III SA/Wa 316/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie o podatek od nieruchomości p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego 2. zwolnić skarżąca od kosztów sądowych w sprawie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) E. M., dalej jako skarżąca, we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 15 marca 2011 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazała, że : - jest osobą samotną i ma 60 lat; - uzyskuje 818 zł miesięcznie tytułem emerytury; - cierpi na ostereoporozę (stan ciężki, ubytek kości 43 %) i inne przewlekłe choroby, wymienione w treści wniosku; - na leczenie wydaje ok. 250,- zł miesięcznie, czynsz – 417,-, - prąd – 81 zł, kredyt – 343 zł, podatek od nieruchomości – 20 zł, bilety – 39 zł. Skarżąca wskazał, ze wystąpiła przeciwko jednej z córek o ustalenie obowiązku alimentacyjnego (poze z 26 stycznia 2009 r. [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w M. ). Doraźnie pomaga skarżącej druga córka, ojciec, rodzina brata. Posiada mieszkanie o powierzchni 44 m. kw. Skarżąca przekazała faktury za leki, przelew opłaconego czynszu, fakturę za prąd, zaświadczenie o udzielnym kredycie hipotecznym in. Nadto, w piśmie z 15 lutego 2011 r., poinformowała, że straciła mieszkanie – stąd kredyt pod hipotekę na zakup nowego mieszkania. Nadto poinformowała, ze kierując się dobrem dziecka przekazała darowiznę młodszej córce M. M. w postaci działki i domu. Na poczet darowizny wydała wszystkie oszczędności, w tym środki ze zlikwidowanej polisy na życie w A.. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 900,- zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służącym do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. Zakładając, że prawem skarżącej, pobierającej emeryturę, jest prowadzenie gospodarstwa domowego na poziomie gwarantującym minimum socjalne oraz czynienie starań w celu zachowania zdrowia, należało uznać, że bezzasadne byłoby ograniczanie jej dostępu do Sądu poprzez pobieranie od strony opłat sądowych, czy limitowanie jej dostępu do pełnomocnika z urzędu. 4) Z tego powodu, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżąca, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie choćby wpisu od skargi w badanej sprawie, w wysokości 100,- zł spowoduje negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy, należy w sposób niezwykle staranny, uwzględniać realizację prawa dostępu do Sądu. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżąca zobowiązana byłaby ponieść na wynagrodzenie – najniższe choćby – pełnomocnika (por stawki z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz.U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2075). Natomiast na potrzebę działania pełnomocnika w sprawie wskazuje, oprócz zdolności skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, także rodzaj sprawy i możliwość dostępu skarżącej tak do przepisów prawa, jak też orzecznictwa i piśmiennictwa związanego z rodzajem zawisłej przed Sądem sprawy. Nie bez znaczenia dla treści rozstrzygnięcia referendarza sądowego, zwłaszcza dla decyzji o przyznaniu pełnomocnika z urzędu, jest kondycja zdrowotna skarżąca i rodzaj schorzeń, na które skarżąca cierpi. Zdaniem referendarza, mogą one utrudniać tak przygotowanie się do sprawy sądowej, jak osobiste stawiennictwo przed Sądem, co należy odnieść zwłaszcza do reumatyzmu kości i osteoporozy. O nienajlepszej sytuacji życiowej skarżącej świadczy pokrywanie, przez osoby bliskie, należności z tytułu opłat związanych z codzienną egzystencja, co zostało zadeklarowane pod groźbą odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych. Zdaniem referendarza, w zakreślonym stanie faktycznym, nie można mówić o sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającej jej pokrywanie kosztów postępowania, zwłaszcza, jeśli nie jest ona w stanie zgromadzić, samodzielnie, środków na poczet pełnego, codziennego utrzymania lub w celu regulowania uregulowania zobowiązań z możliwości wystąpienia przeciwko córce o ustalenie obowiązku alimentacyjnego. 5) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.