III SA/Wa 327/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący J.D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Aktualnie jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów, ani majątku. Skarżący jest po rozwodzie, dzieci zamieszkują i pozostają na utrzymaniu byłej żony. Wskazał, że Sąd oddalił jego wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej z uwagi na brak majątku. Skarżący złożył zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna oraz sentencję postanowienia o oddaleniu wspomnianego wniosku. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z 19 marca 2013 r. w którym wyjaśnił, że nie posiada stałych źródeł utrzymania, w tym dochodów z praw autorskich. Nie posiada stałego miejsca pobytu i zamieszkania. Tymczasowego noclegu udziela Skarżącemu rodzina i przyjaciele. Przykładowo w 2012 r. Skarżący sprawował opiekę (także w formie wolontariatu) nad chorą K.R. , co zapewniło mu możliwość noclegu i pokrycia części kosztów związanych z tą opieką takich jak wyżywienie, podróże. Pod adresem korespondencyjnym, który jest adresem ostatniego stałego pobytu Skarżącego zamieszkuje była żona i dzieci. Skarżący nie ponosi żadnych stałych wydatków mieszkaniowych. Otrzymuje pomoc w postaci posiłków od rodziców w zamian za doraźną pomoc w codziennych czynnościach. Opłaty za telefon komórkowy w formie doładowań otrzymuje od przyjaciół i krewnych. Skarżący nie posiada praw do żadnego lokalu. Przedstawił informację PIT-11 za 2012 r. o dochodach z praw autorskich. Zaznaczył że w 2012 r. nie uzyskał żadnych innych udokumentowanych dochodów. Przedłożył wyciągi bankowe z [...] i [...] . Wszystkie inne rachunki zostały zamknięte. Skarżący załączył też dokumenty dotyczące upadłości konsumenckiej, zaznaczając że od tego czasu jego sytuacja nie uległa zmianie. Toczy się szereg postępowań (sądowych, komorniczych) prowadzonych przez wierzycieli. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na co dzień korzysta z pomocy rodziny i przyjaciół w formie noclegów, posiłków. Skarżący nie posiada środków na rachunkach bankowych, co obrazują przedłożone wyciągi. Na Skarżącym ciążą wymagalne zobowiązania, których – jak wynika z postanowienia Sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości – nie reguluje, co czyni go osobą niewypłacalną. Zdaniem referendarza sądowego sytuacja materialna Skarżącego jest tego rodzaju, iż nie jest on w stanie zgromadzić środków potrzebnych na prowadzenie sprawy przed sądem. W tej sytuacji zasadne jest zwolnienie go od kosztów sądowych. Jednocześnie brak jest konieczności ustanawiania dla Skarżącego profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 marca 2013 r. (II FZ 142/13) o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień Skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 6 p.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka Skarżącemu drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium (skarga kasacyjna), gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.