III SA/Wa 3297/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/11/2016 r po rozpoznaniu wniosku K.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/8/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu zbycia nieruchomości p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Skarżąca K.M., na urzędowym formularzu PPF z 16/11/2016 r, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że: - utrzymuje się z dochodów z tytułu alimentów, świadczenia rodzinnego, i 500+(x2), łącznie z kwoty 1718 zł miesięcznie; - jest samotną matką, sprawuje opiekę nad dwójką dzieci (6 i 2 lata); - jedno z dzieci wymaga stał ej opieki lekarskiej; - ponosi wydatki z tytułu czynszu, energii, gazu, opłat za przedszkole, wyżywienia, leków, środków czystości (wyszczególnione w rubryce 11 formularza); - ciąży na Skarżącej egzekucja komornicza; - posiada mieszkanie o pow. 64 m.kw. i wartości ok 300 tys. zł. Referendarz sądowy z uwagi na treść pouczenia nr 3 z formularza PPF in fine przyjmuje, że Skarżąca zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika z urzędu - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Referendarz sądowy odstąpił od badania sytuacji majątkowej, finansowej i życiowej Skarżącej, ponieważ została ona przedstawiona nie tylko w treści formularza PPF, ale także w treści akt administracyjnych sprawy. Podejmując tą decyzję urzędnik sądowy ma na względzie okoliczności powstania zaległości podatkowej w sprawie, treść decyzji obu instancji jak też pismo Skarżącej z 6/4/2016 r. oraz oświadczenie o stanie majątkowym (k. 18 akt administracyjnych) zaświadczenie o egzekucji alimentów, decyzję o statusie osoby bezrobotnej, zaświadczenie z MOPS, nakaz w postępowaniu upominawczym, kartę informacyjną z oddziału [...] – i in.. Zdaniem referendarza sądowego, czuwającego nad zagwarantowaniem Skarżącej pełni dostępu do Sądu i zabezpieczenia Jej interesów w badanej obecnie sprawie stan majątkowy wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w części, tj. w takim zakresie, jaki jest niezbędny do zapewnienia mu prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Brak jest natomiast podstaw, ażeby ustanowić na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Jedyny wymagalny koszt sądowy w sprawie to koszt wpisu od skargi, zatem ta wartość (500 zł) powinna być przede wszystkim uwzględniana przy badaniu zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych i kosztów postepowania. Referendarz sądowy podziela pogląd strony, że kwota ok 1,718 tys. zł nie jest wielkością, która umożliwia swobodne planowanie sporów sądowych jakiegokolwiek rodzaju i zabezpieczenie potrzeb życiowych trojga ludzi, w tym dwójki dzieci (jedno z problemami zdrowotnymi). Dlatego, by delikatnej równowagi w prowadzeniu gospodarki finansowej strony nie naruszać, referendarz zadecydował o zwolnieniu strony od jedynego wymagalnego kosztu sądowego, tj. od wpisu od skargi. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jest samotną matką. Ponadto prowadzone jest względem niej postępowanie egzekucyjne, co dodatkowo ogranicza zdolności płatnicze strony. Nie bez znaczenia jest sprawowanie przez Skarżącą – samodzielnie jak wynika z akt administracyjnych – nad dwójką dzieci (genius loci), co dodatkowo zmniejsza możliwości zarobkowe strony i zdolność do poczynienia oszczędności na rzecz postępowania sądowego. Dlatego należało przychylić się do wniosku Skarżącej, traktując rozstrzygnięcie jako pomoc w prowadzeniu sporu z organami podatkowymi (etiam latrones suis legibus parent) – w części, która zapewni jej gwarancję pełni dostępu do Sądu. Odmawiając ustanowienia adwokata z urzędu urzędnik sądowy, zobowiązany do wykazania szacunku do poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołuje się na postanowienie z 8/4/2013 r., I Fz 70/13. W postanowieniu tym Sąd wskazał jednoznacznie, ze decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy, należy przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. Istotne jest, w szczególności, aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10 i przywołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). Skarżąca nie wskazała także w uzasadnieniu wniosku szczególnie uzasadnionych powodów do ustanowienia w sprawie pełnomocnika, lecz skoncentrowała się na uzasadnieniu zwolnienia od kosztów sadowych (por. rubryka 5 formularza ab initio). Stąd decyzja odmowna w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i to bez wzywania strony o wykazanie sytuacji życiowej/finansowej przez złożenie dodatkowej dokumentacji. Z tych powodów referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.