III SA/Wa 3267/16

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12/12/2016 r. po rozpoznaniu wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] /8/2016 r Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a 1. Zwolnic Skarżącą od wpisu od skargi; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. E. M. , dalej jako skarżąca lub strona, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w formularzu PPF z 12/11/2014 r. oraz w zażaleniu z 12/11/2016 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, m.in., że ma [...] lat, prowadzi samotnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury (ok 1357 zł netto). Skarżąca powołała się także na zły stan swojego zdrowia. Z informacji przekazanych przez skarżącą wynikało, że na koszty jej miesięcznego utrzymania składają się: podatek od nieruchomości od dwóch mieszkań, czynsze za mieszkania, rachunki za prąd, spłata raty kredytu w [...] (rubryka 11 formularza). Skarżąca wskazała też, że po pokryciu kosztów utrzymania pozostaje jej niespełna 400 zł. Aktywność strony jest, w miarę upływu czasu, coraz bardziej ograniczana z uwagi na ciężką chorobę(kości), na którą cierpi od 2006 r. Z tego też powodu nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Do wniosku strona załączyła kserokopie zeznań podatkowych, wyciąg z rachunku bankowego, wyniki badań, faktury VAT, rachunki z opłat na rzecz wspólnoty mieszkaniowej i in. Przede wszystkim należy podkreślić to, ze referendarz sądowy ma świadomość wielokrotnego rozpatrywania wniosków strony o prawo pomocy, w tym przez osobę badającą niniejszy wniosek. Wpis od skargi w sprawie wynosi 500,- zł i był to jedyny koszt sądowy wymagalny w sprawie na obecnym etapie postępowania. Urzędnik sądowy uznał wyjaśnienia skarżącej zawarte w formularzu PPF, a także w późniejszych pismach składanych w niniejszej sprawie, z których wynika iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz z uwagi na swój stan zdrowia i wiek ([...] ) nie może uzyskiwać dochodów z pracy zarobkowej, które uzupełniałaby jej budżet domowy o dodatkowe środki finansowe. Skarżąca na pokrycie swoich bieżących zobowiązań przeznacza praktycznie całą kwotę swoich comiesięcznych dochodów we wskazanej wyżej kwocie. Strona finansuje obecnie zakup żywności oraz niezbędnych lekarstw kredytem bankowym. Dlatego też referendarz sądowy uznał, że niezbędna jest stronie pomoc w postaci zapewnienia jej bezpłatnego rozpoznania przez Sad, tj. zapewnienie prawa do Sądu. Wskazuje na taką potrzebę choćby zestawienie wysokości dochodów, struktura wydatków (na najpilniejsze potrzeby) czy zdolność do uzyskania dodatkowych środków finansowych. Orzekając o udziale w sprawie profesjonalnego pełnomocnika referendarz sadowy zauważa, że Skarżąca nie wskazała, z uwagi na gwarancje procesowe zapewniane jej przez Sąd I instancji, na szczególne potrzeby jego działania w sprawie. Odmawiając ustanowienia adwokata z urzędu urzędnik sądowy, zobowiązany do wykazania szacunku do poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołuje się na postanowienie z 8/4/2013 r., I Fz 70/13. W postanowieniu tym Sąd wskazał jednoznacznie, ze decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy, należy przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. Istotne jest, w szczególności, aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10 i przywołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca posiada majątek (w postaci dwóch mieszkań p. 7.1. formularza) o znacznej wartości, którym może dowolnie gospodarować. Nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika jedynie wyrażenie woli jego działania w sprawie. Referendarz sądowy wskazuje, że Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom – ale tylko występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - niezbędnych pouczeń w przystępnym języku, co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §1 i § 2 p.p.s.a.). Dlatego referendarz sądowy, który rozpoznawał już uprzednio wnioski Skarżącej i zna jej kondycję życiowa, niezależnie od nadesłanych obecnie dokumentów, uznał, że w tej sprawie udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu, niezależnie już od oceny zdolności wygospodarowania przez Stronę środków na ten cel z posiadanego majątku, dowolności ułożenia sobie umowy z pełnomocnikiem, czy płatności ratalnej – wobec zwolnienia od wpisu od skargi – za usługę. Z tych powodów, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.