III SA/Wa 314/04
WyrokWSA w Warszawie2004-11-29
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Sylwester Golec, Bogdan Lubiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić uznania wydatków udokumentowanych umową kupna-sprzedaży za koszty uzyskania przychodu, jeśli istnieje podejrzenie fikcyjności tej umowy, a podatnik twierdzi, że dokumenty zostały mu odebrane w związku z postępowaniem karnym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe zbyt arbitralnie odmówiły wiarygodności umowie kupna-sprzedaży części samochodowych, nie uwzględniając pisma prokuratury wskazującego na zabezpieczenie dokumentów podatnika. Brak przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w tej kwestii uniemożliwił jednoznaczne stwierdzenie, że umowa nie istniała w odpowiednim czasie. W związku z tym, organ nie mógł jednoznacznie stwierdzić fikcyjności umowy i odmówić uwzględnienia wydatków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła M. W. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 rok. Organy podatkowe nie uznały części wydatków na remonty samochodów sprzedanych w 2000 roku za koszty uzyskania przychodu, kwestionując dowody w postaci umów kupna-sprzedaży części. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wnosząc o uchylenie decyzji i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie asesor WSA Sylwester Golec, sędzia NSA Bogdan Lubiński ( spr. ), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości ; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.800 zł ( dwa tysiące osiemset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] października 2003r. Nr [...] określającej M. W. należny podatek dochodowy za rok 2000 w kwocie 11.562,90 zł.
W uzasadnieniu Dyrektor stwierdził, że Pan M. W. w zeznaniu o osiągniętym dochodzie za 2000r. , złożonym na druku PIT-36 wykazał dochód w kwocie 11.720,48 zł podatek dochodowy obliczony wg I skali wyniósł 1.010.65 zł . Po dokonaniu odliczeń z tyt. zapłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne, należność z tytułu podatku dochodowego nie wystąpiła.
Urząd Skarbowy dokonując kontroli podatkowej stwierdził, iż podatnik w złożonym zeznaniu podatkowym nie wykazał dochodu z tytułu sprzedaży ( odpłatnego zbycia) samochodów przed upływem pół roku licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.
Zgodnie z art. 10 ust. l pkt 8 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( jedn. tekst Dz.U z 1993r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm./ źródłem przychodów jest sprzedaż innych rzeczy ( niż wymienione w pkt. 8 lit.a,b,c ww. art. ), jeżeli sprzedaż tych rzeczy nastąpi przed upływem pół roku licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło ich nabycie.
Dochodem ze sprzedaży tych rzeczy - jeżeli przychód nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej - w myśl art. 24 ust.6 jest różnica pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży rzeczy a kosztem ich nabycia, zmniejszona o wartość nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Pan M. W. w dniu [...] listopada 1999 r. nabył samochód osobowy marki [...] r. prod. 1998 za kwotę brutto 15.267,00 zł, który sprzedał dnia [...] maja 2000r.na podstawie umowy kupna - sprzedaży za kwotę 52.000,00 zł.
Pan M. W. nabył również na podstawie umowy kupna sprzedaży z dnia [...].04.2000r samochód marki [...] r. prod. 1997 za kwotę 23.150 zł, który sprzedał na podstawie umowy kupna sprzedaży z dnia [...].10.2000r. za kwotę 60.000 zł.
Jak z powyższego wynika obydwa samochody zostały sprzedane przed upływem pół roku od ich nabycia licząc od końca miesiąca , w którym nastąpiło ich nabycie. Zatem różnica między cena uzyskaną ze sprzedaży a kosztem ich nabycia , przy uwzględnieniu poniesionych nakładów jest dochodem podatnika.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest kwota poniesionych nakładów na wyremontowanie zakupionych samochodów do dalszej odprzedaży.
Z przedstawionych przez podatnika dowodów potwierdzających pominięcie nakładów, Urząd Skarbowy nie uznał wydatków wynikających z umowy z dnia [...] i [...] listopada 1999r. w kwocie 27.880 zł i z dnia [...] listopada 1999r. za kwotę 39500 zł, gdyż osoby wskazane w tych jako sprzedawcy nie potwierdzili ich zawarcia.
Organ odwoławczy nie uznał także wydatku w kwocie 11.500 zł wynikającego z umowy z dnia [...] kwietnia 2000r., ponieważ jego zdaniem dowód ten jest mało wiarygodny.
W prowadzonym postępowaniu podatkowym podatnik był proszony o wskazanie wszystkich dowodów w prowadzonej sprawie. Dowody takie wraz z wyjaśnieniem podatnika z dnia 5.07.2003r. zostały przyjęte przez organ pierwszej instancji.
W dniu 24.09.2003r. podatnik wraz z pełnomocnikiem został zapoznany z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Żadne dodatkowe wyjaśnienia w tej sprawie , ani też dowody dotyczące dodatkowego nakładu na zakup części do samochodu marki [...] w określonym prawem terminie - nie zostały przedłożone. Wraz z odwołaniem przez podatnika dowód uznano za niewiarygodny.
W złożonej skardze skarżący wnosząc o uchylenie ww. decyzji zarzucił naruszenie art. 122, 180 § 1 i 188 ustawy Ordynacja podatkowa.
Powołując się na art. 24 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zarzucił, iż organy podatkowe odmówiły przeprowadzenia dowodów na okoliczność ustalenia wartości poczynionych nakładów w czasie posiadania przedmiotowych samochodów. Podkreślił, iż wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu mechaniki samochodowej oraz z dokumentu przedstawionej umowy z dnia [...] kwietnia 2000r. w sprawie nabycia części do samochodu [...] na kwotę 17.000 zł.
Wskazał, iż w latach 2002-2003 - w związku z prowadzonym postępowaniem karnym ostały mu odebrane wszelkie dokumenty dotyczące posiadanych w ostatnich latach pojazdów, które stopniowo odzyskuje. Po odzyskaniu ww. umowy z dnia [...] kwietnia 2000r. w trakcie prowadzonego postępowania, niezwłocznie przedstawił ją organowi podatkowym.
Ponadto w ocenie skarżącego powołanie biegłego do wydania opinii w tej sprawie pozwoliłoby na ustalenie koniecznych nakładów jakie musiał ponieść podatnik w związku z przywróceniem pojazdów do stanu określonego na dzień sprzedaży, które jako koszty uzyskania przychodu powinny zostać uwzględnione w wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.
Dodał, iż w trakcie prowadzonego postępowania podatnik nie wskazywał, że dowody na zakup części do ww. samochodu marki [...] zostały mu zabrane w trakcie postępowania karnego. Brak jest również dowodów na poparcie argumentu podnoszonego w skardze, iż przedmiotowa umowa kupna - sprzedaży części z dnia [...].04.2000r. została zabrana skarżącemu w trakcie tego postępowania i podatnik stopniowo odzyskuje kolejne dokumenty związane z tą sprawą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ocenie Sądu podlega zatem zgodność wydanych aktów - w tym wypadku decyzji administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia stwierdzić należy, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednakże w rozpatrywanej sprawie mając na uwadze akta zgromadzone w sprawie, nie można uznać za zasadne wszystkich zarzutów zawartych w skardze. I tak podzielić trzeba stanowisko organów podatkowych w kwestii nieuznania wydatków na zakup części samochodowych, co potwierdzić miały umowy zawarte w dniu [...] i [...] listopada 1999r. w kwocie 27.880 zł i w dniu [...] listopada 1999r. na kwotę 3.950 zł.
Punktem wyjścia dla tej oceny jest norma art. 191 Ordynacji podatkowej zawierająca zasadę swobodnej oceny dowodów, w świetle której organ podatkowy obowiązany jest dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie zebranego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu organy podatkowe zarówno zgromadziły w sposób zupełny i niezbędny do podjęcia decyzji podatkowej w tym zakresie materiał dowodowy do czego zobowiązuje art. 187 § 1 Ordynacji, jak i w sposób swobodny dokonały jego oceny. Postępowanie, które zostało przeprowadzone przez te organy i wnioski jakie zostały sformułowane pozwoliły uznać, ze wydatki potwierdzone ww. umowami, uznanymi słusznie jako fikcyjne, nie mogą stanowić podstawy do ich uwzględnienia jako koszty napraw.
Przypomnieć wypada, że w myśl art. 24 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem ze sprzedaży rzeczy określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d, jeżeli przychód ze sprzedaży nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej, jest różnica pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży rzeczy a kosztem ich nabycia, zmniejszenia o wartości nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy.
Aby jednak określone wydatki można było uznać jako koszt nabycia, to zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA wydatki te muszą być należycie dokumentowane.
Skoro dokument, na który powołała się strona okazał się fałszywy, to kwota wydatku potwierdzona takim dowodem nie mogła zostać uwzględniona. Jednocześnie należy podnieść, że opinia biegłych w tej sprawie mogła jedynie potwierdzić sam fakt wykonania remontu, co nie było kwestionowane przez organy podatkowe. Natomiast opinia biegłych nie mogła wykazać, że umowa nie jest fikcyjna.
Stąd też za niezasadny należało uznać zarzut skarżącego o naruszeniu art. 180 i 188 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak uwzględnienia co do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Przechodząc do przyczyn uchylenia decyzji należało stwierdzić, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze wskazane wyżej przepisy art. 187 § 1 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa, za zbyt arbitralnie trzeba było uznać stanowisko organów podatkowych, o odmówieniu wiarygodności umowie kupna - sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2000r. i nieuwzględnieniu wykazanej w niej kwoty jako wydatku na nakłady remontu samochodu.
Uszło bowiem uwadze organom podatkowym, że w aktach sprawy znajduje się pismo Prokuratury Okręgowej w S. z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] (k.[...]), z którego wynika, ze zabezpieczyła ona dokumenty skarżącego.
Nie można zatem wykluczyć, iż sporna umowa stanowiła przedmiot zabezpieczenia i podatnik nie mógł jej przedstawić w odpowiednim czasie.
A więc bez przeprowadzenia stosownego postępowania nie można było jednoznacznie stwierdzić, ze umowy tej przed 24 września i 5 lipca 2003r. nie było.
A zatem nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.
O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło