone i wydatkowane na zakup mieszkania przy ul. [...]. Jednocześnie w piśmie tym I. K.t oświadczyła, że środki, które wydatkowała na zakup ww. mieszkania nie pochodziły ze sprzedaży żadnej innej nieruchomości. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] określił M. K. wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 3.316 zł z tytułu odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w budynku położonym w W. przy ul. [...]. Organ podatkowy powołał treść art. 353 (1) ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodek Cywilny (Dz. U. Nr 6 poz. 93 z późn. zm.), a następnie wskazał, że zastrzeżenie o uzależnieniu skuteczności zawartej umowy od przyjęcia w poczet członków spółdzielni mieszkaniowej należy traktować jako postanowienie umowne, na które obie strony umowy wyraziły zgodę. Datą nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w budynku położonym w W. przy ul. [...], jest data wskazana w § 6 umowy z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...], a więc data 5 stycznia 2004 r. - data przyjęcia Podatnika w poczet członków spółdzielni. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w niezaskarżonej przez Podatnika interpretacji indywidualnej z 6 października 2009 r. wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał ponadto, że istotny jest fakt, iż w żadnym miejscu w treści umowy z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...]nie powołano się na te normy u.s.m., które zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 marca 2004 r. sygn. akt K 32/03. Organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił wydatki w łącznej kwocie 291.836,57 zł, poniesione po dacie uzyskania przychodu z przedmiotowej sprzedaży, co do których zachodzą przesłanki do zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) lub lit. e) u.p.d.o.f., tj.: spłata kredytu wraz z odsetkami (umowa kredytu hipotecznego D. Nr [...]) w kwocie 68.429,83 zł, część ceny dotyczącej nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] położonego w Warszawie przy ul. R. w kwocie 185.000 zł, koszty aktu notarialnego z dnia 7 sierpnia 2009 r. Rep. A Nr [...] w kwocie 11.045,90 zł, spłat Preferencyjnego kredytu mieszkaniowego z dopłatami do oprocentowania (umowa Nr [...]) w kwocie 27.360,84 zł. Nie uwzględniono wydatku w kwocie 1.284,24 zł poniesionego po upływie dwuletniego terminu w związku ze spłatą w dniu 1 sierpnia 2011 r. Preferencyjnego kredytu mieszkaniowego. W konsekwencji organ podatkowy pierwszej instancji ustalił: przychód uzyskany z przedmiotowego zbycia w kwocie 325.000 zł, przychód zwolniony z opodatkowania, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i lit. e) u.p.d.o.f., w kwocie 291.836,57 zł, podstawę opodatkowania w kwocie 33.163 zł, zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 3.316 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, M. K. zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego sprawy, naruszającą przepisy art. 120 Op i 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p."). Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 30 marca 2004 r. sygn. akt K 32/03 (Dz. U. z 2004 r., 2 Nr 63, poz. 591) orzekł o niezgodności m. in. art. 17(2) ust. 2 u.s.m. z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Organ odwoławczy podkreślił, że w żadnym miejscu w treści umowy z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...] nie powołano się na te normy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Przepis art. 17(2) ust 2 u.s.m. utracił moc po zmianie dokonanej 15 kwietnia 2004 r., zatem zapis, który znalazł się w umowie uzależniający skuteczność zawartej umowy od przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni był prawnie skuteczny. Jednakże nie było to postanowienie umowy (warunek), który strony uzgodniły między sobą, a była to informacja notariusza na temat istniejącego stanu prawnego obowiązującego w trakcie zawarcia umowy. W ówczesnym stanie prawnym istniał również art. 17(1) ust 6, który stanowił, że Spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków nabywcy prawa, jeżeli odpowiada on wymaganiom statutu. O tym przepisie Nabywca został również zawiadomiony. W akcie notarialnym z 1 lipca 2009 r., na podstawie zaświadczenia z dnia 19 maja 2009 r., wydanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko Własnościową "R.", zawarto stwierdzenie, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego Nr [...] przysługuje M. K. od 5 stycznia 2004 r. Z powyższego wynika, że w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym, skuteczne nabycie przedmiotowego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nastąpiło z chwilą przyjęcia Nabywcy tego prawa w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej i skutek ten był zgodny z ówczesnym stanem prawnym. Zarówno późniejsze zmiany przepisów, jak i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w dniu zawierania umowy nie istniały. Powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego wskazuje na to, iż po wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie istniało już związanie członkostwa z własnością lokalu. Jednakże kwestia skuteczności zawartego wcześniej aktu nabycia tego prawa musi być rozważana na gruncie istniejącego w danym momencie prawa - czyli przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, datą nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] usytuowanego w W. przy ul. [...] jest data wskazana w § 6 umowy z 16 grudnia 2003 r. Rep. A Nr [...] – 5 stycznia 2004 r., tj. data przyjęcia Podatnika w poczet członków Spółdzielni. Stąd za nieuzasadnione Organ odwoławczy uznał zarzuty naruszenia art. 120 O.p., 121 § 1 O.p. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego oraz wydanie decyzji pośrednio w oparciu u przepis, który został wyeliminowany z obrotu prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Ponieważ sprzedaż przedmiotowego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nastąpiła przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce nabycie, uzyskany z tej sprzedaży przychód, stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) i art. 28 ust. 2 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r., podlegał opodatkowaniu 10% zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przy czym, w myśl art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Z kolei stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i lit. e) u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt. 8 lit. a)-c), z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a ustawy w części wydatkowanej nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł. Stosownie do art. 28 ust. 2 i ust. 2a u.p.d.o.f., podatek od przychodu, o którym mowa w ust. 1, ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% uzyskanego przychodu. Podatek ten jest płatny bez wezwania w terminie 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika. Zasada, o której mowa w ust. 2 zdanie drugie, nie ma zastosowania do podatników dokonujących sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), którzy w terminie 14 dni od dnia dokonania tej sprzedaży złożą oświadczenie, że przychód uzyskany ze sprzedaży przeznaczą na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) lub lit. e). Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji przeanalizował przedłożone przez Stronę dokumenty i prawidłowo ustalił przychód zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i lit. e) u.p.d.o.f., w łącznej kwocie 291.836,57 zł, w tym: spłata kredytu wraz z odsetkami (zaciągniętego na zbywany lokal mieszkalny) w wysokości 68.429,83 zł, część ceny w kwocie 185.000,00 zł na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...], koszty aktu notarialnego z 7 sierpnia 2009 r. Rep A Nr [...] w kwocie 11.045,90 zł, spłata preferencyjnego kredytu mieszkaniowego na nabycie ww. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego Nr [...] w kwocie 27.360,84 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie nie uwzględnił kwoty 1.284,24 zł z tytułu spłaty preferencyjnego kredytu mieszkaniowego, bowiem spłaty dokonano w dniu 1 sierpnia 2011 r., tj. po upływie ustawowego dwuletniego terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji praz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił naruszenie art. 120 O.p. i art. 121 O.p. twierdząc, że organ podatkowy błędnie ocenił stan faktyczny zaistniały w sprawie. Wyjaśnił, że spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego jest ograniczonym prawem rzeczowym i jako takie podlega swobodnemu obrotowi. Może być w każdej chwili zbyte. Umowa sprzedaży jest umową konsensualną, do jej ważności wymagana jest forma aktu notarialnego. Za datę przeniesienia prawa własności do rzeczy uznaje się datę oświadczenia woli stron umowy. W przypadku umowy, jaką jest akt notarialny, nie ma wątpliwości, że datą oświadczenia woli jest data zawarcia aktu notarialnego. . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz ja poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zmianami, dalej: "p.p.s.a."). Dodać warto, że zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu koncentruje się w niniejszej sprawie na kwestii ustalenia daty nabycia przez Skarżącego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...] nr [...]. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006r., źródłem przychodu podlegającego opodatkowaniu jest odpłatne zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, które nastąpiło przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Dodać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1588) do przychodu (dochodu) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f., nabytych lub wybudowanych (oddanych do użytkowania) do dnia 31 grudnia 2006r., stosuje się zasady określone w ustawie wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007r. Z treści art. 28 ust. 1 – 2 u.p.d.o.f. wynika zaś, że przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł (ust. 1). Podatek od przychodu, o którym mowa w ust. 1, ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% uzyskanego przychodu. Podatek ten jest płatny bez wezwania w terminie 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika. Bezspornym w sprawie jest, że wskazane powyżej prawo do lokalu mieszkalnego zostało przez Skarżącego odpłatnie zbyte na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2009r. Z akt sprawy wynika także jednoznacznie, iż Skarżący nabył wskazane prawo na podstawie aktu notarialnego z dnia 16 grudnia 2003r., natomiast w dniu 5 stycznia 2004r. został przyjęty w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej "R." w W.. Okoliczność ta wynika z treści aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2009r., a w szczególności § 1 tego aktu, którego treść została sporządzona na podstawie zaświadczenia z dnia 19 maja 2009r., wydanego przez ww. spółdzielnię. A zatem spór sprowadza się do ustalenia daty nabycia przez Skarżącego przedmiotowego prawa do lokalu. Zdaniem organu datą tą jest 5 stycznia 2004r., a więc dzień przyjęcia Skarżącego w poczet członków spółdzielni, gdyż zgodnie z art. 17(2) ust. 1 u.s.m., w brzmieniu obowiązującym w dniu sporządzenia aktu notarialnego z dnia 16 grudnia 2003r., spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu było prawem zbywalnym, przechodziło na spadkobierców i podlegało egzekucji, ale co istotne w sprawie – zgodnie z ustępem 2 tego artykułu – skuteczność zbycia tego prawa była uzależniona od przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni. Tak więc, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., dopiero z tą chwilą mogło dojść do nabycia przedmiotowego prawa. Zdaniem Skarżącego natomiast za moment nabycia prawa do lokalu należy w tej sprawie przyjąć datę podpisania aktu notarialnego, a więc 16 grudnia 2003r., gdyż była to data złożenia zgodnych oświadczeń stron umowy sprzedaży rzeczy. Dodatkowo Skarżący wskazał, że przepis art. 17(2) ust. 2 u.s.m., na którym organy podatkowe opierają swoje stanowisko, został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004r., sygn. akt K 32/03, uznany za niezgodny z Konstytucją. Rację należało przyznać Skarżącemu, który podnosił, iż organy podatkowe oparły wydane w tej sprawie decyzje na przepisie, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 17(2) ust. 1 u.s.m., w brzmieniu obowiązującym w dniu sporządzenia aktu notarialnego z dnia 16 grudnia 2003r., spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu było prawem zbywalnym, przechodziło na spadkobierców i podlegało egzekucji. Zgodnie natomiast z art. 17 (2) ust. 2 tej ustawy skuteczność zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu zależy od przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni. Wyrokiem z dnia 30 marca 2004 r., K 32/03 (Dz. U. Nr 63, poz. 591) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 17(2) ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał w uzasadnieniu tego wyroku wskazał przede wszystkim na nierówne traktowanie praw podmiotowych. Trybunał wyjaśnił, iż: "Spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie można utożsamiać z prawem własności. To pierwsze niewątpliwie jest ograniczonym prawem rzeczowym. Jego umiejscowienie w tym zakresie wyraźnie przesądza sama ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych w art. 172 ust. 1 zdanie 2 u.s.m. Spółdzielcze prawo do lokalu z ekonomicznego punktu widzenia jest jednak zbliżone do własności. Konstatacja ta pozostaje aktualna również na gruncie nowej regulacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Szczególny charakter tego prawa potwierdza możliwość założenia dla niego odrębnej księgi wieczystej oraz obciążenia go innymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, w szczególności hipoteką.(...). Istotne znaczenie dla niniejszych rozważań ma fakt, iż na gruncie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, w brzmieniu ustalonym ustawą z 19 grudnia 2002 r., obowiązki majątkowe nałożone na członków spółdzielni mieszkaniowej niezależnie od przysługującego im tytułu do lokalu mieszkalnego są niemal identyczne. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.s.m., "członkowie spółdzielni, którzy oczekują na ustanowienie na ich rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub prawa odrębnej własności lokalu, są obowiązani uczestniczyć w kosztach budowy lokali przez wnoszenie wkładów mieszkaniowych lub budowlanych i w innych zobowiązaniach spółdzielni związanych z budową zgodnie z postanowieniami statutu. Od chwili pozostawienia im lokali do dyspozycji uiszczają oni opłaty określone w ust. 1 albo 2". W przypadku członka spółdzielni ubiegającego się o ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jest on obowiązany zgodnie z art. 17 3 ust. 2 u.s.m. do wniesienia wkładu budowlanego "według zasad określonych w statucie i w umowie w wysokości odpowiadającej całości kosztów budowy przypadających na jego lokal". Ponosi on również obciążenia wynikające z zaciągnięcia przez spółdzielnię kredytu w celu sfinansowania kosztów budowy jego lokalu w odpowiedniej części wraz z odsetkami. Nie wdając się w szczegółową analizę pozostałych przepisów ustawy traktujących o zakresie obciążeń członka spółdzielni można skonstatować, iż w każdym przypadku to on ponosi pełną odpowiedzialność majątkową z tego tytułu. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku zawarcia z członkiem spółdzielni umowy o budowę lokalu, gdy ubiega się on o ustanowienie odrębnej własności lokalu (zob. przede wszystkim art. 18 ust. 2 u.s.m.).(...). Rozwiązanie to potwierdza brak ekonomicznego uzasadnienia dla wprowadzenia odrębnych rozwiązań dotyczących z jednej strony własnościowego prawa do lokalu, z drugiej - odrębnej własności lokalu. W obu przypadkach członek spółdzielni obarczony jest takimi samymi kosztami związanymi z budową lokalu, a następnie jego eksploatacją. Dotyczy to również ponoszenia kosztów zarządu nieruchomością oraz wpłat na fundusz remontowy (zob. art. 4 ust. 3 u.s.m. in fine). Motywy ekonomiczne dotyczące celu wprowadzenia obok odrębnej własności lokali drugiej szczególnej instytucji, jaką jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, są z punktu widzenia członków spółdzielni nie tylko niejasne, ale wręcz mogą wprowadzać w błąd nabywców praw do lokali. Samo pojęcie "spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu" od dawna prowadzi do nieporozumień w praktyce obrotu, osoby zainteresowane posługują się bowiem określeniami "lokal własnościowy" czy "mieszkanie własnościowe", przy czym zazwyczaj nie wskazuje się, czy chodzi o prawo spółdzielcze, czy też o odrębną własność lokalu. (...).Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez ustawodawcę rozwiązań prowadzących do sytuacji, w której trudno wskazać jakiekolwiek istotne różnice w treści prawa podmiotowego między własnością i innymi prawami majątkowymi przy jednoczesnym zróżnicowaniu ich ochrony. Oznacza to bowiem różnicowanie zakresu prawnej ochrony praw o niemal identycznej treści ekonomicznej i realizujących ten sam typ interesu gospodarczego podmiotu uprawnionego. Formalna odmienność konstrukcyjna wprowadzona przez ustawodawcę prowadzi natomiast do istotnych różnic w zakresie swobody dysponowania prawem majątkowym, a to w praktyce niewątpliwie przesądza o jego wartości majątkowej i atrakcyjności rynkowej (co ma niebagatelne znaczenie dla obrotu tymi prawami podmiotowymi). Sprzeczność z art. 64 Konstytucji ocenianych regulacji przejawia się więc w nierównym traktowaniu praw podmiotowych. W świetle Konstytucji o istocie prawa podmiotowego nie może przesądzać jedynie jego umiejscowienie w ramach ustawowego katalogu pewnej ogólniejszej kategorii praw, ale przede wszystkim jego treść i zakres przysługujących uprawnień oraz możliwość ich realizacji.". Powyższe wywody można, zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, odnieść do nierównego traktowania we wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przypadkach, w zakresie skutków podatkowych. Wskazać bowiem należy, iż w przypadku odrębnej własności lokalu nabycie nastąpiłoby w dacie podpisania aktu notarialnego, a w przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego – według stanowiska organów podatkowych – w dacie przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni. Zdaniem Sądu właśnie odmienność skutków podatkowych obu opisanych przypadków jaskrawo wskazuje na nierówne traktowanie praw podmiotowych, na co wskazywał Trybunał w przywołanym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 2 Konstytucji prawa majątkowe należące do tej samej kategorii winny podlegać równej dla wszystkich ochronie prawnej. Za nieprawidłowe należało zatem uznać oparcie przez organy podatkowe wydanych w tej sprawie decyzji na przepisie uznanym za niezgodny z Konstytucją. Organy podatkowe odnotowały wprawdzie, że został wydany wspomniany wyrok, ale uznały, że z uwagi na to, że przepis art. 17 (2) ust. 2 u.s.m. utracił moc obowiązującą dopiero w związku ze zmianą tego przepisu z dnia 15 kwietnia 2004r., to zapis, który znalazł się w akcie notarialnym z dnia 16 grudnia 2003r., uzależniający skuteczność zawartej umowy od przyjęcia w poczet członków spółdzielni, był prawnie skuteczny. Nie akceptując tego stanowiska organów podatkowych należy wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia z dnia 23 czerwca 2005 r. (sygn. akt III CZP 35/05, publ. OSNC 2006/5/81) opowiedział się za przyjęciem skuteczności ex tunc wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r. Jak więc wykazano powyżej organy podatkowe – z bezpodstawnego stwierdzenia skuteczności działania wobec Skarżącego niekonstytucyjnego przepisu art. 17(2) ust. 2 u.s.m. - wywiodły istnienie zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Przyjęły bowiem, że Strona zbyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w Warszawie przed upływem 5 lat od jego nabycia. To w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania przez organy podatkowe orzekające w tej sprawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006r. Spełniona zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i zobowiązania organu odwoławczego do uwzględnienia przedstawionych powyżej rozważań Sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło