III SA/Wa 3308/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący, K. M., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Wypełniając formularz Skarżący nie zaznaczył zakresu swojego żądania. Jednakże w złożonym wraz z formularzem PPF, pismem zatytułowanym zażalenie Skarżący wnosi o zwolnienie go z uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego należało uznać, że Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu należnego od skargi. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. był zmuszony do zamknięcia działalności gospodarczej, czego efektem jest brak pracy oraz dochodów. Podał, że posiada zobowiązania finansowe wobec banku [...]. oraz [...]. Oświadczył, że posiada rozdzielność majątkową z dnia [...] września 2002 r. nr Rep. [...]. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami, A. urodzoną w [...] r. oraz N. urodzoną w [...] r. oraz, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, dochodów ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 18 grudnia 2008 r. Skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przedłożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), z których wynika, że w 2006 roku Skarżący osiągnął dochód w kwocie 114.865,36 zł, natomiast w 2007 r. dochód w kwocie 544.708,28 zł. Skarżący przedstawił również umowę o wyłączeniu małżeńskiej wspólności majątkowej oraz umowę o podział majątku dorobkowego z [...] września 2002 r. Skarżący przedstawił także wezwanie ostateczne do zapłaty kwoty 424.569,57 zł wystawione przez P. Sp. z.o.o. Z przedstawionych natomiast pism I. z dnia 16 października 2008 r. oraz P. z dnia 13 sierpnia 2008 r. wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą P., posiada zadłużenie w kwocie 500.000,00 zł oraz w kwocie 106.299,60. Z pisma banku [...] wynika również, że kwota zadłużenia 106.299,60 zł spłacana jest w miesięcznych ratach po 5.000,00 zł. Skarżący oświadczył również, że posiada rachunki w banku [...] oraz [...]. Podał, że nie korzysta z pomocy społecznej, a od kwietnia 2008 r. nie osiągnął żadnego dochodu. Od tego czasu utrzymywał się z oszczędności. Z pieniędzy tych spłacał także zaległości wobec kontrahentów i S. . Podniósł, iż w chwili obecnej prowadzona jest w stosunku do niego egzekucja administracyjna. Podał, iż jego bieżące wydatki oraz koszty utrzymania (podatek od nieruchomości, opłata za gaz, energię elektryczną) ponoszone są przez jego żonę. Podał, iż "dom w którym mieszkamy" stanowi wyłączną własność żony. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 18.840,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że w związku z prowadzonym w stosunku do niego, postępowaniem przez Urząd Kontroli Skarbowej zmuszony był do zamknięcia działalności gospodarczej. Z przedstawionych pism [...] oraz [...] wynika, iż Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą P.. Nie bez znaczenia też pozostaje fakt, iż w latach ubiegłych prowadzona działalność gospodarcza przynosiła skarżącemu dochody tj. w 2006 r. -114.865,36 zł, a w 2007 r. – 544.708,28 zł. Z oświadczenia Skarżącego wynika również, że w 2008 r. ( do kwietnia) uzyskał on dochód, jednakże nie podał w jakiej wysokości. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia również okoliczność, iż skarżący, będąc zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, z obowiązku tego nie wywiązał się. Oświadczył jedynie, iż rachunki bankowe posiada w banku [...] oraz [...]. Trudno zatem na podstawie takiego oświadczenia ocenić kondycję finansową Skarżącego. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie jedynie z dwiema córkami. Jednakże z oświadczenia przedstawionego na wezwanie referendarza sądowego wynika, iż zamieszkuje on także z żoną. Ustosunkowując się do złożonych oświadczeń, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, iż przedstawione informacje i oświadczenia są niespójne, a momentami sprzeczne. Fakt posiadania przez Skarżącego zobowiązań finansowych, nie może stanowić jedynej przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie, skarżący będąc zobowiązany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną ( wyciągów z posiadanych kont bankowych) takich informacji nie przedstawił. Z nadesłanych dokumentów ponadto wynika, że żona Skarżącego, prowadzi działalność gospodarczą oraz z uzyskiwanych dochodów utrzymuje rodzinę. Wskazać przy tym należy, iż przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.