III SA/Wa 3331/08

III SA/Wa 3331/08 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2009 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE: Skarżący Z. D. wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata uzasadniając, że od 2004 r. znajduje się na świadczeniu przedemerytalnym uzyskując z tego tytułu kwotę 672,75 zł. Wnioskodawca oświadczył, że ma [...]lat i jest osobą chorą – po przebytym [...]. Podniósł, że na lekarstwa miesięcznie powinien wydawać kwotę 300 zł Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Z. D. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Z oświadczenia wynika także, iż wnioskodawca otrzymuje, tytułem świadczenia przedemerytalnego kwotę 1.140,53 zł brutto miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący przedłożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że w 2007 r. osiągnął on dochód w kwocie 12.851,04 zł, a w roku 2006 dochód w kwocie 12.663,48 zł. Skarżący przedłożył także kserokopię zaświadczenia lekarskiego o przyznaniu III grupy inwalidzkiej. Oświadczył, że na leki powinien wydawać miesięcznie kwotę 300 zł, ale stać go jedynie na wydatek 50 -150 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada żadnych kont bankowych i utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia przedemerytalnego. Skarżący oświadczył również, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię, wodę itd.), ponieważ go na to nie stać. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246§ 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z niej zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 480 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony całości. Dokonana analiza sytuacji materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że nie jest on obecnie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Miesięczny dochód Skarżącego wynosi bowiem 672,75 zł (netto). Dodatkowo podnieść należy, że Skarżący nie posiada żadnego majątku, a także, że jest osobą samotną i schorowaną. Rozpoznając wniosek w części dotyczącej żądania ustanowienia adwokata należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania brak jest procesowej konieczności ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Decydując o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika referendarz sądowy kierował się także argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08, wydanym wskutek zażalenia wniesionego przez Z. D. (Skarżącego w sprawie) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. III SA/Wa 1947/07. W postanowieniu tym NSA stwierdził, że Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność powołania profesjonalnego pełnomocnika. W tym aspekcie Sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko – radcowski). NSA podniósł, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się Skarżący nie powoduje konieczności przyznania mu pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszelkie polecenia Sądu. Treść jego pism wskazuje również, że Skarżący nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Zdaniem NSA okoliczności te uzasadniają pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. Taki pogląd zachowuje aktualność również w niniejszej sprawie. Dlatego należy stwierdzić, że – w niniejszej sprawie – odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie wnioskowanym nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.