III SA/Wa 3199/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku dochodowym od osób prawnych wysokości zobowiązania podatkowego za 2006 i 2007 r. oraz wysokości straty za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych P. sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że od 2009 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego. Jednocześnie zaznaczyła, że nie posiada środków trwałych, a w ostatnim roku obrotowym nie wygenerowała zysku. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego podniosła, że bilans Spółki nie był sporządzany od 2010 r. w związku z nieprzekazaniem pełnej dokumentacji przez biuro rachunkowe, z którego poprzednio korzystała firma, pomimo jej wezwań. Zaznaczyła jednocześnie, że nie prowadzi żadnej sprzedaży i zakupów od 2011 r., gdyż z końcem 2009 r. zaprzestała prowadzenia swojej działalności statutowej, w związku z tym nie posiada jakichkolwiek faktur sprzedażowych z ostatniego półrocza. Ponadto podkreśliła, że nie posiada żadnych należności i zobowiązań wobec osób trzecich. Zaznaczyła, że źródłem jej finansowania są prywatne środki prezesa zarządu, które przez ostatni rok wyniosły około 2000 zł. Przewidywane koszty upadłości, likwidacji oszacowała na 20.000 zł, których na dzień dzisiejszy nie posiada. Oświadczyła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach, nie posiada też nieruchomości, ani wartości ruchomych. Do pisma załączyła niewypełniony rachunek zysków i strat za ostatni rok, zaświadczenie banku o posiadanych rachunkach i ich stanie bez uwzględnienia obrotów pomiędzy rachunkami wewnętrznymi klienta, a także deklaracje VAT-7K za marzec i kwiecień 2015 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Spółka w niniejszej sprawie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, do uiszczenia którego Skarżąca jest zobowiązana jest wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 3.453 zł. Wskazać należy, że referendarz sądowy może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić przy tym należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem starszego referendarza sądowego, w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż nie podjęła rzeczywistej próby przekazania pełnej dokumentacji finansowej, której obowiązek sporządzania na niej ciążył i wykazania kondycji majątkowej. Tym samym skoro poprzestała jedynie na wykazaniu niektórych elementów z tej sytuacji finansowej, niedopuszczalne było uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie wybranych przez Spółkę elementów sytuacji finansowej. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że Skarżąca powinna przechowywać dokumentację przez okres co najmniej 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Także, z ustawy o rachunkowości wynika obowiązek corocznego sporządzania – jeżeli podmiot zachowuje byt prawny - sprawozdań finansowych (uporządkowanego przedstawienia sytuacji finansowej i finansowych wyników działalności jednostki), a wykonywanie tego obowiązku obwarowane jest sankcjami w przywołanej ustawie. Skarżąca spółka z nadesłania pustego wydruku rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. nie może wywodzić dla siebie pozytywnych konsekwencji w wypełnieniu wezwania do nadesłania wymaganych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Podobnie nie znajduje usprawiedliwienia przesłanie przez spółkę zaświadczenia banku o stanie rachunków bankowych, w sytuacji kiedy Skarżąca była zobowiązana do przesłania wyciągów z rachunków bankowych za trzy ostatnie miesiące Zaniechanie przez Skarżącą powyższych kwestii spowodowało, że rzetelna ocena jej sytuacji majątkowej nie była możliwa. Mając powyższe na uwadze, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.