III SA/Wa 3196/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia - zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 18 stycznia 2016 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - P. K. (dalej: "Skarżący"), działający z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.401 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnił, że dużym obciążeniem dla niego jest opłacenie honorarium pełnomocnika z wyboru, który reprezentuje go w sprawie. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnim synem. Do swojego majątku zaliczył gospodarstwo rolne o pow. 1, 2 ha o wartości ok. 80.000 zł zabudowane drewnianym budynkiem mieszkalnym, stodołą i oborą. Skarżący oświadczył również, że posiada oszczędności w wysokości 4.000 zł. Z kolei jedyny dochód jego rodziny to dochód Skarżącego z produkcji rolnej w wysokości 1.000 netto miesięcznie. Miesięczne zobowiązania i stałe wydatki Skarżący określił w następujący sposób: telefon 140 zł, energia elektryczna 430 zł, woda 40 zł, internet 50 zł, telewizja 110 zł. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego oraz jego żony za 2014 r. (mimo rozdzielności majątkowej), udokumentowania wszystkich dochodów rodziny, w tym dochodów uzyskiwanych poprzez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w 2015 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące przedstawienia zestawienia aktualnych miesięcznych dochodów i wydatków Skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (z uwzględnieniem wszystkich kosztów utrzymania domu, w tym opłat za media, kosztów wyżywienia, środków czystości, leczenie, wynagrodzenie pełnomocników i inne). W odpowiedzi Skarżący nadesłał umowę dzierżawy, wyciągi z rachunków bankowych oraz szczegółowe zestawienie wydatków za trzy miesiące. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż mimo wezwania Skarżący w żaden sposób nie udokumentował wysokości przychodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Nie nadesłał również zeznań podatkowych – swojego oraz żony. Ponadto posiada on oszczędności w wysokości 4.000 zł., zatem w ocenie Referendarza, posiada on środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Pismem z 8 lutego 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż liczba opłacanych miesięcznie zobowiązań znacznie przewyższa liczbę dochodów jest zmuszony do korzystania z posiadanych przez siebie oszczędności i wydatkowania ich na codzienne wydatki. Podkreślił, iż jego małżonka nie posiada dochodów i nie składa zeznań podatkowych. Natomiast on jako rolnik prowadzący jedynie działalność rolniczą i uzyskujący dochód wyłącznie z niej, również nie ma takiego obowiązku. Odnosząc się do kwestii otrzymanej "zaliczki na motor" wyjaśnił, iż sprzedaje motor ze względu na trudną sytuację majątkową oraz aby zaspokoić podstawowe potrzeby swoje i rodziny. Zaznaczył, iż nie prowadzi działalności polegającej na handlu motocyklami, a jedynie stara się poprawić swoją niekorzystną sytuację, dokonując sprzedaży przedmiotów, w których jest posiadaniu i mogą mu one przynieść jakiekolwiek środki finansowe. Wyjaśnił, iż posiadane oszczędności w wysokości 4.000 zł nie wystarczą na opłacenie kosztów sądowych w sprawie. Ponadto stwierdził, iż są one niezbędne, by zapewnić rodzinie i jemu samemu podstawowe potrzeby życiowe, takie jak pożywienie, czy uiszczenie opłat bytowych. Końcowo zaznaczył, iż wydatkowanie tej kwoty na opłacenie kosztów postępowania będzie skutkować brakiem środków na bieżące, podstawowe potrzeby życiowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 P.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 1401 zł. Wskazać należy, iż ww. koszt wpisu od skargi w niniejszej sprawie nie jest jedynym jakie Skarżący musi ponieść. Skarżący złożył również skargi w sprawach III SA/Wa 3197/15 (wpis 520 zł) oraz III SA/Wa 3194/15 (wpis 1446 zł), III SA/Wa 3195/15 (wpis 1143 zł) oraz III SA/Wa 3198/15 (wpis 624 zł). Łączne suma wpisów w niniejszych sprawach wynosi zatem 5.134 zł. Mając na względzie łączną wysokość wpisów sprawach skarg złożonych przez Skarżącego oraz okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący osiąga niewielkie dochody z prowadzonej działalności rolniczej oraz ma na utrzymaniu małoletniego syna. Małżonka nie uzyskuje dochodów. Skarżący posiada co prawda niewielkie oszczędności (4.000 zł) jednak nie pozwalają one na uiszczenie wpisów we wszystkich sprawach w których złożył skargi do Sądu. Zaznaczyć należy, iż niewielkie dochody przeznaczane są przez Skarżącego na comiesięczne zobowiązania i stałe wydatki, których wysokość określił w następujący sposób: telefon 140 zł, energia elektryczna 430 zł, woda 40 zł, internet 50 zł, telewizja 110 zł. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego kosztu wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 1401 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.