III SA/Wa 3263/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznania w dniu 12.12 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi B.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] .08.2014 r SKO.[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu poszczególnych rat w 2013 i w 2014 r opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia 1. Zwolnić skarżącą z wpisu od skargi; 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; B.S. (dalej "skarżąca" lub "wnioskodawca"), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, na urzędowym formularzu PPF z 20.11.2014 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową. Wskazała, że: - utrzymuje się renty w wysokości 995 zł netto; - prowadzi samotnie gospodarstwo domowe; - posiada [...] grupę inwalidzką; - korzysta z pomocy opiekunki; - ponosi wydatki związane z opłatami za prąd, gaz, telefon, OC ciągnika, wodę, ubezpieczeniem budynków, opał, żywnością, lekarstwami, "za opiekunkę"; - nie mogła przygotować się na pokrycie wymagalnych kosztów sądowych w kwocie 500 zł, ponieważ nie dysponuje wolnymi środkami w jakimkolwiek rozmiarze; - posiada nieruchomość o pow 40 m kw Do wniosku strona załączyła orzeczenie lekarskie, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wyniki badania radiologicznego, fakturę VAT za leki. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (o przekazanie wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych, kalkulacji kosztów życia, udokumentowania ponoszonych wydatków i in) przekazała kserokopie publikacji prasowych, m.in. nt. działalności wójta M. P. . W piśmie przewodnim poinformowała, że swoją sytuację materialną przedstawiła w pismach do wójta, nie posiada rachunków bankowych, nie ma innych, poza wykazanymi, źródeł dochodów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz o zwolnienie o kosztów sądowych. Wymagalne koszty sądowe w sprawie to należność z tytułu wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Do tej kwoty referendarz sądowy odnosi zdolność skarżącej o pokrycia kosztów postepowania, ponieważ inne należności są jeszcze niewymagalne i hipotetyczne. Co do zasady uiszczenie wpisu od skargi jest warunkiem rozpoznania sprawy przez Sąd. Z uwagi na kondycję materialną i zdrowotna w skarżącej egzekwowanie wykonania tego ciężaru mogłoby poddać wątpliwość fakt dysponowania przez urzędnika sądowego cechami używanymi przy definiowaniu pojęcia "człowieczeństwa", "godności człowieka", czy – "czystego sumienia". Dlatego też referendarz sądowy nie wyciąga negatywnych konsekwencji, jeżeli chodzi o zwolnienie od wpisu, z niepełnego wykonania wezwania z 28.11.2014 r. Zwolniono stronę od wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, tj wpisu od skargi, ponieważ referendarz sądowy uznał, że zagwarantowanie osobie – jak strona wskazała samotnej i w podeszłym wieku – bezzwłocznego rozpoznania sprawy jest najważniejszym zadaniem urzędnika sądowego, powołanego w końcu w celu zagwarantowania skarżącym dostępu do Sądu. Skoro skarżąca jest osobą o osłabionej możliwości samodzielnej egzystencji, co nie jest kwestionowane, do tego dokładającą zwiększonych starań w celu samodzielnego zaspokajania swoich potrzeb, to koszt wpisu od skargi nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia ani przed opłatami za (niezbędną) opiekunkę, za żywność, czy – za lekarstwa. Referendarz sądowy nie znajduje sposobu, by z kwoty niespełna 1000 zł, uzyskiwanej miesięcznie, wygospodarować kwotę 500 zł tytułem wpisu oraz przeżyć cały miesiąc – nie wspominając już o zachowaniu przesłanki z art. 246 § 1 "bez uszczerbku dla utrzymania". Odmawiając przyznania pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy stara się pogodzić obowiązek pełnego wykazania przez stronę sytuacji finansowej oraz zagwarantowania stronie pełni praw w postępowaniu przed Sądem. Referendarz sądowy, badając wniosek strony także w tej mierze, nie rozważał racjonalności wydatków strony (np. uiszczanie opłaty za odpowiedzialność cywilną ciągnika w sytuacji, kiedy strona nie ma pełnej zdolności do samodzielnej egzystencji). Nie ma znaczenia także fakt korzystania, jak wynika z akt sprawy, z pomocy córki, czy fakt niebilansowania się zadeklarowanych wydatków z zadeklarowanymi dochodami (co mogłoby świadczyć o większym, niż zadeklarowanym, dochodzie). Po zwolnieniu strony z wpisu od skargi Sąd rozpozna skargę strony, zatem zostało zachowane prawo strony dostępu do Sądu. Co więcej, z art. 6 u.p.p.s.a. wynika, że Sąd udziela, ale tylko stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z praw takich korzysta tylko strona działająca samodzielnie. Strona zostanie także poinformowana o terminie rozprawy, choć osobisty udział w niej nie jest obowiązkowy. W chwili obecnej strona ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 P.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Istotną gwarancją procesową zwłaszcza, kiedy strona działa bez pełnomocnika z urzędu jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07). Mając powyższe na uwadze, z uwagi na niezupełne wykazanie sytuacji finansowej i życiowej przez stronę, należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzec jak w sentencji