III SA/Wa 3152/15

WyrokWSA w Warszawie2016-11-22

Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Sylwester Golec, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku uchylenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, koszty postępowania egzekucyjnego poniesione przez zobowiązanego podlegają zwrotowi na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nawet jeśli nastąpiło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, może stanowić podstawę do uznania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego za niezgodne z prawem w rozumieniu art. 64c § 3 u.p.e.a., co skutkuje obowiązkiem zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych na rzecz zobowiązanego. Sąd odwołał się do zasady zaufania do państwa prawnego (art. 8 k.p.a.) oraz do art. 64c § 4 u.p.e.a., wskazując, że ryzyko wadliwości aktu administracyjnego nie powinno obciążać jednostki.
Stan faktyczny
W sprawie toczyło się postępowanie egzekucyjne wobec R. N. na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającej zobowiązanie podatkowe. Po uchyleniu tej decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej i umorzeniu postępowania podatkowego, R. N. wystąpił o zwrot kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu, uznając, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem, ponieważ w dacie wszczęcia egzekucji decyzja była ważna. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o odmowie zwrotu kosztów. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących zwrotu kosztów egzekucyjnych oraz zasad k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W., zasądzając od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz R. N. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Dariusz Zalewski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. N. na postanowienie z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. N. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej "Naczelnik US") na podstawie wystawionego w dniu [...] marca 2014 r. tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2007 r. w kwocie 505.461 zł należności głównej prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku R.N. (dalej "Strona" lub "Skarżący"). Podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Naczelnika US z dnia [...] grudnia 2013 r. ustalająca wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego za 2007 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych na kwotę 505.461 zł. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 28 marca 2014 r. podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] oraz w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniach 10 i 17 kwietnia 2014 r., natomiast zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu 23 kwietnia 2014 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. [...] Bank poinformował, iż nie prowadzi rachunków dla Skarżącego. Z kolei Bank [...] S. A. pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. poinformował o przeszkodach w prowadzeniu egzekucji spowodowanych brakiem środków na rachunku firmowym oraz brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku oszczędnościowym. Naczelnik US w dniu 23 kwietnia 2014 r., z uwagi na przeksięgowanie nadpłaty po korekcie PIT-4 za 2013 r. dokonał aktualizacji tytułu wykonawczego nr [...] do kwoty 504.952,62 zł. W związku z tym organ egzekucyjny powiadomił dłużników zajętych wierzytelności o zmianie wysokości dochodzonej należności. Następnie w dniu 26 sierpnia 2014 r. ponownie został zaktualizowany tytuł wykonawczy i na ten dzień należności nim objęte wynosiły 477.243,42 zł. Pełnomocnik Skarżącego wnioskiem z dnia 27 października 2014 r. wystąpił w trybie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, do czasu rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego za 2007 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. na podstawie art. 164 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej "O.p.") wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 505.461 zł, do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji. Powyższe skutkowało zawieszeniem od dnia 27 listopada 2014 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej "DIS") decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika US z dnia [...] grudnia 2013 r. i umorzył postępowanie w sprawie. Naczelnik US zawiadomieniem z dnia 16 lutego 2015 r. uchylił zajęcie z dnia 28 marca 2014 r. skierowane do [...] S. A. Następnie, działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego w związku z uchyleniem decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Pełnomocnik Skarżącego pismem z dnia 5 maja 2015 r. w związku z uchyleniem w całości decyzji Naczelnika US z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz w związku z umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego wniósł o zwrot wszelkich kosztów egzekucyjnych naliczonych i pobranych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym w przedmiotowej sprawie. Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych w drodze postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że w związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi na podstawie ww. tytułu wykonawczego powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 33.012,54 zł. Mając na uwadze treść art. 64c § 3 u.p.e.a., uznał, że w przedmiotowej sprawie zarówno wszczęcie jak i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem. Według organu wycofanie z obrotu prawnego decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji nie jest tożsame z niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Egzekucja wszczęta została w sytuacji niewykonania obowiązku orzeczonego w decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., która to decyzja na dzień wszczęcia egzekucji była wymagalna i podlegała egzekucji. Pełnomocnik Skarżącego zażaleniem z dnia 1 lipca 2015 r., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji przez organ egzekucyjny było zgodne z prawem. Stojąc na stanowisku, że w rozumieniu art. 64c § 3 ww. ustawy "niezgodność z prawem" oznacza również uchylenie decyzji będącej podstawą wystawienia skierowanego do egzekucji tytułu wykonawczego uznał, że nie ponosi winy w zakresie doprowadzenia do czynności egzekucyjnych, gdyż ryzyko wszczęcia egzekucji na podstawie decyzji obciążało Naczelnika US. W postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją ostateczną organu odwoławczego uchylono zaś decyzję będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i umorzono postępowanie w przedmiocie zaległości podatkowych w podatku dochodowym za 2007 r. z tytułu opodatkowania dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W uznaniu Skarżącego powyższe okoliczności wskazują więc, że w konsekwencji przeprowadzona egzekucja okazała się niezgodna z prawem, a koszty egzekucyjne zostały pobrane nienależnie. Jego zdaniem na zasadzie art. 64c § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny zobowiązany jest zwrócić koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami. DIS postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Na wstępie zwrócił uwagę, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne związane z postępowaniem egzekucyjnym są następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności zastosowania przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Natomiast na podstawie art. 64c § 3 ww. ustawy, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Organ zwracając uwagę, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. nie zostało wydane żadne postanowienie, z którego wynikałoby, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, stwierdził, że w związku z tym wszystkie dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne są skuteczne i powodują powstanie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego. Powołując się na wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. akt II FSK 3020/12 podniósł, że ocena zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a., nie obejmuje oceny prawidłowości i zgodności z prawem decyzji, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy. Według DIS skoro organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym, a więc wykonawczym bada jedynie dopuszczalność egzekucji, należało uznać, że uchylenie przez organ drugiej instancji decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie przesądza o braku podstaw do nałożenia na zobowiązanego obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym i nie przesądza o "niezgodności z prawem" wszczęcia i prowadzenia egzekucji, o której mowa w treści art. 64c § 3 u.p.e.a. Tym samym jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nie zawierał wad, które wykluczałyby od samego początku prowadzenie egzekucji na jego podstawie to uznać należy, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte i prowadzone. W jego przekonaniu zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. DIS stojąc na stanowisku, że niezgodność z prawem, o której mowa w treści art. 64c § 3 u.p.e.a., dotyczy niewłaściwego zastosowania przepisów regulujących prowadzenie egzekucji administracyjnej, podkreślił, że zobowiązany domagając się zwrotu kosztów egzekucyjnych mógłby powołać się jedynie na postanowienia, w których stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, jeśli w toku postępowania egzekucyjnego wydano by takie postanowienia, a organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę tych orzeczeń, rozstrzygając kwestię zwrotu kosztów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze doszedł do przekonania, że pomimo iż Naczelnik US postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w związku z decyzją DIS z dnia [...] lutego 2015 r. uchylającą decyzję stanowiącą podstawę wystawienia wskazanego tytułu wykonawczego, nie może stanowić podstawy do uznania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezprawne oraz być podstawą zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. Końcowo podkreślił, że zgodnie z art. 168b § 1 u.p.e.a. zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Jednocześnie uznał, iż wadliwe wskazanie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia nie stanowi przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji przez organ egzekucyjny było zgodne z prawem oraz art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "K.p.a."), poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na ciężki stan zdrowia w okresie od wydania decyzji i dalej w okresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie miał możliwości dobrowolnego spełnienia świadczenia wynikającego z decyzji ustalającej, gdyż otrzymana decyzja i następnie zawiadomienia o prowadzonej egzekucji i zajęciach rachunków bankowych były mu doręczane w okresie wyłączenia jego świadomości. W jego ocenie pomimo tego, że organ egzekucyjny w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji miał prawo wszcząć i prowadzić egzekucję na podstawie przedmiotowej decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to on ponosi ryzyko następczej wadliwości tej decyzji. Jego zdaniem w postępowaniu egzekucyjnym należy odpowiednio stosować zasadę z art. 262 § 1 K.p.a., a więc nie można obciążyć strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy. Mając powyższe na uwadze stwierdził, że w tej sytuacji na zasadzie art. 64c § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobowiązany jest zwrócić pobrane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżący stwierdzając, że organ egzekucyjny posiadał pełną wiedzę na temat jego stanu zdrowia, doszedł do przekonania, że wszczynając postępowanie zgodnie z art. 29 u.p.e.a. powinien z urzędu podjąć kroki w celu zbadania, czy osoba względem której prowadzone będzie postępowanie egzekucyjne ma zdolność do świadomego działania i reagowania, a co za tym idzie, czy prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest w takiej sytuacji dopuszczalne. Tym samym organ egzekucyjny, powinien zbadać, czy zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarżący otrzymał pouczenie o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego i czy miał prawne możliwości takie zarzuty złożyć. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. wskazał, że jego interes społeczny został w sposób rażący naruszony, a działanie organu drugiej instancji podtrzymujące w mocy postanowienie o odmowie zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego w żaden sposób nie uwzględniło sytuacji w jakiej się znalazł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powtórzył przedstawioną w nim argumentację. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie Skarżącemu zwrotu kosztów egzekucyjnych. O zwrot tych kosztów wystąpił Skarżący we wniosku z dnia 5 maja 2015 r. (k. 54 akt adm.) w następstwie uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2013 r. ustalającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych i umorzenia postępowania w sprawie (k. 41 akt adm.). Uchylona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego była tytułem egzekucyjnym, na podstawie którego wystawiono tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2014 r. [...] (k. 8 akt adm.), na podstawie którego prowadzono wobec Skarżącego egzekucję administracyjną. Uchylenie tej decyzji przesądziło o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i uchyleniu zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem (k. 42-43 akt adm.), w związku z czym aktualna stała się kwestia, kogo obciążają powstałe w związku z prowadzoną egzekucją koszty. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Stosownie do wspomnianego zastrzeżenia, przepis § 2 przewiduje, że jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą 3 zł 40 gr. Z kolei wedle treści przepis § 3, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W rozpoznanej sprawie organy obu instancji stały na stanowisku, że zwrot kosztów egzekucyjnych Skarżącemu się nie należy, bowiem wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było niezgodne z prawem. Nie można bowiem za takowe uznać sytuacji, gdy w dacie wszczęcia egzekucji tytuł egzekucyjny istniał w obrocie, a dopiero później został uchylony (w postępowaniu odwoławczym na skutek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania). Organy odwołały się tu do wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., II FSK 3020/12, z tezą: "Zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), nawet jeżeli w charakterze organu podatkowego i wierzyciela działał ten sam organ administracji" (CBOSA). Skarżący natomiast wywodził, że ryzyko następczego uchylenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie może obciążać zobowiązanego, nie on bowiem ponosił winę za wadliwość decyzji stanowiącej tytuł egzekucyjny i powstanie związanych z egzekucją kosztów. Sąd w pełni zgadza się ze Skarżącym, nie podzielając tym samym poglądu organów wyrażonego w ślad za wyrokiem NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., II FSK 3020/12. Zdaniem Sądu, w demokratycznym państwie prawnym nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której jednostka ponosiłaby odpowiedzialność za wady aktu administracyjnego, który skierowano do wykonania w drodze przymusu i w wyniku czego powstały koszty egzekucyjne, a następnie doszło do eliminacji stanowiącego podstawę egzekucji aktu, czego konsekwencją było zniesienie wszelkich z tym związanych czynności wykonawczych. Aprobata innego ujęcia stałaby w sprzeczności z wynikającą z art. 8 k.p.a. (stosowanym odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a.) zasadą zaufania. Problem zarysowany w rozpoznanej sprawie dostrzeżono też w judykaturze. Jak wskazano m.in. w wyrokach NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., II FSK 1051/14, czy z dnia 31 sierpnia 2016 r., II FSK 3562/14 (CBOSA), podstaw do nieobciążania kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego w sytuacji takiej, jaka zaistniała w rozpoznanej sprawie (wszczęcie egzekucji na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w postępowaniu odwoławczym; nic tu nie zmienia, zdaniem Sądu fakt, że nieostateczność decyzji stanowiącej w rozpoznanej sprawie tytuł egzekucyjny wynikała z faktu przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania – k. 32 akt adm.), należy upatrywać w przepisie art. 64c § 4 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zdaniem NSA, w ramach wykładni językowej tego przepisu, a więc z uwzględnieniem możliwego sensu użytych w nim słów, można przyjąć, iż owa wynikająca z tego przepisu niemożność ("nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego") może być także rozumiana jako prawny nakaz nieobciążania kosztami zobowiązanego, wynikłymi z egzekucji prowadzonej w wykonaniu wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (tu decyzji podatkowej uchylonej przez organ odwoławczy). Jak podkreślono, skoro w przypadku niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, co może być rezultatem, np. wad w samym tytule wykonawczym (art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 u.p.e.a.), mających często jedynie formalny charakter, istnieje wywodzony z art. 64c § 3 u.p.e.a. prawny nakaz nieobciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, to tym bardziej nakaz taki powinien istnieć w przypadku uznania za niezgodny z prawem aktu administracyjnego, bo tylko taka mogła być przyczyna uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, w wykonaniu którego to aktu prowadzona była egzekucja. Podzielając w pełni to stanowisko tut. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem prawa procesowego (art. 64c § 3 w związku z § 4 u.p.e.a. oraz w związku z art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.), a w ramach stosowania środków mających na celu usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) – uchylił również postanowienie je poprzedzające. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny rozpozna wniosek Skarżącego z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, co będzie sprawdzało się do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, na podstawie którego to nie zobowiązany, lecz wierzyciel zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło