III SA/Wa 3281/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić stronie przyznania prawa pomocy M. J. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca" albo "strona") zwrócił się w piśmie z 17 grudnia 2012 r., a następnie, w wykonaniu wezwania referendarza sadowego, na formularzu PPF z 7 stycznia 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że: - dochody za 2010 r. wynoszą 18o22,70 zł, za 2011 r. wynoszą 19195,85 zł; - nie jest w stanie dostarczyć odpisów PIT z US, ponieważ koszt tej czynności wnosi 60 zł; - prowadzi samotnie gospodarstwo domowe w okresie 2010 – 2012 r; - koszt utrzymania osobistego to kwota ok. 600 zł; - od 1 sierpnia 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej; - utrzymuje się z prac dorywczych i osiąga dochody w wysokości 300-600 zł co miesiąc; - jest zobowiązany do uiszczenia alimentów na córkę w wysokości o 700 zł miesięcznie oraz alimentów na matkę w wysokości 300 zł miesięcznie; - jest zadłużony na kwotę 25 tys zł z tytułu alimentów (u komornika), z tytułu kredytu bankowego na kwotę 35 tys zł oraz względem ZUS na kwotę 6 tys zł. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się. Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący ani nie przedstawił żądanych w wezwaniu referendarza sądowego z 20 grudnia 2012 r. dokumentów, z których wynikałaby jego sytuacja finansowa. Należy wskazać, że na skarżącym spoczywa obowiązek przechowywania deklaracji podatkowych przez okres pięciu lat, zatem powinien dysponować zeznaniami za 2010, 2011 i 2012 r. Nadto, referendarz sądowy zwracał się o przekazanie odpisów zeznań podatkowych, a nie odpisów za zgodność z oryginałem, za które pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 5 zł za stronę (załącznik do ustawy o opłacie skarbowej - Dz.U.2012.1282 j.t. – "Poświadczenie zgodności duplikatu, odpisu, wyciągu, wypisu lub kopii, dokonane przez organy administracji rządowej lub samorządowej lub archiwum państwowe, od każdej pełnej lub zaczętej stronicy"). Organy podatkowe wydają kserokopie dokumentów dotyczących strony bez opat lub za pobraniem znikomej opłaty manipulacyjnej. Zadeklarowany fakt nieuzyskiwania przez stronę dochodów nie oznacza niemożności sporządzenia kalkulacji kosztów życia, do czego przydatne może być tak oznaczenie wydatków, jak uzyskiwanych świadczeń i precyzyjne wskazanie źródeł świadczeń. Niewyjaśnione pozostały okoliczności zaspokajania przez skarżącego jego potrzeb. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Na ocenę wniosku skarżącego ma wpływ także fakt nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Od obowiązku tego nie zwalnia zarówno deklarowany w piśmie z 7 stycznia 2013 r. fakt zablokowania rachunków bankowych (zresztą niewykazany w żaden sposób) jak też nieznajomość loginów i haseł, ponieważ strona ma możliwość zwrócenia się bezpośrednio do przedstawicieli banku o udzielenie informacji dotyczących zarówno stanu rachunków, jak "loginów i haseł". Okoliczności te, zwłaszcza spójność oświadczeń strony, referendarz sądowy ocenia z uwzględnieniem precyzyjnego podania przez nią kwoty kredytu bankowego, do zapłaty której jest ona zobowiązana, co może jednak wskazywać na znajomość danych wynikających z zestawienia operacji finansowych. Referendarz sądowy wskazuje, że o prawo pomocy można wystąpić na każdym etapie postępowania, a odmowa uwzględnienia wniosku – z uwagi na braki w dokumentacji – nie wyklucza prawa strony do wystąpienia ponownie ze stosownym wnioskiem – i uzupełnienia braków, w ten sposób, by z rzetelnie składanych oświadczeń wynikała sytuacja majątkowa strony. Wobec niewyjaśnienia wątpliwości w zakresie kondycji majątkowej strony, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji