III SA/Wa 330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF B. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wskazała, że jest właścicielką mieszkania o pow. 24,40 m² o wartości 25.000 USD, na zakup którego w 2002 r. zaciągnęła kredyt hipoteczny. Miesięczna rata spłaty kredytu wynosi ok. 400 zł. Ponadto Skarżąca spłaca: kartę kredytową, minimalna rata - ok. 900 zł, pożyczkę z ZFŚS z ratą 300 zł, pożyczkę pieniężną zaciągniętą w [...] z miesięczna spłatą 526 zł, pożyczkę w [...] z ratą 1.500 zł, zaległości podatkowe rozłożone na raty - po 500 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki wynoszą ok. 4.126 zł, a wynagrodzenie – 3.621 zł. Skarżąca otrzymuje również premię kwartalną w kwocie ok. 2.800 zł. Kwota ta rozdysponowana jest na zaległy czynsz, który miesięcznie wynosi 339 zł, spłatę pożyczonych pieniędzy, na jedzenie - 500 zł, środki czystości - 100 zł, środki higieniczne - 100 zł, opłaty na leczenie (we wrześniu 846 zł na badania), telefon - 120 zł, leczenie [...] - ok. 200 zł, [...] (wizyta ok. 200 zł). Skarżąca wyjaśniła, że jej sytuacja finansowa i zdrowotna jest konsekwencją stłuczki samochodowej, jaka miała miejsce w 2004 r. Skarżąca spłaca zobowiązania zaciągnięte na prywatną rehabilitację oraz wielokrotne wizyty u [...], a ostatnio również na wyjazd rehabilitacyjny na skutek uszkodzenia [...] na zajęciach fitness. Od 2005 r. Skarżąca rozpoczęła leczenie [...], na które wydała ok. 5.000 zł i jest pod stała opieką [...]. W 2007 r. okazało się, że Skarżąca cierpi również na chorobę [...] i jest pod opieką [...]. W związku z [...] i zmęczeniem towarzyszącym tej chorobie Skarżąca nie może podjąć dodatkowej pracy w celu szybszej spłaty ciążących na niej zobowiązań. W tym samym czasie Skarżąca zachorowała też na astmę. W 2008 r. Skarżąca zamieniła pracę tracąc na wynagrodzeniu ok. 1.000 zł, co spiętrzyło jej zobowiązania. Ponadto Skarżąca przyjmuje [...], której jednorazowy koszt wynosi 800 zł. Skarżąca podniosła, że publiczna służba zdrowa nie zapewnia odpowiedniego leczenia i w konsekwencji, aby dbać o zdrowie zmuszona jest pożyczać pieniądze. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej, ponieważ nie posiada żadnych dodatkowych pieniędzy. Jeżeli zaś przestanie regulować bieżące zobowiązania, zostaną one postawione w stan natychmiastowej wymagalności, łącznie z zajęciem mieszkania przez bank. W konsekwencji Skarżąca pozostanie bez mieszkania oraz bez środków na leczenie i życie. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, Skarżąca nadesłała: zeznanie podatkowe za 2012 r., zaświadczenie o zarobkach, wyciągi z rachunku bankowego, dwie umowy pożyczki gotówkowej z harmonogramem spłat, umowę kredytu hipotecznego, umowę o kartę kredytową, umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz fakturę na zakup telefonu komórkowego, decyzję o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, informacje o wysokości opłat za lokal i rozliczeniu zaliczek na wodę, faktury za dostawę energii elektrycznej i gazu, informację o udzielonym świadczeniu medycznym oraz paragony za badania i zakup lekarstw. Skarżąca przedstawiła również szczegółowe zestawienie dochodów i wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika tytułem sporządzenia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, przekracza jej możliwości finansowe. Instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia pełnomocnika, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Ustanawia się profesjonalnego pełnomocnika temu, kto z uwagi na sytuację materialną sam nie jest w stanie tego uczynić. Do takiej kategorii osób nie można zaliczyć Skarżącej, która uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy w wysokości średnio 4.530,61 zł miesięcznie. Wprawdzie jednocześnie Skarżąca spłaca bardzo liczne zobowiązania (pożyczki i kredyty), które pochłaniają niemal całe jej wynagrodzenie, ale okoliczność ta nie może przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, jej skomplikowana sytuacja finansowa, nie jest tylko i wyłącznie związana z koniecznością zaciągania pożyczek na kosztowne leczenie jej licznych schorzeń, których konieczności ponoszenia Sąd w żadnym razie nie neguje. Z nadesłanych przez Skarżącą dokumentów źródłowych wynika jednak, że mimo trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje, Skarżąca w żaden sposób nie ogranicza innych, nie będących podstawowymi, wydatków. I tak, 18 lipca 2013 r. Skarżąca przesłała zaliczkę w kwocie 1.000 zł na 14-dniowy pobyt w Hotelu [...] w J.. Tego samego dnia przeznaczyła na zakupy w sklepie kosmetycznym [...] ponad 700 zł (zob. wyciąg z rachunku bankowego, k. 86). Ponadto, 24 sierpnia 2013 r. Skarżącą kupiła na raty telefon komórkowy o wartości 1.440 zł (zob. faktura, k.107a), a 28 września 2013 r. - stół z [...] o wartości 3.990 zł, również na raty (zob. umowa, k. 112). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącej nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jak już Sąd wskazał, Skarżąca uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy w wysokości ponad 4,5 tys. zł netto miesięcznie. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu, ponadstandardowe wydatki ponoszone przez Skarżącą nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z kosztami wszczętego przez nią postępowania sądowego. Skoro bowiem Skarżąca, mimo licznych ciążących na niej zobowiązań, zaciąga kolejne, które nie służą zaspokajaniu jej podstawowych potrzeb życiowych, to uznać należy, że nie spełniła przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.