III SA/Wa 319/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. S.N. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniając przedmiotowy wniosek Skarżący wskazał na zły stan swojego zdrowia oraz ponoszone przez niego wysokie koszty leczenia. Skarżący podniósł, iż brak wystarczających środków na leczenie grozi mu wcześniejszą ciężką chorobą lub śmiercią. Skarżący zwrócił też uwagę na ciążące na nim wielotysięczne zadłużenie. Wedle relacji Skarżącego pozostaje on ze swoją żoną w rozdzielności majątkowej. W skład swojego majątku Skarżący zaliczył dom o powierzchni 90 m² (współwłasność z żoną) oraz mieszkanie o powierzchni 42,5 m². Z informacji przekazanych przez Skarżącego wynika też, że wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego wynosi 3.793 zł brutto miesięcznie. Skarżący ponosi wydatki na utrzymanie odziedziczonego mieszkania w kwocie 6.000 zł rocznie. Skarżący powołał się również na okoliczność, iż tutejszy Sąd przyznawał mu w innych sprawach prawo pomocy. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący nadesłał następuje dokumenty odnoszące się do jego obecnej sytuacji materialnej: zeznanie podatkowe PIT – 37 za 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego, zestawienie operacji wraz ze wskazaniem limitu kredytowego (5.000 zł) i wolnych środków (3.504 zł na marzec 2014). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W piśmie z dnia 19 maja 2014 r. stanowiącym sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego Skarżący wniósł o jego zmianę oraz przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu przedmiotowego sprzeciwu Skarżący wskazał, iż w swoich wcześniejszych sprawach sądowych uzyskał od Sądu prawo pomocy, zaś obecna odmowa narusza jego prawa obywatelskie zagwarantowane w Konstytucji RP. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz wskazania i udokumentowania kalkulacji kosztów życia oraz struktury wydatków, Skarżący nadesłał przy piśmie z dnia 17 czerwca 2014 r. swoje rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. sporządzone przez organ rentowy oraz wyciąg z historii rachunku bankowego za okres 18 maja 2014 r. do 17 czerwca 2014 r. W przedmiotowym piśmie Skarżący wskazał dodatkowo, iż z nadesłanego przez niego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 18 maja do 17 czerwca 2014 r. wynika, iż jego wydatki na poratowanie zdrowia wyniosły w tym okresie 4.280 zł. Ponadto wedle relacji Skarżącego przedmiotowy wyciąg z rachunku bankowego nie obejmuje wszystkich ponoszonych przez niego wydatków na leczenie. Skarżący wskazał też, że jest zmuszony do ponoszenia tak wysokich wydatków na swoje leczenie z uwagi na niską jakość usług medycznych świadczonych przez zakłady publicznej opieki zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia pełnomocnika, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepublikowane), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący uzyskuje bowiem stały dochód w postaci otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego z ZUS, którego wysokość – jak wynika ze złożonego przez Skarżącego wraz z pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. wyciągu z rachunku bankowego - wynosi obecnie 3.316,18 zł netto miesięcznie. Wskazać w tym miejscu również należy, iż złożony przez Skarżącego wyciąg z jego rachunku bankowego za okres od 18 maja do 17 czerwca 2014 r. nie potwierdza podnoszonej przez niego okoliczności poniesienia w tym okresie wydatków na poratowanie zdrowia w kwocie 4.280 zł. Pomijając bowiem małą czytelność wydruku obejmującego wskazany wyciąg należy zauważyć, iż jego analiza wskazuje, że obejmuje on transakcje nie związane z zakupem usług medycznych czy też z zakupami w aptekach. Natomiast transakcje te odnoszą się do takich wydatków jak zakupy w sklepach sieci handlowych czy też zasilenie konta telefonu komórkowego. Z przedmiotowego wyciągu wynika ponadto, że we wskazanym okresie na rachunek bankowy Skarżącego poza przelewem świadczenia emerytalnego z ZUS została dokonana w dniu 4 czerwca 2014 r. wpłata za pośrednictwem wpłatomatu w kwocie 1.500 zł, bez określenia wpłacającego oraz tytułu wpłaty. Skarżący nie wyjaśnia powyższego w żaden sposób, co nakazuje też poddać w wątpliwość jego twierdzenia co do wysokości rzeczywiście uzyskiwanych obecnie dochodów. Odnotować również należy, iż Skarżący, pomimo skierowania do niego kolejnego wezwania, nie złożył dokumentów, z których wynika kalkulacja kosztów życia, struktura wydatków czy precyzyjne wydatki na poratowanie zdrowia. Ponadto Skarżący nie uwzględnił też w zaspokajaniu swoich codziennych potrzeb życiowych, jak też w możliwości ponoszenia kosztów postępowań, pomocy żony, która, jak wynika z akt sprawy, dysponuje samodzielnym i stałym źródłem dochodu. Sąd dokonując analizy obecnej sytuacji materialnej Skarżącego nie neguje faktu, iż Skarżący ponosi pewne wydatki związane z odpłatnymi usługami medycznymi czy zakupem leków. Ponadto ze złożonych przez Skarżącego wyciągów z jego rachunku bankowego wynika, iż ponosi on wydatki związane ze spłatą ciążącego na nim zadłużenia kredytowego. Jednakże w ocenie Sądu wskazane wydatki ponoszone przez Skarżącego nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez niego postępowania sądowego. Natomiast porównanie wysokości uzyskiwanych przez Skarżącego bieżących dochodów z wysokością należnych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł oraz wysokością kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego wynikającego z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153), nakazuje zdaniem Sądu uznać iż nie spełniła on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.