III SA/Wa 3269/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2011 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie oddalenia skargi A. F. (Skarżącego) na czynność egzekucyjną. Z motywów rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2008 r., prowadził egzekucję do majątku M. i A. F.. Zawiadomieniem z dnia 29 października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał zajęcia wierzytelności M. i A. F. z rachunków bankowych w Banku G. SA w L., o czym powiadomił ich w dniu 16 listopada 2009 r. (potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Pismem z dnia 30 listopada 2009 r. Skarżący wniósł skargę na ww. zajęcie wierzytelności, w której nie zgodził się z dokonanym zajęciem i wniósł o jego uchylenie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę Skarżącego. W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżący utrzymywał, że jest ono dotknięte błędami formalnymi oraz że narusza ono prawo. Podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego i podjęcie czynności egzekucyjnych było bezprawne, gdyż dopiero w dniu 28 grudnia 2009 r. otrzymał upomnienie dotyczące niektórych należności. Powołanym na wstępie zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż przedmiotem postępowania jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze mm) dalej: u.p.e.a. Stosownie do ww. przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne, w ramach której może wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Minister Finansów wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a, tj. egzekucja z rachunków bankowych. Stosując ten środek egzekucyjny zastosowano tryb postępowania określony w art. 80 u.p.e.a. Zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności - Banku G. SA w L. - zawiadomienia z dnia 29 października 2009 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącego z rachunków bankowych do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonych należności oraz kosztami egzekucyjnymi. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Burmistrza Miasta L. z dnia 12 sierpnia 2009 r., których odpisy wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczono Skarżącemu w dniu 16 listopada 2009 r. Z treści tytułów wykonawczych oraz załączonego do tytułów wykonawczych potwierdzenia odbioru wynika, iż wystawienie tytułów wykonawczych było poprzedzone wysłaniem upomnień, których odbiór pokwitował Skarżący w dniu 24 grudnia 2008 r. Upomnienia natomiast, które załączył Skarżący do zażalenia nie dotyczą ww. tytułów wykonawczych. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 2 listopada 2009 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, iż zajęcia rachunków bankowych dokonano na druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiadającemu wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż dokonane zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych okazało się nieskuteczne. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 7 stycznia 2010 r. poinformował organ egzekucyjny, iż Skarżący nie jest klientem G.. Na powyższe postanowienie Ministra Finansów Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie. Skarżący utrzymywał, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest błędami formalnymi. W postanowieniu tym nie wskazano adresu organu za pośrednictwem którego należy wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto postanowienie to przesłano na adres, pod którym od 2007 r. nie jest on zameldowany. Wskazał, iż od 2007 r. jest osobą bezdomną, poza tym jest osobą schorowaną, po przebytych 3 zawałach serca i po wstrząsie mózgu. Podniósł, że od niego egzekwuje się kilka złotych podczas, gdy zadłużenie kraju jest znacznie większe. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż brak w zaskarżonym postanowieniu adresu organu, za pośrednictwem którego wnosi się skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi niewątpliwie uchybienie, jednakże uchybienie to nie uniemożliwiło Skarżącemu wniesienia skargi do WSA, czego dowodem jest wniesiona skarga. Ponadto zauważył, że na kopercie, w której przesłano zaskarżone postanowienie, jak i na potwierdzeniu odbioru tegoż postanowienia widniała prezentata Ministerstwa Finansów, która zawierała adres tegoż organu. Ponadto adres, na który przesłano zaskarżone postanowienie (wskazany przez Skarżącego w zażaleniu z dnia 4 stycznia 2010 r.) był prawidłowy, ponieważ Skarżący osobiście potwierdził odbiór zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W skardze na czynności egzekucyjne Skarżący stwierdził, że nie zgadza się z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności, w zażaleniu podniósł, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego i podjęcie czynności egzekucyjnych było bezprawne, ponieważ dopiero 28 grudnia 2009 r. otrzymał upomnienie dotyczące niektórych należności, natomiast w skardze do Sądu wskazał na braki formalne zaskarżonego postanowienia (brak adresu organu, za pośrednictwem którego wnosi się skargę) oraz przesłanie tego postanowienia na adres, pod którym nie jest zameldowany. Zważywszy na treść zarzutu podniesionego w ramach skargi na czynności egzekucyjne, przede wszystkim wyjaśnić należy jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach tego środka zaskarżenia. Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie rachunku bankowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - egzekucji z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Jedynym zarzutem jaki został podniesiony przez Skarżącego w ramach wniesienia skargi na czynności egzekucyjne był ten, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego i podjęcie czynności egzekucyjnych było bezprawne, ponieważ dopiero 28 grudnia 2009 r. otrzymał upomnienie dotyczące niektórych należności (pozostałe zarzuty dotyczyły postanowień). Tymczasem taki zarzut może być postawiony w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. W pkt 7 tegoż art. 33 postanowiono, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Stwierdzić zatem należy, że Skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a uczynił zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 7 tej ustawy. Jak już powiedziano, omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzuty te mogą być rozpatrzone. Niemniej jednak Minister Finansów wykazał, iż upomnienie dotyczące tytułów wykonawczych na podstawie, których dokonano zajęcia rachunku bankowego (skarżonej czynności egzekucyjnej) zostały Skarżącemu doręczone w dniu 24 grudnia 2008 r. Sąd w ramach kontroli zaskarżonego postanowienia nie stwierdził, aby naruszało ono obowiązujące przepisy prawa. Zasadnie Minister Finansów uznał, iż organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 80 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 stanowi, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 tego artykułu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei według postanowień § 3 ww. artykułu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Z przytoczonego przepisu wynika m.in., że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. W niniejszych sprawach wszystkich tych czynności organ egzekucyjny dopełnił. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności pieniężnych, a stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. wówczas może być prowadzona egzekucja z rachunków bankowych, czyli środek egzekucyjny zastosowany w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Stwierdzić zatem należy, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje nie wskazanie w zaskarżonym postanowieniu adresu organu za pośrednictwem, którego wnosi się skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Słusznie Minister Finansów wskazał, że adres tego organu (Ministra Finansów) był zamieszczony na kopercie, w której przesłano zaskarżone postanowienie oraz na potwierdzeniu odbioru tegoż postanowienia. Skarżący bez problemu mógł więc ustalić adres Ministra Finansów, który zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu jest organem za pośrednictwem, którego wnosi się skargę. Poza tym Skarżący wniósł skutecznie skargę, zatem nie doznał niekorzystnych konsekwencji z powodu uchybienia jakim było nie wskazanie ww. adresu. Niezasadny jest też zarzut dotyczący przesłania zaskarżonego postanowienia na adres, pod którym Skarżący nie jest zameldowany. Przede wszystkim postanowienie to zostało przesłane na adres wskazany przez Skarżącego w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji i zostało odebrane przez Skarżącego. Skoro Skarżący w zażaleniu wskazał adres, to nie można czynić organowi zarzutu, że przesłał postanowienie na ten właśnie adres. Pisma przesyła się na adres wskazany przez stronę, bez względu na to pod jakim adresem jest ona zameldowana, tym bardziej, gdy jako osoba bezdomna takiego adresu nie posiada. Podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie może być zły stan zdrowia Skarżącego, na który wskazuje on w skardze. Takiej przesłanki nie przewidują bowiem obowiązujące przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.