III SA/Wa 3219/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi S. B. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2005 r. postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie - Pełnomocnik skarżącego – r.pr. J. K. w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3219/10 zawarł wniosek o zwolnienie skarżącego od uiszczania wpisu sadowego od skargi kasacyjnej w całości, z powodu aktualnej sytuacji finansowej Skarżącego. W dołączonym do skargi kasacyjnym formularzu PPF wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił wskazując, iż z końcem 2011 r. kończy działalność gospodarczą z powodu nieopłacalności. Podniósł, iż jest zadłużony wobec organu podatkowego na kwotę 100.000 zł oraz na rzecz F. i gminy S. na łączną kwotę 3.000.000 zł. Ponadto toczą się przeciwko niemu postępowania dotyczące ww. zobowiązań. Uzyskuje dochody z działalności gospodarczej (strata za okres styczeń-lipiec 2011r. – 70.901,34 zł). Żona Skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.800 zł. Wskazał, iż jego miesięczny koszt utrzymania wraz z małżonką to około 1.800 zł, w tym lekarstwa około 400 zł. Podkreślił, iż wraz z małżonką chorują na choroby [...] i [...] . W związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 17 października 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej Skarżącego tj.: zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; informacji o wysokości dochodu uzyskanego w 2010 r., nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez żonę skarżącego (np. odcinek przekazu pocztowego); nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy oraz zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2010 r. przez skarżącego z działalności gospodarczej; nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 4 miesiące, nadesłania zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącego i jego żony, wyjaśnienia czy skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej w K. , wskazania i udokumentowania wysokości kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (czynsz, opłaty za energię, gaz itp.); dokumentów potwierdzających wysokość ciążącego na skarżącym zadłużenia, wskazania czynności egzekucyjnych jakie podjęto wobec skarżącego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym (np. zajęcie rachunku bankowego, hipoteka oraz informacji o wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika (r.pr. J. K. ) oraz źródeł jego finansowania. Pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na ww. wezwanie nadesłał zestawienie miesięczne kosztów utrzymania Skarżącego (energia elektryczna -481,30 zł, abonament telefoniczny - 150,17 zł, woda - 40 zł, artykuły spożywcze i kosmetyczne - 150 zł, leki - 200 zł). Załączył umowę małżeńską majątkową ograniczającą wspólność ustawową z dnia 14 marca 2006 r., deklaracje VAT-7 za okres od IV-IX 2011 r. oraz zeznanie PIT-36L za 2009 r. i 2010 r. Wyjaśnił również, iż w toku postępowania egzekucyjnego zajęto rachunek bankowy Skarżącego i nie może złożyć wyciągów z rachunku. Nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości w K., która stanowi własność jego syna. Ponadto zadłużenie wynika z decyzji starosty P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, że na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych od skarg kasacyjnych również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3220/10. Skarżący łącznie powinien we wszystkich sprawach uiścić 1.104 zł tytułem wpisów sądowych od skarg kasacyjnych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W 2010 r. uzyskał on z tego tytułu przychód w wysokości 2.410.518 zł. W porównaniu z rokiem 2009 przychód ten wzrósł o ponad 720.000 zł (por. k. 89-90 akt sądowych). Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w miesiącach od kwietnia do września 2011 r. dokonywał sprzedaży towarów na kwoty od ok. 8000 do ok. 43.000 zł. Wprawdzie z oświadczeń Skarżącego wynika, iż równocześnie ponosi on znaczne koszty prowadzonej działalności i osiąga z tego tytułu straty (w 2009 r.), niemniej jednak należy pamiętać, że Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Wskazać należy, iż za 2010 r. Skarżący uzyskał dochód w wysokości 425.579 zł. Skarżący ponosi również miesięczne koszty utrzymania w wysokości 886,47 zł, a małżonka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.800 zł. W związku z powyższym, w ocenie Sadu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 361 zł, tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Należało bowiem mieć na uwadze i to, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Osoba ta osiąga dochody w wysokości 1.800 zł. Przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). Sąd pragnie zwrócić uwagę, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Dodatkowo należy wskazać, iż wpisy sądowe od skarg w sprawach, których stroną skarżąca jest S. B. (sygn. akt III SA/Wa 3219/10 oraz III SA/Wa 3220/10) w łącznej wysokości 2.207 zł, zostały uiszczone. W konsekwencji Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - a te okoliczności w sprawie nie zostały wykazane. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.